Dashati 2
Soma Pavamāna’s self-purification as radiant, bull-like power that upholds ṛta/dharma and advances to Indra’s appointed share
Soma Pavamāna
Brilliant forceful and auspicious—radiance with forward-driving energy
Ṛṣi attribution is not given in the supplied verses; precise assignment requires consultation of the Anukramaṇī for Arcika 1 Prapāṭhaka 6 Ardha 1 Daśati 02.
ਇਸ ਦਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਆਪਣੀ ਆਪ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ ਦਿਉਮਾਨ—ਤੇਜਸਵੀ—ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮ ਬਲਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ—ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਿਤ/ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮ੍ਰਿਧਃ (ਵੈਰ/ਰੁਕਾਵਟਾਂ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬਲ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਇੰਦਰ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ (ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਠਿਕਾਣਾ/ਹਿੱਸਾ) ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਤੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗ ਹਵਿਰ-ਭਾਗ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
अचिक्रदद्वृषा हरिर्महान्मित्रो न दर्शतः सं सूर्येण दिद्युते
ਹਰਿਤਵਰਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੱਜਿਆ; ਮਹਾਨ, ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਦਰਸ਼ਨੀਯ—ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
आ ते दक्षं मयोभुवं वह्निमद्या वृणीमहे पान्तमा पुरुस्पृहम्
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਦਕ੍ਸ਼-ਸ਼ਕਤੀ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ—ਮਯੋਭੁਵ (ਆਨੰਦਦਾਤਾ), ਵਹ੍ਨਿ (ਵਹਨਕਰਤਾ/ਯਜ੍ਞਵਾਹਕ), ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ।
Mantra 3
अध्वर्यो अद्रिभिः सुतं सोमं पवित्र आ नय पुनीहीन्द्राय पातवे
ਹੇ ਅਧਵਰਿਉ, ਅਦ੍ਰਿ (ਪੱਥਰਾਂ) ਨਾਲ ਪੀਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ।
Mantra 4
तरत्स मन्दी धावति धारा सुतस्यान्धसः तरत्स मन्दी धावति
ਸੁਤ ਅੰਧਸ (ਰਸ) ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਦੌੜਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ; ਸੁਤ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਦੌੜਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Mantra 5
आ पवस्व सहस्रिणं रयिं सोम सुवीर्यम् अस्मे श्रवांसि धारय
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵਹਿ ਆ; ਸਹਸ੍ਰਗੁਣ ਧਨ ਅਤੇ ਸੁਵੀਰ੍ਯ (ਉੱਤਮ ਵੀਰਤਾ/ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਲਿਆ; ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਵਾਂਸਿ (ਯਸ਼-ਕੀਰਤੀ) ਟਿਕਾ।
Mantra 6
अनु प्रत्नास आयवः पदं नवीयो अक्रमुः रुचे जनन्त सूर्यम्
ਪੁਰਾਤਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਰਨ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਕ ਨਵੇਂ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਤੇਜ ਲਈ ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 7
अर्षा सोम द्युमत्तमो ऽभि द्रोणानि रोरुवत् सीदन्योनौ योनेष्वा
ਵਹਿ ਆ, ਹੇ ਸੋਮ, ਅਤਿ ਦਿਉਤਿਮਾਨ; ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ droṇa-ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ; ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਤਰ-ਗਰਭਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਸਨ ਲੈ।
Mantra 8
वृषा सोम द्युमां असि वृषा देव वृषव्रतः वृषा धर्माणि दध्रिषे
ਤੂੰ ਦਿਉਤਿਮਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਮ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਦੇਵ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਵ੍ਰਤ; ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਧਰਮਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 9
इषे पवस्व धारया मृज्यमानो मनीषिभिः इन्दो रुचाभि गा इहि
ਹੇ ਇੰਦੁ (ਸੋਮ), ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਵਹਿੰਦੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ; ਮਨೀਸ਼ੀ (ਵਿਦਵਾਨ) ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮ੍ਰਜ੍ਯਮਾਨ—ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ—ਤੂੰ, ਆਪਣੀਆਂ ਰੁਚਾਭਿਃ (ਕਾਂਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਵੱਲ ਆ।
Mantra 10
मन्द्रया सोम धारया वृषा पवस्व देवयुः अव्यो वारेभिरस्मयुः
ਹੇ ਸੋਮ! ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਵਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ-ਧਾਰਾ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ (ਬਲਵਾਨ, ਵੀਰਯਵਾਨ) ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ; ਦੇਵਯੁḥ (ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ) ਬਣ ਕੇ, ਅਵ੍ਯੋ (ਭੇਡ ਦੀ ਉਨ) ਵਿਚੋਂ ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘ, ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ (ਅਸ੍ਮਯੁḥ) ਹੋ ਕੇ।
Mantra 11
अया सोम सुकृत्यपा महान्त्सन्नभ्यवर्धथाः हिन्दान इद्वृषायसे
ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੋਮ! ਸੁਕ੍ਰਿਤ੍ਯਪਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ), ਮਹਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਵਧਿਆ ਹੈਂ; ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵੀਰਯ-ਬਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 12
अयं विचर्षणिर्हितः पवमानः स चेतति हिन्वान आप्यं बृहत्
ਇਹ ਸੋਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਣ ਵਾਲਾ, ਯਜ्ञ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਪਵਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਪ੍ਯੰ (ਜਲਮਯ) ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 13
प्र ण इन्दो महे तु न ऊर्मिं न बिभ्रदर्षसि अभि देवां अयास्यः
ਹੇ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ), ਸਾਡੇ ਮਹੱਤਵ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਵਹਿ ਨਿਕਲ; ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਧਾਰਾ ਧਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਦੇਵਾਂ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ।
Mantra 14
अपघ्नन्पवते मृधो ऽप सोमो अराव्णः गच्छन्निन्द्रस्य निष्कृतम्
ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਸੋਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਹਿਤ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਿਯਤ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he purifies himself while flowing: a radiant, powerful ‘bull’ who upholds sacred order and makes the sacrifice succeed.
The Sun highlights Soma’s brilliance and visibility, while Indra is named as the intended recipient—Soma proceeds to Indra’s prepared portion (niṣkṛta) in the rite.
It refers to driving away mṛdhaḥ—obstacles, hostile influences, and disruptions that could spoil the sacrifice—so the offering reaches its proper goal unharmed.