शिवविहारवर्णनम् (Śivavihāra-varṇana) — “Description of Śiva’s Divine Pastimes/Sojourn”

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे रुद्रसंहितायां कुमारखण्डे शिवविहारवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਕੁਮਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਿਵ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

नारद उवाच । विवाहयित्वा गिरिजां शंकरो लोकशंकरः । गत्वा स्वपर्वतं ब्रह्मन् किमकार्षिद्धि तद्वद

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਹਾੜੀ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸੋ।

Verse 3

कथं हि तनयो जज्ञे शिवस्य परमात्मनः । यदर्थमात्मारामोऽपि समुवाह शिवां प्रभुः

ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਆਤਮਾਰਾਮ ਤੇ ਸਵੈ-ਪੂਰਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੀਤਾ?

Verse 4

तारकस्य कथं ब्रह्मन् वधोऽभूद्देवशंकरः । एतत्सर्वमशेषेण वद कृत्वा दयां मयि

ਹੇ ਪੂਜਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਦੇਵ-ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਤਾਰਕ ਦਾ ਵਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

Verse 5

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नारदस्य प्रजापतिः । सुप्रसन्नमनाः स्मृत्वा शंकरं प्रत्युवाच ह

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 6

ब्रह्मोवाच । चरितं शृणु वक्ष्यामि शशिमौलेस्तु नारद । गुहजन्मकथां दिव्यां तारकासुरसद्वधम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸੁਣੋ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਸ਼ਿਮੌਲੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਗੁਹ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅਤੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਧਰਮਯੁਕਤ ਵਧ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ।

Verse 7

श्रूयतां कथयाम्यद्य कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवो ध्रुवम्

ਸੁਣੋ—ਅੱਜ ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੁੰਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

इदमाख्यानमनघं रहस्यं परमाद्भुतम् । पापसंतापहरणं सर्वविघ्नविनाशनम्

ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਨਿਰਮਲ, ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪ-ਜਨਿਤ ਸੰਤਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

सर्वमंगलदं सारं सर्वश्रुतिमनोहरम् । सुखदं मोक्षबीजं च कर्ममूलनिकृंतनम्

ਇਹ ਸਭ ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼੍ਰੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਬੀਜ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਮੂਲ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 10

कैलासमागत्य शिवां विवाह्य शोभां प्रपेदे नितरां शिवोऽपि । विचारयामास च देवकृत्यं पीडां जनस्यापि च देवकृत्ये

ਕੈਲਾਸ ਆ ਕੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਕਰਕੇ ਸਵੈੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਚਿਆ।

Verse 11

शिवस्स भगवान् साक्षात्कैलासमगमद्यदा । सौख्यं च विविधं चक्रुर्गणास्सर्वे सुहर्षिताः

ਜਦੋਂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਦੋਂ ਮਹਾ-ਹਰਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 12

महोत्सवो महानासीच्छिवे कैलासमागते । देवास्स्वविषयं प्राप्ता हर्षनिर्भरमानसाः

ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੈਲਾਸ ਪਧਾਰੇ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ; ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।

Verse 13

अथ शंभुर्महादेवो गृहीत्वा गिरिजां शिवाम् । जगाम निर्जनं स्थानं महादिव्यं मनोहरम्

ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਦੇਵ ਗਿਰਿਜਾ-ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਨਿਰਜਨ, ਅਤਿ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 14

शय्यां रतिकरीं कृत्वा पुष्पचन्दनचर्चिताम् । अद्भुतां तत्र परमां भोगवस्त्वन्वितां शुभाम्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪਿਤ, ਰਤੀ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੈਜ ਬਣਾਈ; ਅਤੇ ਭੋਗ-ਸਾਮਗਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਦਭੁਤ, ਉੱਤਮ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।

Verse 15

स रेमे तत्र भगवाञ्शंभुगिरिजया सह । सहस्रवर्षपर्यन्तं देवमानेन मानदः

ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਗਿਰਿਜਾ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਦੇਵ-ਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ—ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 16

दुर्गांगस्पर्शमात्रेण लीलया मूर्च्छितः शिवः । मूर्च्छिता सा शिवस्पर्शाद्बुबुधे न दिवानिशम्

ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਅੰਗ-ਸਪਰਸ਼ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨੋ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਈ।

