Dashati 5
Aindra victory and wealth secured through Soma’s purifying flow and Indra-invocation
Indra
Heroic and exultant with a bright forward-driving sacrificial urgency
R̥ṣi attribution is not provided in the input; thematically the verses sit in the Indra–Soma/Pavamāna sphere common to Soma liturgy rather than a clearly marked single family here.
ਸੋਮ ਦੇ ਪਵਮਾਨ ਸ਼ੁੱਧ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹਵਿਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਗਵ੍ਯ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਗਾਂ-ਧਨ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ) ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਰਥਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਸੈਨਾਨੀ ਵਾਂਗ ਇੰਦਰ ਦੀ ਯੁੱਧ-ਨੇਤ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਲਾਂ ਦੀ ਚੋਣ, ਛਾਣਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੋਮ-ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਧਿਯਃ–ਮਨੀਸ਼ਾਃ (ਸਤੁਤਿ-ਚਿੰਤਨ) ਹਵਨ ਵੱਲ ਇਕੱਠੇ ਵਹਿ ਕੇ ਸਿਧੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦਾਨ ਯਜ੍ਞ-ਫਲ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਮ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਸਤੁਤੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਦੇ ਹਨ।
Mantras
Mantra 1
प्र सेनानीः शूरो अग्रे रथानां गव्यन्नेति हर्षते अस्य सेना भद्रान्कृण्वन्निन्द्रहवान्त्सखिभ्य आ सोमो वस्त्रा रभसानि दत्ते
ਰਥਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ੂਰ ਸੈਨਾਨੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ—ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਕਰਦਾ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਦਾ, ਸੌਮ ਸਖਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ।
Mantra 2
प्र ते धारा मधुमतीरसृग्रन्वारं यत्पूतो अत्येष्यव्यम् पवमान पवसे धाम गोनां जनयन्त्सूर्यमपिन्वो अर्कैः
ਹੇ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ! ਤੇਰੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਅੱਗੇ ਵਹਿ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹ ਦੀ ਛਾਣਨੀ (ਅਵ੍ਯ) ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈਂ। ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਧਾਮ (ਠਿਕਾਣੇ) ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਗੋ-ਧਨ (ਪਸ਼ੂ-ਸੰਪੱਤੀ) ਉਪਜਾਉਂਦਾ; ਸਤੁਤੀ-ਚਾਂ ਨਾਲ ਬਲ ਪਾ ਕੇ ਤੂੰ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 3
प्र गायताभ्यर्चाम देवान्त्सोमं हिनोत महते धनाय स्वादुः पवतामति वारमव्यमा सीदतु कलशं देव इन्दुः
ਅੱਗੇ ਗਾਓ; ਆਓ, ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੀਏ; ਮਹਾਨ ਧਨ ਲਈ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰੋ। ਸਵਾਦੁ (ਮਿੱਠਾ) ਸੋਮ ਉਨ੍ਹ ਦੀ ਛਾਣਨੀ (ਅਵ੍ਯ) ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ; ਦੇਵ ਇੰਦੂ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੇ।
Mantra 4
प्र हिन्वानो जनिता रोदस्यो रथो न वाजं सनिषन्नयासीत् इन्द्रं गच्छन्नायुधा संशिशानो विश्वा वसु हस्तयोरादधानः
ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਆਉਂ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਦਾ ਜਨਕ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਬਲ ਦੇ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਾਂਗ; ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਹਥਿਆਰ ਤਿੱਖੇ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਵਸੂ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य धर्मं द्युक्षोरनीके आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम्
ਉਸ ਨੇ—ਲਾਲਸਾ ਭਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਤੋਂ—ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਧਰਮ/ਵਿਧਾਨ ਦ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ੋਹ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਘੜਿਆ; ਉਤਸੁਕ, ਸੁਗਤੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਨੇੜੇ ਆਏ; ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਨੇ ਜੁਸ਼ਟ ਪਤੀ—ਪ੍ਰਭਾਮਾਨ ਸੋਮ (ਇੰਦੁ)—ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
Mantra 6
साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी
ਸਾਥੀਆਂ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਆਪਣੀਆਂ ਦਸ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ—ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਜਯੰਤਿ (ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀਆਂ) ਹਨ; ਧੀਰ ਦੀਆਂ ਧੀਤੀਆਂ—ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੀਆਂ ਭਗਤੀ-ਭਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ—ਧਨੁਧਾਰੀ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਹਰੀ (ਸੋਮ) ਚੱਕਰ ਲਾਂਦਾ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦ੍ਰੋਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ—ਵਾਜੀ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਲਈ।
