Dashati 3
Aindra Soma-invocation: summoning Indra to the pressed Soma and affirming ṛta-guided protection that stabilizes the sacrifice
Indra
Invitatory and triumphant with a steady ‘pressing-and-offering’ urgency that turns to solemn assurance of order and protection
R̥ṣi attributions are not supplied in the input; identification would require concordance with the corresponding Ṛgvedic sources for these mantras.
ਇਹ ਦਸ਼ਤੀ ‘ਐਂਦ੍ਰ’ ਸੋਮ-ਆਹਵਾਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਪੀੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਵੱਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਲ ਅਤੇ ਜਿੱਤ-ਸ਼ਕਤੀ (ਵਾਜ) ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਇੱਥੇ ਸੋਮ-ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਉਹ ਨਿਰਣਾਇਕ ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ; ‘ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ’ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੋਸ਼ਕਤਾ, ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ-ਸਾਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਉਤੇ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਤ੍ਰ–ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਅਰਯਮਨ ਨੂੰ ਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜੁਨੀਤੀ’ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਹੀ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਜੋਂ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਗਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਥਾਂਵਾਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਥਾਂਮਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸੇ ਕੌਸਮਿਕ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
आ व इन्द्र कृविं यथा वाजयन्तः शतक्रतुम् मंहिष्ठं सिञ्च इन्दुभिः
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇੱਥੇ ਆ—ਜਿਵੇਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ; ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਇਨਾਮ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਸੌ ਸ਼ਕਤੀ/ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ), ਮਹਿਸ਼ਠ (ਅਤਿ ਦਾਤਾਰ) ਤੈਨੂੰ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ) ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਚਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 2
अतश्चिदिन्द्र न उपा याहि शतवाजया इषा सहस्रवाजया
ਇੱਥੋਂ ਵੀ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨੇੜੇ ਆ; ਸ਼ਤਵਾਜਯ (ਸੌ ਗੁਣਾ ਜਿੱਤ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ, ਇਸ਼ਾ (ਪੋਸ਼ਣ) ਨਾਲ, ਸਹਸ੍ਰਵਾਜਯ (ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਜਿੱਤ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ।
Mantra 3
आ बुन्दं वृत्रहा ददे जातः पृच्छद्वि मातरम् क उग्राः के ह शृण्विरे
ਇੱਥੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਪਾਨ (ਸੋਮ-ਰਸ) ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ; ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ‘ਕੌਣ ਹਨ ਉਹ ਉਗ੍ਰ ਮਹਾਬਲੀ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ?’
Mantra 4
बृबदुक्थं हवामहे सृप्रकरस्नमूतये साधः कृण्वन्तमवसे
ਵੱਡੀ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ; ਜੋ ਯਜਨ-ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।
Mantra 5
ऋजुनीती नो वरुणो मित्रो नयति विद्वान् अर्यमा देवैः सजोषाः
ਸਿੱਧੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਨਾਲ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨੀ ਆਰਯਮਨ ਵੀ (ਸਾਨੂੰ ਨੈਤ੍ਰਿਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ)।
Mantra 6
दूरादिहेव यत्सतो ऽरुणप्सुरशिश्वितत् वि भानुं विश्वथातनत्
ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਤੱਕ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਲਾਲ-ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਮਕੀ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਣ-ਛਟਾ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ।
Mantra 7
आ नो मित्रावरुणा घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् मध्वा रजांसि सुक्रतू
ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣੋ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ; ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਗਵ੍ਯੂਤੀ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਰਾਹ—ਸਿੰਜ ਦਿਓ; ਹੇ ਸੁਕ੍ਰਤੂ, ਮਧੁ (ਸੋਮ-ਸਮ) ਨਾਲ ਰਜਾਂਸਿ—ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ—ਨਮੀ ਕਰ ਦਿਓ।
Mantra 8
उदु त्ये सूनवो गिरः काष्ठा यज्ञेष्वत्नत वाश्रा अभिज्ञु यातवे
ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਉਹ ਗਿਰಃ—ਵਾਣੀਆਂ—ਯਜ्ञ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ; ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ।
Mantra 9
इदं विष्णुर्वि चक्रमे त्रेधा नि दधे पदम् समूढमस्य पांसुले
ਇਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਕਦਮ ਪਾਏ; ਤ੍ਰਿਧਾ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਦ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰੂਪ ਨਾਲ ਟਿਕਾਇਆ—ਧੂੜੀਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਗੁਪਤ ਪੈਰ-ਨਿਸ਼ਾਨ।
Frequently Asked Questions
Because the verses center on inviting Indra—‘the hundred-powered’—to come to the Soma offering and to grant strength, bounty, and winning-power to the sacrificer.
They represent ṛta (truth, right order) and ‘straight guidance’ (ṛjunīti), ensuring the rite is performed correctly and that the sacrificer is led and protected in harmony with the gods.
It reinforces the cosmic foundation of the sacrifice: Viṣṇu’s three stations establish and secure the ordered world in which the Soma rite can be effective.