Dashati 5
Indra’s sovereignty and exclusive praise at the Soma-pressing
Indra
Heroic and exalting (vīra-rasa) with an admonitory closing tone that enforces exclusive devotion and precision
R̥ṣi not determinable from the provided dashati excerpt; the diction and themes align with mainstream Indra-stuti traditions used for Sāman adaptation in the Aindra kanda.
ਇਸ ਦਸ਼ਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹੀ ਇਕਾਗ੍ਰ, ਇਕ-ਦੇਵਤਾ ਸ্তুਤੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ (ਜਗਤ–ਤਸਥੁਸ਼) ਸਭ ਦਾ ਈਸ਼ਾਨ/ਅਧਿਪਤੀ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਾਜ (ਬਲ/ਇਨਾਮ/ਪੋਸ਼ਣ) ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੇਟਾਂ ਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ‘ਨਾ ਦੁੱਧੀ ਗਾਂ’ ਵਾਂਗ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ; ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੁਰੰਧਿ (ਉਦਾਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼) ਰਾਹੀਂ ਵਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਤਰਣੀ ਹੈ—ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਣ ਵਾਲਾ ਛੁਡਾਉਣਹਾਰ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੱਕੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਫੈਲੀ (ਘੇਰਾ) ਵਾਂਗ ਯਾਗ-ਵਿਧੀ ਦੀ ਠਹਿਰਾਵਟ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦਾ ਬਿੰਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਇੰਦਰਮਿਤ’—ਸੋਮ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਭੁੱਲ, ਪੂਰੀ ਤਨਮਨਤਾ ਨਾਲ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੇਵਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੜਾ ਆਚਾਰਕ ਹੁਕਮ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
अभि त्वा शूर नोनुमो ऽदुग्धा इव धेनवः ईशानमस्य जगतः स्वर्दृशमीशानमिन्द्र तस्थुषः
ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਅਭਿਮੁਖ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਦੁੱਧ ਨਾ ਦੋਹੀਆਂ ਧੇਨੂਆਂ ਵਾਂਗ (ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ); (ਅਸੀਂ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ) ਇੰਦਰ ਦੀ—ਇਸ ਚਲਦੇ ਜਗਤ ਦਾ ਈਸ਼ਾਨ, ਸ੍ਵਰ੍ਦ੍ਰਿਸ਼—ਸਵਰਗ-ਦਰਸ਼ੀ—ਅਤੇ ਜੋ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਈਸ਼ਾਨ।
Mantra 2
त्वामिद्धि हवामहे सातौ वाजस्य कार्वः त्वां वृत्रेष्विन्द्र सत्पतिं नरस्त्वां काष्ठास्वर्वतः
ਹੇ ਇੰਦਰ! ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਸੀਂ—ਸਤੁਤੀਕਾਰ ਕਵੀ—ਯਜਨ ਦੇ ਵਾਜ (ਪੁਰਸਕਾਰ) ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ ਵਰਗੇ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਸਤਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਨਰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਲਕਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਅਸ਼ਵ ਵਾਂਗ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 3
अभि प्र वः सुराधसमिन्द्रमर्च यथा विदे यो जरितृभ्यो मघवा पुरूवसुः सहस्रेणेव शिक्षति
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ (ਤੁਸੀਂ) ਸਭੋ, ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਓ—ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਯਥਾਵਿਧੀ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਘਵਾ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਵਾਲਾ, ਸਤੁਤੀਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
तं वो दस्ममृतीषहं वसोर्मन्दानमन्धसः अभि वत्सं न स्वसरेषु धेनव इन्द्रं गीर्भिर्नवामहे
ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸੋਮਰਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਰੰਭਾਣ ਨਾਲ ਵੱਛੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਗੀਤ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਦਬਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 5
तरोभिर्वो विदद्वसुमिन्द्रं सबाध ऊतये बृहद्गायन्तः सुतसोमे अध्वरे हुवे भरं न कारिणम्