Mantra 7
अधि यदस्मिन्वाजिनीव शुभः स्पर्धन्ते धियः सूरे न विशः अपो वृणानः पवते कवीयन्व्रजं न पशुवर्धनाय मन्म
ਜਦੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ—ਵਿਜੇਤਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਜਿਨ (ਘੋੜੇ) ਵਾਂਗ—ਭਗਤੀ-ਭਰੀਆਂ ਧਿਯਃ (ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਚਾਂ) ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅਪਃ (ਜਲ) ਚੁਣਦਾ ਹੈ—ਤਦੋਂ ਅਤਿ-ਕਵੀ, ਅਤਿ-ਜ੍ਞਾਨੀ ਸੋਮ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੋਵਰਧਨ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਜ (ਗੋਸ਼ਾਲਾ) ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ—ਇਹੀ ਮਨਮ (ਸਤੁਤੀ) ਹੈ।
Mantra 8
इन्दुर्वाजी पवते गोन्योघा इन्द्रे सोमः सह इन्वन्मदाय हन्ति रक्षो बाधते पर्यरातिं वरिवस्कृण्वन्वृजनस्य राजा
ਇੰਦੁ—ਵਾਜੀ, ਬਲ-ਦਾਤਾ—ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗਾਂਵਾਂ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ; ਇੰਦਰ ਲਈ ਸੋਮ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਬਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਦ (ਉੱਲਾਸ) ਲਈ। ਉਹ ਰਕ੍ਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਚੌਫੇਰੀ ਅਰਾਤਿ (ਵੈਰ-ਵਿਘਨ) ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਵ੍ਰਜਨ (ਯਜਮਾਨ-ਭਗਤਾਂ) ਦਾ ਰਾਜਾ।
Mantra 9
अया पवा पवस्वैना वसूनि मांश्चत्व इन्द्रो सरसि प्र धन्व ब्रघ्नश्चिद्यस्य वातो न जूतिं पुरुमेधाश्चित्तकवे नरं धात्
ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ, ਹੇ ਪਵਮਾਨ; ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ—ਦੋਹਾਂ ਲਈ—ਵਸੂ (ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ) ਲਿਆ। ਸਰਸਿ (ਕੁੰਡ/ਪਾਤਰ) ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧਕੇਲੇ, ਪ੍ਰਧਨ੍ਵ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਕਰੇ। ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਗ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਘ੍ਨ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਪੁਰੁਮੇਧਾਸ ਹੋਵੇ—ਹੇ ਕਵੇ, ਉਹ ਨਰ (ਦਾਤਾ) ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਧਨ ਧਾਰੇ।
Mantra 10
महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भो ऽवृणीत देवान् अदधादिन्द्रे पवमान ओजो ऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः
ਮਹਾਨ ਹੈ ਉਹ ਕਰਤੱਬ ਜੋ ਸੋਮ—ਮਹਿਸ਼ (ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ)—ਨੇ ਕੀਤਾ: ਅਪਾਂ ਗਰਭ (ਜਲਾਂ ਦਾ ਗਰਭ) ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਿਆ; ਪਵਮਾਨ (ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲਾ) ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਓਜ (ਬਲ) ਟਿਕਾਇਆ; ਤੇਜਸਵੀ ਇੰਦੂ (ਬੂੰਦ) ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਜੋਤਿ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ।
Mantra 11
असर्जि वक्वा रथ्ये यथाजौ धिया मनोता प्रथमा मनीष दश स्वसारो अधि सानो अव्ये मृजन्ति वह्निं सदनेष्वच्छ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ—ਅਗੇਤਰੀ ਸਤੁਤੀ ਵਾਂਗ—ਉਹ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਰਥ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦੇ ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ; ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਅਤੇ ਮਨੋਤੀ (ਮਨ ਦਾ ਉਤਥਾਨ) ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮਨੀਸ਼ਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਵੀ (ਭੇਡ ਦੀ ਉਨ) ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਦਸ ਸਵਸਾਰਹ (ਦਸ ਭੈਣਾਂ) ਵਹਨੀ (ਵਾਹਕ/ਅਗਨਿ) ਨੂੰ ਸਦਨਾਂ (ਠਿਕਾਣਿਆਂ) ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੱਛ ਕਰਕੇ ਮ੍ਰਜੰਤਿ—ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 12
अपामिवेदूर्मयस्तर्त्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चाच विशन्त्युशतीरुशन्तम्
ਜਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੜਬੜੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮਨੀਸ਼ਾਵਾਂ (ਸਤੁਤੀਆਂ) ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਮ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਛਿਤ (ਸੋਮ) ਨੂੰ—ਇੱਛਨੀਯ ਨੂੰ—ਖੋਜਦੀਆਂ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
They link Indra’s power to win victory and cattle with Soma’s purified flow: the offering is prepared, praised, and directed so Indra is effectively drawn to grant success and rewards.
These are ritual-poetic images for Indra’s triumph and wealth-bestowal. “Seeking cattle” signals prosperity gained through Indra’s favor, not merely a battlefield scene.
As Soma is purified through waters, the priests’ praises also ‘move’ toward the offering—converging in sound and intent—so the rite becomes a unified current carrying the oblation to the gods.