Home›Shiva Purana›Kailasa Samhita›Adhyaya 23›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Kailasa Samhita, Shloka 6

Śiva-Pūjākramaḥ — The Procedural Order of Shiva Worship

Pañcāvaraṇa & Upacāras

Devanagari script

सदाशिवादिक्रमतो ध्यायेदष्टौ च तत्र तान् । परया सम्भावनयेतरानपि मुने द्विजान् । परमेष्ठिगुरुं ध्यायेत्सांबबुद्ध्या स्वनामतः । गुरुश्च परमन्तस्मात्परापरगुरुं ततः

Transliteration

sadāśivādikramato dhyāyedaṣṭau ca tatra tān | parayā sambhāvanayetarānapi mune dvijān | parameṣṭhiguruṃ dhyāyetsāṃbabuddhyā svanāmataḥ | guruśca paramantasmātparāparaguruṃ tataḥ

Translation

ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਅੱਠ (ਗੁਰੂਆਂ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਹੋਰ ਦਵਿਜ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਮ ਆਦਰ ਨਾਲ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ। ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ-ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਾਂਬ (ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ-ਯੁਕਤ) ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਦਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਾਪਰ (ਪਰਾਤੀਤ ਤੇ ਅੰਤਰਵਿਆਪਕ) ਗੁਰੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Word by Word
सदाशिवादिक्रमतःin the sequence beginning with Sadāśiva
सदाशिवादिक्रमतः:
क्रम (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदाशिव + आदि + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; पञ्चमी-प्राय अर्थः ‘क्रमतः’ (in order/according to sequence), अव्ययवत् प्रयोगः
ध्यायेत्should meditate
ध्यायेत्:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Root√ध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
अष्टौeight
अष्टौ:
कर्म (कर्मकारक)
TypeNoun
Rootअष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; संख्यावाचक
चand
च:
समुच्चय (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
तत्रthere
तत्र:
देश (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)
तान्them
तान्:
कर्म (कर्मकारक)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; सर्वनाम
परयाwith supreme (reverence)
परया:
करण (करणकारक)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifying सम्भावना/बुद्धि implied)
सम्भावनयेत्should honor/revere
सम्भावनयेत्:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Rootसम्-√भाव् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; causative sense in usage ‘to honor/revere’
इतरान्others
इतरान्:
विशेषण (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootइतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying द्विजान्)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्यय (also/even)
मुनेO sage
मुने:
सम्बोधन (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
द्विजान्Brahmins
द्विजान्:
कर्म (कर्मकारक)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
परमेष्ठिगुरुम्the guru of Parameṣṭhin (Brahmā)
परमेष्ठिगुरुम्:
कर्म (कर्मकारक)
TypeNoun
Rootपरमेष्ठि + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परमेष्ठिनः गुरु:)
ध्यायेत्should meditate
ध्यायेत्:
क्रिया (विधेय)
TypeVerb
Root√ध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सांबबुद्ध्याwith the notion of (Śiva) together with Ambā
सांबबुद्ध्या:
करण (करणकारक)
TypeNoun
Rootस + अम्बा + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘स-अम्बा’ इति उपपद-तत्पुरुषः (with Ambā/Umā), ततः ‘सांब’ + ‘बुद्धि’ (कर्मधारय-प्राय)
स्वनामतःby/according to one’s own name
स्वनामतः:
हेतु/प्रकार (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्व + नामन् + तः (प्रातिपदिक/अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्ययीभाव-प्राय; तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘from/according to one’s own name’
गुरुःthe guru
गुरुः:
कर्ता/विषय (कर्तृस्थानी)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
परम्higher/supreme
परम्:
विशेषण (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifying गुरुं understood in next segment)
अनन्तस्मात्from Ananta
अनन्तस्मात्:
अपादान (अपादानकारक)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
परापरगुरुम्the guru who is both supreme and not-supreme (transcendent & immanent)
परापरगुरुम्:
कर्म (कर्मकारक)
TypeNoun
Rootपरा + अपर + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्राय (परः च अपरः च—‘transcendent-and-immanent’ as qualifier of गुरु)
ततःthereafter
ततः:
क्रम (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (thereafter)
Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Shakti Form: Umā

Role: teaching

Characters & Entities
S
Sadashiva
S
Shiva (Samba/Sāmbā)
G
Guru

FAQs

It establishes Guru-tattva as the doorway to Śiva: the seeker is instructed to contemplate a lineage beginning from Sadāśiva, honoring realized teachers, and finally recognizing the Guru as the very presence of Śiva-Śakti (Sāmbā) guiding the soul toward liberation.

By identifying the Guru with Sāmbā (Śiva with Śakti), the verse frames Saguna worship—such as Linga-pūjā—as effective when received through right initiation and instruction; the Guru embodies the living link between the devotee’s practice and the Lord’s grace.

A structured dhyāna: mentally honor the Shaiva guru-lineage beginning with Sadāśiva, revere all worthy teachers, and meditate on one’s own initiating Guru as Sāmbā; this supports mantra-japa (e.g., Pañcākṣarī) and inner yoga by rooting practice in devotion and correct understanding.

←Previous Verse
Next Verse→