ਤਾਰੋਭਿਃ (ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ) ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸੋਮ ਨਿਚੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਅਧਵਰ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਹਦ ਗਾਨ ਗਾਂਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਕੰਮ-ਕੁਸ਼ਲ ਕਾਰিণ ਵਾਂਗ—ਸਾਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾਂ ਨਾਲ।
Mantra 6
तरणिरित्सिषासति वाजं पुरन्ध्या युजा आ व इन्द्रं पुरुहूतं नमे गिरा नेमिं तष्टेव सुद्रुवम्
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤਾਰਣਿ (ਉਧਾਰਕ), ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੁਰੰਧਿਆ (ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ) ਨਾਲ ਵਾਜ (ਬਲ/ਵਿਜਯ-ਸ਼ਕਤੀ) ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ। ਬਹੁਹੂਤ (ਬਾਰੰਬਾਰ ਆਹਵਾਨਿਤ) ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਤੁਤੀ-ਗਿਰਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਚੱਕਰਕਾਰ (ਤਸ਼ਟਾ) ਵੱਲੋਂ ਘੜੀ ਹੋਈ, ਸੁਦ੍ਰੁਵ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਸਥਿਰ) ਨੇਮੀ (ਚੱਕਰ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ) ਵਾਂਗ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਅਡੋਲ।
Mantra 7
पिबा सुतस्य रसिनो मत्स्वा न इन्द्र गोमतः आपिर्नो बोधि सधमाद्ये वृधे3 ऽस्मां अवन्तु ते धियः
ਰਸਵੰਤ ਸੁਤ ਸੋਮ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰ; ਸਾਡੇ ਲਈ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਗੋਮਤ (ਗੋ-ਧਨ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ) ਹੋ ਕੇ ਮਤਸ੍ਵ (ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ)। ਸਧਮਾਦ੍ਯੇ (ਸਾਂਝੇ ਯਜ੍ਞ-ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ) ਵਾਧੇ ਲਈ ਸਾਡਾ ਆਪਿਰ (ਮਿੱਤਰ/ਸਹਾਇਕ) ਬਣ; ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਧਿਯਃ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਨੀਤਾਂ) ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ।
Mantra 8
त्वं ह्येहि चेरवे विदा भगं वसुत्तये उद्वावृषस्व मघवन्गविष्टय उदिन्द्राश्वमिष्टये
ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਪਾਸਕ ਕੋਲ ਆ, ਵਸੁੱਤਯੇ (ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ) ਭਾਗ (ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਲਿਆ ਕੇ। ਹੇ ਮਘਵਨ ਇੰਦਰ, ਗਵਿਸ਼੍ਟਯੇ (ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ) ਵਰ੍ਹਾ; ਅਤੇ ਇਸ਼੍ਟਯੇ (ਇੱਛਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ), ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸ਼੍ਵ (ਘੋੜਾ) ਵੀ ਉਦ੍-ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕਰ।
Mantra 9
न हि वश्चरमं च न वसिष्ठः परिमंस्ते अस्माकमद्य मरुतः सुते सचा विश्वे पिबन्तु कामिनः
ਨ ਹਿ ਵਃ ਚਰਮੰ ਭਾਗੰ; ਨ ਚ ਵਸਿਸ਼ਠਃ ਤੰ ਪਰਿਮੰਸਤੇ ਅਲਪਮਿਵ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ, ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਸੋਮ ਸੁਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਰਵੇ ਕਾਮਿਨਃ (ਉਤਸੁਕ ਦੇਵਗਣ) ਅਸਮਾਕੰ ਸਹ ਸਚਾ ਪਿਬੰਤੁ—ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਪੀਣ।
Mantra 10
मा चिदन्यद्वि शंसत सखायो मा रिषण्यत इन्द्रमित्स्तोता वृषणं सचा सुते मुहुरुक्था च शंसत
ਮਾ ਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ਵਿ ਸ਼ੰਸਤ, ਹੇ ਸਖਾਯੋ; ਮਾ ਰਿਸ਼ਣ੍ਯਤ—ਭੁੱਲ ਨਾ ਕਰੋ। ਸੋਮ ਸੁਤ ਹੋਣ ਤੇ ਸਤੋਤਾ ਇੰਦਰਮਿਤ੍ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੰ ਸਚਾ ਸਤੌਤੁ; ਮੁਹੁರುਕਥਾ ਚ ਸ਼ੰਸਤ—ਵਾਰੰਵਾਰ ਉਕਥ ਪਾਠ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
It proclaims Indra as the sovereign of the moving and unmoving worlds and urges the singers to praise him alone—especially when Soma is pressed—so the rite remains effective and error-free.
The image suggests abundance and readiness: the offerings and praises are full, undiminished, and waiting to be ‘drawn forth’ toward Indra, who can grant both earthly and heavenly benefits.
It is an instruction to maintain single-devatā focus at that moment of the Soma rite—no switching deities or careless wording—so the chant (stotra/uktha) stays correct and potent.