Dashati 9
Agni as the ritual guide who secures prosperity (cattle-wealth) and leads the sacrificer to a protected divine ‘abode’ through correct performance
Agni
Bright forward-driving and auspicious—suited to invocation and ritual propulsion
Seer attribution is not supplied here; the verses reflect a standard Ṛgvedic Agni-hymn idiom with one piece attributed to Viśvakarman tradition in the sample.
ਇਸ ਦਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਾਹਕ ਕਰਕੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਕਰਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਕੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰੇ, ਗੋ-ਧਨ/ਪਸ਼ੂ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਦਿਵ੍ਯ ‘ਨਿਵਾਸ’ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਅਘਨ੍ਯਾਃ (ਅਵਧ੍ਯ) ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮਸੰਮਤ ਯਜ੍ਞ-ਧਨ ਵਜੋਂ ਗੋ-ਚਿੱਤਰਣ ਇੱਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ। ਯਜ੍ਞ ਦੀਆਂ ਕਦਮ-ਬ-ਕਦਮ ‘ਅੱਗੇ ਵਧਤਾਂ’ (ਪ੍ਰਯਾਂਸੀ) ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ/ਥਿਰ ਠਿਕਾਣੇ (ਕ੍ਸ਼ਯ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਾਵਕ-ਸ਼ੋਚਿਸ਼ ਅਗਨੀ ਅਰਪਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰਮਨ ਨੂੰ ਸਰਵ-ਰਚਨਹਾਰ ਵਜੋਂ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ‘ਪੂਰਾ ਕਰਨ’ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਦਾਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
विश्वकर्मन्हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व तन्वा3ं स्वा हि ते मुह्यन्त्वन्ये अभितो जनास इहास्माकं मघवा सूरिरस्तु
ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਨ, ਹਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਨੂ ਨਾਲ ਯਜ ਕਰ; ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਭੁੱਲਭੁੱਲੈਏ ਹੋ ਜਾਣ; ਇੱਥੇ ਸਾਡਾ ਮਘਵਾ (ਉਦਾਰ ਪਾਲਣਹਾਰ) ਸੂਰੀ—ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ—ਹੋਵੇ।
Mantra 2
अभि प्रयांसि वाहसा दाश्वां अश्नोति मर्त्यः क्षयं पावकशोचिषः
ਵਾਹਕ (ਅਗਨੀ) ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਯਜ੍ਞ ਦੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਤਾਂ (ਪ੍ਰਯਾਂਸਿ) ਨਾਲ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਰਤ੍ਯ ਉਪਾਸਕ ਪਾਵਕ-ਸ਼ੋਚਿਸ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
साह्वान्विश्वा अभियुजः क्रतुर्देवानाममृक्तः अग्निस्तुविश्रवस्तमः
ਅਗਨੀ—ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਖੰਡ ਕ੍ਰਤੁ (ਸ਼ਕਤੀ), ਸਭ ਅਭਿਯੁਜਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।
Frequently Asked Questions
In Vedic ritual language, cows (go/dhenū) symbolize lawful wealth and sacrificial prosperity. Calling them aghnyāḥ (“not to be harmed”) stresses protected, rightful gain that comes through correct yajña.
It means attaining a secure state of divine favor—protection, stability, and a ‘dwelling’ in Agni’s grace—through the successive steps of the rite (prayāṃsi) that Agni carries and purifies.
Viśvakarman functions as a ‘completer’ and organizer of the sacrifice. His inclusion reinforces the idea that the rite succeeds as a whole—bringing patronal generosity and overcoming ritual rivalry.