Devīkṛta-praśna-varṇana (Description of the Goddess’s Questions) / देवीकृतप्रश्नवर्णनम्
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਸਮਵেত ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਵ-ਜ੍ਞਾਨ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ੍ਞਾਨ ਕੇਵਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਦ-ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਗਤ ਅਤੇ ਅਭਗਤ ਦੀ ਹੱਦ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਉਮਾ–ਮਹੇਸ਼ ਸੰਵਾਦ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਦਕਸ਼ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤੀ ਦਾ ਦੇਹਤਿਆਗ, ਹਿਮਵਾਨ ਦੀ ਧੀ ਪਾਰਵਤੀ ਵਜੋਂ ਪੁਨਰਜਨਮ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਸਵਯੰਵਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਵਿਵਾਹ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਮਹਾਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਵਚਨ ਆਰੰਭ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਤੱਤਵ-ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । साधु पृष्टमिदं विप्रा भवद्भिर्भाग्यवत्तमैः । दुर्लभं हि शिवज्ञानं प्रणवार्थप्रकाशकम्
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 2
इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलास संहितायां देवीदेवसंवादे देवीकृतप्रश्नवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਕੈਲਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ-ਦੇਵ (ਪਾਰਵਤੀ-ਸ਼ਿਵ) ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ ‘ਦੇਵੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਵਰਨਨ’ ਨਾਮਕ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 3
जायते न हि सन्देहो नेतरेषामिति श्रुतिः । शिवभक्तिविहीनानामिति तत्त्वार्थनिश्चयः
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਐਸਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੱਤ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੱਤਵਾਰਥ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਅਤੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
Verse 4
दीर्घसत्रेण युष्माभिर्भगवानम्बिकापतिः । उपासित इतीदं मे दृष्टमद्य विनिश्चितम्
ਤੁਹਾਡੇ ਲੰਮੇ ਸਤ੍ਰ-ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਭਗਵਾਨ ਅੰਬਿਕਾਪਤੀ ਦੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੋਈ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਾਫ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਪੱਕੀ ਕਰ ਲਈ।
Verse 5
तस्माद्वक्ष्यामि युष्माकमितिहासम्पुरातनम् । उमामहेशसम्वादरूपमद्भुतमास्तिकाः
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਆਸਤਿਕੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਜੋ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਾਦ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਹੈ।
Verse 6
पुराखिलजगन्माता सती दाक्षायणी तनुम् । शिवनिन्दाप्रसङ्गेन त्यक्त्वा च जनकाध्वरे
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਅਖਿਲ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਤੀ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
Verse 7
ततः प्रभावात्सा देवी सुताऽभूद्धिमवद्गिरेः । शिवार्थमतपत्सा वै नारदस्योपदेशतः
ਫਿਰ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਹਿਮਵਾਨ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
Verse 8
तस्मिन्भूधरवर्य्ये तु स्वयंवरविधानतः । देवेशे च कृतोद्वाहे पार्वती सुखमाप सा
ਉਸ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਵਯੰਵਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵੇਸ਼ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਵਿਧਿਵਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 9
तथैकस्मिन्महादेवी समये पतिना सह । सूपविष्टा महाशैले गौरी देवमभाषत
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਗੌਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲੀ।
Verse 10
महादेव्युवाच । भगवन्परमेशान पञ्चकृत्यविधायक । सर्वज्ञ भक्तिसुलभ परमामृतविग्रह
ਮਹਾਦੇਵੀ ਬੋਲੀ— ਹੇ ਭਗਵਨ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ! ਪੰਚਕ੍ਰਿਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਸਰਵਜ੍ਞ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਲਭ, ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਰੂਪ!
Verse 12
दाक्षायणीन्तनुं त्यक्त्वा तव निन्दाप्रसंगतः । आसमद्य महेशान पुत्री हिमवतो गिरेः । कृपया परमेशान मंत्रदीक्षाविधानतः । मां विशुद्धात्मतत्त्वस्थां कुरु नित्यं महेश्वर
ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਰਕੇ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਦਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਦੀਖਿਆ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮ-ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।
Verse 13
इति सम्प्रार्थितो देव्या देवः शीतांशु भूषणः । प्रत्युवाच ततो देवीं प्रहृष्टेनान्तरात्मना
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰ-ਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 14
महादेव उवाच । धन्या त्वं देवदेवशि यदि जातेदृशी मतिः । कैलास शिखरं गत्वा करिष्ये त्वां च तादृशीम्
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੀਂ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਐਸੀ ਸਮਝ ਜਾਗੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
Verse 15
ततो हिमवतो गत्वा कैलासम्भूधरेश्वरम् । जगौ दीक्षाविधानेन प्रणवादीन्मनून् क्रमात्
ਫਿਰ ਹਿਮਵਤ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਦੀਖਿਆ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਚਾਰੇ।
Verse 16
उक्त्वा मंत्रांश्च तान्देवीं कृत्वा शुद्धात्मनि स्थिताम् । सार्द्धं देव्या महादेवो देवोद्यानं गतोऽभवत्
ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦਿਵ੍ਯ ਉਦਿਆਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 17
ततः सुमालिनीमुख्यैर्दैव्याः प्रियसखीजनैः । समाहृतैः प्रफुल्लैस्तैः पुष्पैः कल्पतरूद्भवैः
ਫਿਰ ਸੁਮਾਲਿਨੀ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯ ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਕਲਪਤਰੂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ ਪੂਜਾ-ਅਰਪਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ।
Verse 18
अलंकृत्य महादेवीं स्वांकमारोप्य शंकरः । प्रहृष्टवदनस्तस्थौ विलोक्य च तदाननम्
ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਨਾਲ ਉਹ ਓਥੇ ਠਹਿਰੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖਮੰਡਲ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦੇ ਰਹੇ।
Verse 19
ततः प्रियकथा जाताः पार्वतीपरमेशयोः । हिताय सर्वलोकानां साक्षाच्छ्रुत्यर्थं सम्मिता
ਫਿਰ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇ ਅੰਤਰੰਗ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਤਾਤਪਰਯ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਨ।
Verse 20
तदा सर्वजगन्माता भर्तुरंकं समाश्रिता । विलोक्य वदनं भर्तुरिदमाहः तपोधनाः
ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਪਤੀ ਦੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ—ਹੇ ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ਿਓ!
