Dashati 20
Pavamāna Soma as purifier and protector who grants prosperity and radiance
Soma (Pavamāna/Indu)
Bright forceful and auspicious—moving from enrichment to protection
Ṛṣi attribution is not provided here; identification requires Rigvedic concordance for the RV parallel of these Pavamāna verses and their family assignment.
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ (ਇੰਦੂ) ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਗੋਆਂ ਰਾਹੀਂ (ਗੋṣu—ਛਾਣਣੀਆਂ/ਧਾਰਾਂ) ਛਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਣ ਦੀ ਚਮਕ ਧਾਰੇ ਅਤੇ ਸਖ਼ੀ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਮਿੱਤਰ ਬਣੇ। ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਂਦਿਆਂ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਸਿੱਧੀ—ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਅਦੇਵ (ਦੇਵ-ਰਹਿਤ) ਵਿਘਨਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰਿਣ (ਭੱਖਣ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਏ, ਦੋਹਰੀ ਬੁਰਾਈ (ਦ੍ਵਯੰ) ਅਤੇ ਯਜ्ञ-ਰੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਏ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋ ਕੇ ਪਰੋਖ ਸਹਾਇਕ ਵੀ ਬਣੇ।
Mantras
Mantra 1
गोमन्न इन्दो अश्ववत्सुतः सुदक्ष धनिव शुचिं च वर्णमधि गोषु धार्य
ਗੋਮੰਤ ਹੇ ਇੰਦੁ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸੁਤ (ਸੰਤਾਨ) ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਦਕ੍ਸ਼, ਧਨਵਾਨ; ਹੇ ਸ਼ੁਚਿ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਣ (ਤੇਜ) ਧਾਰਨ ਕਰ—‘ਗੋਸ਼ੁ’ ਅਰਥਾਤ ਸੋਮ-ਛਾਣਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਣ ਲਈ।
Mantra 2
स नो हरीणां पत इन्दो देवप्सरस्तमः सखेव सख्ये नर्यो रुचे भव
ਹੇ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ), ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਤੂੰ ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਅਸ਼ਵਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਵ੍ਯ। ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਪੁਰਖਾਰਥੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਤੇਜ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ।
Mantra 3
सनेमि त्वमस्मदा अदेवं कं चिदत्रिणम् साह्वां इन्दो परि बाधो अप द्वयुम्
ਹੇ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ), ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੇਤੂ ਬਣ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦੇਵ-ਵਿਹੀਣ ਭੱਖਣਹਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੰਕਾ ਦੇ; ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਤਾਓ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he becomes purified and radiant, asking him to bring prosperity (cattle, horses, offspring) and to protect the sacrificer by driving away hostile, godless forces.
In this context, “goṣu” is commonly read (as in Sāyaṇa) as the ritual ‘cows’: the strainers/streams or filtering media on which Soma is placed and through which he becomes bright and pure.
The verses mention the “adeva” (one opposed to the gods/ritual) and an “atriṇa” (a devourer or harmful aggressor), and they ask Soma to repel “dvayum,” a twofold harm—often understood as combined worldly and ritual obstruction.