Verse 17

हरे भोगप्रवृत्ते तु लोकधर्म प्रवर्तिनि । महान् कालो व्यतीयाय तयोः क्षण इवानघ

ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਿਆ।

Verse 18

अथ सर्वे सुरास्तात एकत्रीभूय चैकदा । मंत्रयांचक्रुरागत्य मेरौ शक्रपुरोगमाः

ਤਦ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 19

सुरा ऊचुः । विवाहं कृतवाञ्छंभुरस्मत्कार्यार्थमीश्वरः । योगीश्वरो निर्विकारो स्वात्मारामो निरंजनः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਰੰਜਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਇਹ ਲੋਕਿਕ ਕਰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

नोत्पन्नस्तनयस्तस्य न जानामोऽत्र कारणम् । विलंबः क्रियते तेन कथं देवेश्वरेण ह

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਇੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਕਰ ਐਨਾ ਵਿਲੰਬ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे देवा नारदाद्देवदर्शनात् । बुबुधुस्तन्मितं भोगं तयोश्च रममाणयोः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜਾ ਰਮਣ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਭੋਗ ਨੂੰ ਮਿਯਾਦਿਤ ਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 22

चिरं ज्ञात्वा तयोर्भोगं चिंतामापुस्सुराश्च ते । ब्रह्माणं मां पुरस्कृत्य ययुर्नारायणांतिकम्

ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਨੂੰ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ—ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਗਏ।

Verse 23

तं नत्वा कथितं सर्वं मया वृत्तांतमीप्सितम् । सन्तस्थिरे सर्वदेवा चित्रे पुत्तलिका यथा

ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਨਚਾਹਾ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਚਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਚੁੱਪ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । सहस्रवर्ष पर्य्यन्तं देवमानेन शंकरः । रतौ रतश्च निश्चेष्टो योगी विरमते न हि

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦੇਵ-ਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ੰਕਰ ਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਵੀ ਯੋਗੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਛੁੜੇ ਨਹੀਂ।

Verse 25

भगवानुवाच । चिन्ता नास्ति जगद्धातस्सर्वं भद्रं भविष्यति । शरणं व्रज देवेश शंकरस्य महाप्रभोः

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਜਗਤ-ਧਾਰਕ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ; ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾ।

Verse 26

महेशशरणापन्ना ये जना मनसा मुदा । तेषां प्रजेशभक्तानां न कुतश्चिद्भयं क्वचित्

ਜੋ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ।

Verse 27

शृंगारभंगस्समये भविता नाधुना विधे । कालप्रयुक्तं कार्यं च सिद्धिं प्राप्नोति नान्यथा

ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ! ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਦਾ ਭੰਗ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ। ਕਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।

Verse 28

शम्भोस्सम्भोगमिष्टं को भेदं कर्तुमिहेश्वरः । पूर्णे वर्षसहस्रे च स्वेच्छया हि विरंस्यति

ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਭੇਦ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

स्त्रीपुंसो रतिविच्छेदमुपायेन करोति यः । तस्य स्त्रीपुत्रयोर्भेदो भवेज्जन्मनि जन्मनि

ਜੋ ਕੋਈ ਚਾਲ-ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਸੰਯੋਗ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 30

भ्रष्टज्ञानो नष्टकीर्त्तिरलक्ष्मीको भवेदिह । प्रयात्यंते कालसूत्र वर्षलक्षं स पातकी

ਉਹ ਪਾਪੀ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਭ੍ਰਸ਼ਟ, ਕੀਰਤੀ ਤੋਂ ਨਾਸ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਕਾਲਸੂਤਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

रंभायुक्तं शक्रमिमं चकार विरतं रतौ । महामुनीन्द्रो दुर्वासास्तत्स्त्रीभेदो बभूव ह

ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਰੰਭਾ ਨਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਤੀ-ਸੁਖ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਛੋੜਾ ਪੈ ਗਿਆ।

Verse 32

पुनरन्यां स संप्राप्य विषेव्य शुभपाणिकाम् । दिव्यं वर्षसहस्रं च विजहौ विरहज्वरम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਜ਼ਵਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਵਿਆ।

Verse 33

घृताच्या सह संश्लिष्टं कामं वारितवान् गुरुः । षण्मासाभ्यंतरे चन्द्रस्तस्य पत्नीं जहार ह

ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਨਾਲ ਘਣੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਉੱਠਿਆ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਸ ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ; ਪਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੰਦਰਮਾ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 34

पुनश्शिवं समाराध्य कृत्वा तारामयं रणम् । तारां सगर्भां संप्राप्य विजहौ विरहज्वरम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਲਈ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਜ਼ਵਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

Verse 35

मोहिनीसहितं चन्द्रं चकार विरतं रतौ । महर्षिर्गौतमस्तस्य स्त्रीविच्छेदो बभूव ह

ਮੋਹਿਨੀ ਦੇ ਸੰਗ (ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ) ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਰਤੀ-ਭੋਗ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਚੰਦਰ ਲਈ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਇਆ—ਇਉਂ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।

Verse 36

हरिश्चन्द्रो हालिकं च वृषल्यासह संयुतम् । चारयामास निश्चेष्टं निर्जनं तत्फलं शृणु

ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਹਾਲਿਕ ਨੂੰ ਵੀ—ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਿਆ ਸਮੇਤ—ਬੇਬਸ ਕਰਕੇ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਹੰਕਾ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 37

भ्रष्टः स्त्रीपुत्रराज्येभ्यो विश्वामित्रेण ताडितः । ततश्शिवं समाराध्य मुक्तो भूतो हि कश्मलात्

ਇਸਤ੍ਰੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਤਾਡਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਘੋਰ ਪਾਪ-ਮੋਹ ਦੇ ਕਲਮਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 38

अजामिलं द्विजश्रेष्ठं वृषल्या सह संयुतम् । न भिया वारयामासुस्सुरास्तां चापि केचन

ਅਜਾਮਿਲ ਨਾਮ ਦਾ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇੱਕ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 39

सर्वं निषेकसाध्यं च निषेको बलवान् विधे । निषेकफलदो वै स निषेकः केन वार्य्यते

‘ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ! ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ੇਕ (ਦੀਖਿਆ/ਅਭਿਸ਼ੇਕ) ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ੇਕ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਐਸੇ ਨਿਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?’

Verse 40

दिव्यं वर्षसहस्रं च शंभोः संभोगकर्म तत् । पूर्णे वर्षसहस्रे च गत्वा तत्र सुरेश्वराः

ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸੰਯੋਗ-ਕਰਮ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 41

येन वीर्यं पतेद्भूमौ तत् करिष्यथ निश्चितम् । तत्र वीर्य्ये च भविता स्कन्दनामा प्रभोस्सुतः

ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਵੇ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਕੇ ਕਰੋ। ਉਸੇ ਵੀਰ੍ਯ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਕੰਦ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 42

अधुना स्वगृहं गच्छ विधे सुरगणैस्सह । करोतु शंभुस्संभोगं पार्वत्या सह निर्जने

ਹੁਣ, ਹੇ ਵਿਧੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ; ਸ਼ੰਭੂ ਨਿਰਜਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਦਾਂਪਤ੍ਯ-ਸੰਭੋਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा कमलाकान्तः शीघ्रं स्वन्तः पुरं ययौ । स्वालयं प्रययुर्देवा मया सह मुनीश्वर

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਕਮਲਾਕਾਂਤ (ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਵਿਸ਼ਣੂ) ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਅੰਤਹਪੁਰ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਗਣ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।

Verse 44

शक्तिशक्तिमतोश्चाऽथ विहारेणाऽति च क्षितिः । भाराक्रांता चकंपे सा सशेषाऽपि सकच्छपा

ਤਦ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤਿਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਕੰਬ ਉਠੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ, ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੱਛਪ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹ ਥਰਥਰਾ ਗਈ।

Verse 45

कच्छपस्य हि भारेण सर्वाधारस्समीरणः । स्तंभितोऽथ त्रिलोकाश्च बभूवुर्भयविह्वलाः

ਕੱਛਪ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬ ਕੇ ਸਰਵਾਧਾਰ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਸਮੀਰਣ ਜੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਕੇ ਕੰਬ ਉਠੇ।

Verse 46

अथ सर्वे मया देवा हरेश्च शरणं ययुः । सर्वं निवेदयांचक्रुस्तद्वृत्तं दीनमानसाः

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦਿਨ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ।

Verse 47

देवा ऊचुः । देवदेव रमानाथ सर्वाऽवनकर प्रभोः । रक्ष नः शरणापन्नान् भयव्याकुलमानसान्

