Dashati 3
Soma Pavamāna as the purified, radiant power flowing through the filter into the ritual seat
Soma (Pavamāna)
Bright flowing and exalting—celebratory praise aligned with the visible ‘running’ of clarified Soma
The verses belong to the Pavamāna hymn stream where Samavedic selection is primarily liturgical/melodic; specific ṛṣi attribution is not provided in the given data.
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਰਾਹੀਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਯੋਨੀ/ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯਜ್ಞ-ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਭ੍ਰੁ–ਅਰੁਣ–ਹਰੀ ਵਰਗੇ ਰੰਗ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨਿਚੋੜੇ ਤੇ ਛਾਣੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਦੀ ਕਿਰਣਮਈ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਕੇਵਲ ਦ੍ਰਵ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਸਫ਼ਾਈ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮਨੋ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਫ਼ਾਈ ਵੀ ਹੈ—ਸੋਮ ਮਨਸਸਪਤੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ। ਯਜ್ಞ ਦਾ ਵੀਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਧਾਰਕ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਰਿਤ/ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਦ/ਬਲ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਪੇਯ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्र सुन्वानायान्धसो मर्त्तो न वष्ट तद्वचः अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः
ਸੋਮਰਸ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਮਰਤ੍ਯ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਸਤੁਤੀ ਅੱਗੇ ਵਹੇ—ਉਹ ਬਚਨ। ਅਸ਼ਰੱਧਾਲੂ ਸ਼ਵਾਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਓ; ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂਓ, ਯੱਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਜਿਵੇਂ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰੋ।
Mantra 2
आ जामिरत्के अव्यत भुजे न पुत्र ओण्योः सरज्जारो न योषणां वरो न योनिमासदम्
ਇੱਥੇ, ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਭੋਗ ਲਈ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਗੋਦਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ; ਕੁਆਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਕਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਾਂਗ; ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਰ ਵਾਂਗ—ਉਹ ਯੋਨੀ, ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ, ਆਸੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
स वीरो दक्षसाधनो वि यस्तस्तम्भ रोदसी हरिः पवित्रे अव्यत वेधा न योनिमासदम्
ਸ ਵੀਰ ਦਕ੍ਸ਼ਸਾਧਨ—ਸ਼ਕਤੀ ਸਿਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀਰ; ਜੋ ਹਰਿ (ਸੋਮ) ਰੋਦਸੀ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਹਰਿ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਵਿਚੋਂ ਛਣਦਾ ਹੈ; ਵਿਧਾਤਾ ਵਾਂਗ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵਿਵਸਥਾਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਯੋਨੀ (ਪਾਤ੍ਰ) ਵਿਚ ਆਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
अमित्रहा विचर्षणिः पवस्व सोम शं गवे देवेभ्यो अनुकामकृत्
ਅਮਿਤ੍ਰਹਾ, ਵਿਚਰਸ਼ਣਿ—ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸੋਮ! ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ; ਗਉ-ਧਨ ਲਈ, ਕਲਿਆਣ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ—ਸਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ।
Mantra 5
इन्द्राय सोम पातवे मदाय परि षिच्यसे मनश्चिन्मनसस्पतिः
ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ, ਹੇ ਸੋਮ, ਮਦ (ਉਤਸ਼ਾਹ) ਲਈ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਨਸਸਪਤੀ—ਮਨ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈਂ।
Mantra 6
पवमान सुवीर्यं रयिं सोम रिरीहि नः इन्दविन्द्रेण नो युजा
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ, ਸਾਨੂੰ ਸੁਵੀਰ੍ਯ (ਉੱਤਮ ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਅਤੇ ਰਯਿ (ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਬਖ਼ਸ਼; ਹੇ ਇੰਦੁ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯੁਕਤ ਸਾਥੀ ਬਣਾਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਕਰ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma as Pavamāna—the Soma that is actively being purified—describing his tawny/ruddy radiance, his filtering through the pavitra, and his settling into the ritual vessel as an offering-power.
Because the purified Soma is prepared for Indra to drink; the verses frame Soma’s pouring and readiness as leading to Indra’s strength and exhilaration (mada) in the sacrifice.
‘Pavitra’ is the strainer/cloth used to clarify Soma; ‘yoni’ is the ‘seat’ or receptacle—practically the vessel/cup into which the clarified Soma is received and established for offering.