Dashati 7
Agni as the sovereign of sacrifice (yajña-samrāṭ) and the energizing divine powers that make the rite fruitful
Agni
Bright forward-driving praise—processional and triumphant suited to ‘calling in’ deities and affirming ritual sovereignty
Ṛṣi and chandas are not provided; identification requires tracing each mantra to its Ṛgvedic source and consulting the Sāmavedic anukramaṇī for this arcikā/prapāṭhaka location.
ਇਸ ਦਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਯਜ್ಞ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਗ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹਵਿ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਫਲਦਾਇਕ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਧਨ ਲੱਭ ਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਵਧਾ ਕੇ ਮਹਾਨ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਵਸੂ, ਪਸ਼ੂ-ਗੋ-ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ—ਇਹੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ‘ਆਹਵਾਨ → ਸਾਨਿਧ੍ਯ → ਸ਼ਕਤੀ-ਵਰਧਨ → ਦਾਨ’ ਵਾਲੀ ਯਜ್ಞ-ਥਿਓਲੋਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੂਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
अस्तावि मन्म पूर्व्यं ब्रह्मेन्द्राय वोचत पूर्वीरृतस्य बृहतीरनूषत स्तोतुर्मेधा असृक्षत
ਪੁਰਾਤਨ ਸਤੁਤੀ ਗਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਣੀ ਉਚਾਰੋ। ਤ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮਹਾਨ (ਸਤੋਤ੍ਰ) ਗੂੰਜੇ ਹਨ; ਸਤੋਤਾ ਦੀਆਂ ਮੇਧਾ-ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
Mantra 2
समिन्द्रो रायो बृहतीरधूनुत सं क्षोणी समु सूर्यम् सं शुक्रासः शुचयः सं गवाशिरः सोमा इन्द्रममन्दिषुः
ਇੰਦਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਯੋ (ਧਨ) ਝੰਝੋੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ; ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ; ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗਵਾਸ਼ਿਰ (ਗੋ-ਧਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ) — ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ। ਸੋਮ-ਰਸਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਦਿਤ ਕੀਤਾ।
Mantra 3
स नो दूराच्चासाच्च नि मर्त्यादघायोः पाहि सदमिद्विश्वायुः
ਹੇ (ਦੇਵ), ਸਾਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਤੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੀ—ਹਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਤ੍ਯ ਅਘਾਯੁ ਤੋਂ—ਬਚਾ; ਸਦਾ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਵਾਯੁਃ (ਸਰਵ-ਆਯੁ, ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ) ਬਣਿਆ ਰਹਿ।
Frequently Asked Questions
The simile highlights Agni’s fitness and splendour in the rite—like a decorated steed ready for procession—while stressing his role as the sovereign presence guiding the sacrifice.
It describes the Aśvins as ‘born of/connected with the waters,’ emphasizing their swift, life-giving arrival and their power to aid the sacrificer and bring wealth.
The repeated “sam” conveys completeness and totality: Indra sets things fully in order and shakes forth abundant riches, especially after being exhilarated by Soma.