Verse 22
कथम्प्रणव उत्पन्नः कथं प्रणव उच्यते । मात्राः कति समाख्याताः कथं वेदादिरुच्यते
ਪ੍ਰਣਵ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਪ੍ਰਣਵ’ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ? ਅਤੇ ਉਹ ਵੇਦ ਦਾ ਆਦਿ ਕਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
Verse 23
देवताः कति च प्रोक्ताः कथं वेदादिभावना । क्रियाः कतिविधाः प्रोक्ता व्याप्यव्यापकता कथम्
ਦੇਵਤੇ ਕਿੰਨੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ? ਵੇਦ ਆਦਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ-ਧਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝੀਏ? ਕਰਮ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ? ਅਤੇ ਵਿਆਪ੍ਯ-ਵਿਆਪਕ ਤੱਤ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਵੇ?
Verse 24
ब्रह्माणि पंच मंत्रेऽस्मिन्कथं तिष्ठंत्यनुक्रमात् । कलाः कति समाख्याताः प्रपंचात्मकता कथम्
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ‘ਬ੍ਰਹਮ’ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕੇ ਹਨ? ਕਲਾਵਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ? ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪ੍ਰਪੰਚ-ਸਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ?
Verse 25
वाच्यवाचकसम्बन्धस्थानानि च कथं शिव । कोऽत्राधिकारी विज्ञेयो विषयः क उदाहृतः
ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਵਾਚ੍ਯ ਅਤੇ ਵਾਚਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਸਥਾਨ/ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝੇ ਜਾਣ? ਇੱਥੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੌਣ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ? ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੈ?
Verse 26
सम्बन्धः कोत्र विज्ञेयः किंप्रयोजनमुच्यते । उपासकस्तु किंरूपः किं वा स्थानमुपासनम्
ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਸੱਚਾ ਸੰਬੰਧ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਉਪਾਸਕ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਢੁੱਕਵਾਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ?
Verse 27
उपास्यं वस्तु किंरूपं किं वा फलमुपासितुः । अनुष्ठान विधिः कोवा पूजास्थानं च किं प्रभो
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਪਾਸਨਾ ਯੋਗ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
Verse 28
पूजायां मण्डलं किं वा किं वा ऋष्यादिकं हर । न्यासजातविधिः को वा को वा पूजाविधिक्रमः
ਹੇ ਹਰ, ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਮੰਡਲ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਦਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵੇਰਵੇ ਕੀ ਹਨ? ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਆਸਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਕੀ ਹੈ?
Verse 29
एतत्सर्वं महेशान समाचक्ष्व विशेषतः । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन यद्यस्ति मयि ते कृपा
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਾਓ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੱਤ੍ਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 30
इति देव्या समापृष्टो भगवानिन्दुभूषणः । सम्प्रशस्य महेशानीं वक्तुं समुपचक्रमे
ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਚੰਦਰਭੂਸ਼ਣ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
Frequently Asked Questions
It argues that śiva-jñāna—knowledge that clarifies the meaning of praṇava—is attainable only through Śiva’s favor, and it introduces the mythic chain from Satī’s departure at Dakṣa’s rite to Pārvatī’s rebirth, tapas under Nārada, and marital union with Śiva as the narrative preface to Umā–Maheśa instruction.
Praṇava (Oṃ) is presented not merely as a mantra but as a semantic gateway (praṇavārtha-prakāśaka) to Śiva-tattva; the trident-bearing form underscores sovereign agency in granting prasāda, implying that mantra-meaning becomes effective when authorized by divine grace and sustained by bhakti.
Śiva is highlighted as the immediate, weapon-bearing Lord (sākṣāt śūlavarāyudhaḥ) whose pleasure determines access to śiva-jñāna, while the Goddess is traced as Satī (Dākṣāyaṇī) reborn as Pārvatī/Gaurī, culminating in her seated presence with Śiva on the great mountain as the questioning interlocutor.