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵਦੇਵ, ਹੇ ਰਮਾਨਾਥ, ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Verse 48

स्तंभितस्त्रिजगत्प्राणो न जाने केन हेतुना । व्याकुलं मुनिभिर्लेखैस्त्रैलोक्यं सचराचरम्

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਜਿਵੇਂ ਜਮ ਗਈ—ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ। ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सकला देवा मया सह मुनीश्वर । दीनास्तस्थुः पुरो विष्णोर्मौनीभूतास्सु दुःखिताः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਨ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ; ਚੁੱਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸਨ।

Verse 50

तदाकर्ण्य समादाय सुरान्नः सकलान् हरिः । जगाम पर्वतं शीघ्रं कैलासं शिववल्लभम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 51

तत्र गत्वा हरिर्देवैर्मया च सुरवल्लभः । ययौ शिववरस्थानं शंकरं द्रष्टुकाम्यया

ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇਵਗਣਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।

Verse 52

तत्र दृष्ट्वा शिवं विष्णुर्नसुरैर्विस्मितोऽभवत् । तत्र स्थिताञ् शिवगणान् पप्रच्छ विनयान्वितः

ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸ਼ਿਵਗਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 53

विष्णुरुवाच । हे शंकराः शिवः कुत्र गतस्सर्वप्रभुर्गणाः । निवेदयत नः प्रीत्या दुःखितान्वै कृपालवः

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ-ਗਣੋ! ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਣ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਹੇ ਦਇਆਲੂਓ, ਅਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 54

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सामरस्य हरेर्गुणाः । प्रोचुः प्रीत्या गणास्ते हि शंकरस्य रमापतिम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਸਮਰਸ ਹਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ-ਭਗਤ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਗਣ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਮਾਪਤੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 55

शिवगणा ऊचुः । हरे शृणु शिवप्रीत्या यथार्थं ब्रूमहे वयम् । ब्रह्मणा निर्जरैस्सार्द्धं वृत्तान्तमखिलं च यत्

ਸ਼ਿਵ-ਗਣ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਹਰੀ! ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਅਸੀਂ ਯਥਾਰਥ ਹੀ ਕਹਾਂਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਅਸੀਂ ਦੱਸਾਂਗੇ।

Verse 56

सर्वेश्वरो महादेवो जगाम गिरिजालयम् । संस्थाप्य नोऽत्र सुप्रीत्या रानालीलाविशारदः

ਸਰਬੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਗਏ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ।

Verse 57

तद्गुहाभ्यन्तरे शंभुः किं करोति महेश्वरः । न जानीमो रमानाथ व्यतीयुर्बहवस्समाः

ਉਸ ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੰਭੂ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਹੇ ਰਮਾ-ਨਾਥ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ।

Verse 58

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वेति वचनं तेषां स विष्णुस्सामरो मया । विस्मितोऽति मुनिश्रेष्ठ शिवद्वारं जगाम ह

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਗਿਆ।

Verse 59

तत्र गत्वा मया देवैस्स हरिर्देववल्लभः । आर्तवाण्या मुने प्रोचे तारस्वरतया तदा

ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹਰੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੁਖੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਤੇ ਤਣੇ ਹੋਏ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 60

शंभुमस्तौन्महाप्रीत्या सामरो हि मया हरिः । तत्र स्थितो मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकप्रभुं हरम्

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੇ ਸਾਮ-ਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 61

विष्णुरुवाच । किं करोषि महादेवाऽभ्यन्तरे परमेश्वर । तारकार्तान्सुरान्सर्वान्पाहि नः शरणागतान्

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰ ਅੰਤਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਤਾਰਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Verse 62

इत्यादि संस्तुवञ् शंभुं बहुधा सोमरैर्मया । रुरोदाति हरिस्तत्र तारकार्तैर्मुनीश्वर

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਰਚੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੋਮ-ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਉੱਥੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਤਾਰਕ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਿਆ।

Verse 63

दुःखकोलाहलस्तत्र बभूव त्रिदिवौकसाम् । मिश्रितश्शिव संस्तुत्याऽसुरार्त्तानां मुनीश्वर

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਉੱਥੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕੋਲਾਹਲ ਛਾ ਗਿਆ; ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਗਾਨ ਨਾਲ ਰਲ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੀੜਤ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।