
Agni invoked as protector of the sacrifice and remover of hostile powers
Agni
Vigorous protective and purificatory (rakṣoghna) with a confident forward-driving tone
R̥ṣi not specified in the provided data; the verses align with common Agni-sūkta themes (rakṣohā dhruva-agni sapta-mātṛ) rather than a clearly signposted single family attribution here.
ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਰਖਿਅਕ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਵਾਂ ਸਤੋਮ/ਸਤੁਤੀ (ਸਾਮਨ-ਸਤੋਮ) ਸੁਣ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ; ਆਪਣੇ ਤਪਸ ਦੇ ਦਹਕ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਭਜਾ ਦੇਵੇ। ‘ਸੱਤ ਮਾਤਾਵਾਂ’ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਅਗਨੀ ਧ੍ਰੁਵ (ਅਡੋਲ) ਰਹੇ, ਧਨ ਦਾ ਪਛਾਣੂ (ਚਿਕੇਤਦਾ) ਬਣ ਕੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਮੇਧਾ (ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਅਤੇ ਰਯਿ (ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ) ਬਖ਼ਸ਼ੇ; ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸੁਗਮ—ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ, ਸ਼ੁਭ ਮਾਰਗ ਬਣਾਏ।
Mantra 1
पुरु त्वा दाशिवां वोचे ऽरिरग्ने तव स्विदा तोदस्येव शरण आ महस्य
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮੈਂ—ਦਾਸ਼ਿਵਾਨ (ਅਰਪਣਕਰਤਾ)—ਤੈਨੂੰ ਪੁਰੁ, ਬਹੁਤ ਹੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰਦਾ/ਗਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਨਿਸਚੇ ਹੀ, ਤੋਦਾ (ਅੰਕੁਸ਼/ਗੋਡ) ਨਾਲ ਹੰਕਾਏ ਵਾਂਗ ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਰਨ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
प्र होत्रे पूर्व्यं वचो ऽग्नये भरता बृहत् विपां ज्योतींषि बिभ्रते न वेधसे
ਹੋਤ੍ਰ ਲਈ, ਅਗਨੀ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਚਨ ਉਚਾਰ; ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਤੁਤੀ—ਜੋ ਜੋਤੀਆਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ।
Mantra 3
अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਗੋਮਤ ਵਾਜ ਦਾ ਈਸ਼ਾਨ, ਸਹਸ ਦਾ ਮਹਾਬਲਵਾਨ; ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਸਾਨੂੰ ਮਹਾ ਸ਼੍ਰਵਸ—ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ—ਬਖ਼ਸ਼।
Mantra 4
अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवां देवयते यज होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਯਜਿਸ਼ਠ, ਅਧਵਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਯਤੇ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਯਜ; ਹੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਾਜਦਾ ਹੈਂ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖੇਰਦਾ।
Mantra 5
जज्ञानः सप्त मातृभिर्मेधामाशासत श्रिये अयं ध्रुवो रयीणां चिकेतदा
ਸੱਤ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ ਮੇਧਾ (ਬੁੱਧੀ) ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅਗਨੀ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈ—ਰਯੀ (ਧਨ) ਦਾ ਵਿਵੇਕੀ ਪਛਾਣੂ।
Mantra 6
उत स्या नो दिवा मतिरदितिरूत्यागमत् सा शन्ताता मयस्करदप स्रिधः
ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਤਿ—ਅਦਿਤੀ—ਊਤੀ (ਸਹਾਇਤਾ) ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਕਲਿਆਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਏ।
Mantra 7
ईडिष्वा हि प्रतीव्या3ं यजस्व जातवेदसम् चरिष्णुधूममगृभीतशोचिषम्
ਹਾਂ, ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਯਜ—ਜਾਤਵੇਦਸ ਨੂੰ; ਜਿਸ ਦਾ ਧੂਮ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੋਚਿਸ (ਜ੍ਵਾਲਾ) ਅਗ੍ਰਹੀਤ, ਅਬੱਧ ਹੈ।
Mantra 8
न तस्य मायया च न रिपुरीशीत मर्त्यः यो अग्नये ददाश हव्यदातये
ਜੋ ਹਵ੍ਯਦਾਤਾ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਹਵਿ ਅਰਪਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਮਾਇਆ-ਚਾਲ ਨਾਲ, ਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਰਤ੍ਯ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
अप त्यं वृजिनं रिपुं स्तेनमग्ने दुराध्यम् दविष्ठमस्य सत्पते कृधी सुगम्
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਵੈਰੀ ਨੂੰ—ਚੋਰ ਨੂੰ, ਵੱਸ ਕਰਨ ਔਖੇ ਨੂੰ, ਅਤਿ ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ—ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇ; ਹੇ ਸਤ੍ਪਤੇ, ਇਸ ਉਪਾਸਕ ਲਈ ਸੁਗਮ ਰਾਹ ਬਣਾ।
Mantra 10
श्रुष्ट्यग्ने नवस्य मे स्तोमस्य वीर विश्पते नि मायिनस्तपसा रक्षसो दह
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮੇਰੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਤੋਮ ਨੂੰ ਸੁਣ; ਹੇ ਵੀਰ, ਵਿਸ਼ਪਤੇ (ਗ੍ਰਿਹ-ਅਧਿਪਤੀ), ਆਪਣੀ ਤਪਸ ਨਾਲ ਮਾਇਆਵੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ।
It praises Agni as the fire who hears the new chant, protects the sacrifice, destroys deceptive obstructors like Rākṣasas, and secures a smooth, successful course for the worshipper.
In ritual interpretation (as in Sāyaṇa), they are sustaining sources that generate and maintain Agni—such as kindling and supportive agencies—signifying that Agni is properly established and nourished in the rite.
Because obstacles—outer hostility and inner faults—can derail the sacrifice; the prayer seeks an unobstructed ritual and life-course, with Agni guiding and clearing impediments through his purifying heat (tapas).