Sukta 96

Mantra 1

अस्मा उषास आतिरन्त याममिन्द्राय नक्तमूर्म्याः सुवाचः । अस्मा आपो मातरः सप्त तस्थुर्नृभ्यस्तराय सिन्धवः सुपाराः ॥

ਇਸ ਆਤਮਾ ਲਈ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਯਾਮ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਲਈ ਸੁਵਾਚ—ਸੁਚੱਜੀ ਬਾਣੀ—ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀਆਂ ਊਰਮੀਆਂ ਲਿਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਃ—ਸੱਤ ਮਾਤਾਵਾਂ—ਸੁਪਾਰਾ ਸਿੰਧਵಃ ਬਣ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹਨ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਚੰਗੇ ਪਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ।

Mantra 2

अतिविद्धा विथुरेणा चिदस्त्रा त्रिः सप्त सानु संहिता गिरीणाम् । न तद्देवो न मर्त्यस्तुतुर्याद्यानि प्रवृद्धो वृषभश्चकार ॥

ਵਿਥੁਰੇਣ—ਭਿਆਨਕ ਝਟਕੇ ਨਾਲ—ਛੇਦੇ ਹੋਏ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਃਸਪਤ—ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ—ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂ (ਚੋਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ) ਵੀ; ਉਹ ਕਰਤੱਬ ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਵ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਰਤ੍ਯ ਪਕੜ ਸਕਦਾ/ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਧ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਵੀਰ—ਨੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।

Mantra 3

इन्द्रस्य वज्र आयसो निमिश्ल इन्द्रस्य बाह्वोर्भूयिष्ठमोजः । शीर्षन्निन्द्रस्य क्रतवो निरेक आसन्नेषन्त श्रुत्या उपाके ॥

ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਆਯਸ (ਲੋਹੇ) ਦਾ ਹੈ—ਪਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਉਠਣ ਵਾਲਾ; ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਓਜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਤਵੋ (ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਸਾਫ਼ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ; ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਦੇ ਸ੍ਰਵਣ ਲਈ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਦਬਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 4

मन्ये त्वा यज्ञियं यज्ञियानां मन्ये त्वा च्यवनमच्युतानाम् । मन्ये त्वा सत्वनामिन्द्र केतुं मन्ये त्वा वृषभं चर्षणीनाम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਜ੍ਞੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞੀ—ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਚ੍ਯੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚ੍ਯਵਨ—ਅਚਲ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਸਤ੍ਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਤੁ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਧ੍ਵਜ) ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਰਸ਼ਣੀਨਾਂ (ਜਨ-ਸਮੂਹਾਂ) ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 5

आ यद्वज्रं बाह्वोरिन्द्र धत्से मदच्युतमहये हन्तवा उ । प्र पर्वता अनवन्त प्र गावः प्र ब्रह्माणो अभिनक्षन्त इन्द्रम् ॥

ਜਦੋਂ ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਮਦਚ੍ਯੁਤ, ਬਲ ਦੇ ਉਲ੍ਹਾਸ ਨੂੰ ਵਗਾਉਂਦਾ—ਅਹਿ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ; ਤਦ ਪਹਾੜ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਾਵਃ (ਕਿਰਣ-ਧੇਨੂਆਂ) ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੋ (ਮੰਤ੍ਰ) ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਅਭਿਮੁਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 6

तमु ष्टवाम य इमा जजान विश्वा जातान्यवराण्यस्मात् । इन्द्रेण मित्रं दिधिषेम गीर्भिरुपो नमोभिर्वृषभं विशेम ॥

ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਸਿਫ਼ਤ ਨਾਲ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਲੋਕ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਨਮੇ ਸਭ ਜਨਮ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗੀਰਭਿਃ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ) ਦੁਆਰਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੀਏ; ਉਪੋ ਨਮੋਭਿਃ (ਵੰਦਨਾ-ਕਰਮਾਂ) ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਰਹੀਏ।

Mantra 7

वृत्रस्य त्वा श्वसथादीषमाणा विश्वे देवा अजहुर्ये सखायः । मरुद्भिरिन्द्र सख्यं ते अस्त्वथेमा विश्वाः पृतना जयासि ॥

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਦਮਨ ਵਾਲੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਖੇ ਹੋਏ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸਖ਼ੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇ; ਤਦ ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਿਤਨਾਵਾਂ (ਲੜਾਈਆਂ) ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 8

त्रिः षष्टिस्त्वा मरुतो वावृधाना उस्रा इव राशयो यज्ञियासः । उप त्वेमः कृधि नो भागधेयं शुष्मं त एना हविषा विधेम ॥

ਤ੍ਰਿਃ ਸ਼ਸ਼ਟੀ—ਸੱਠ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ—ਮਰੁਤ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਚਮਕਦਾਰ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ, ਢੇਰੀ ਕੀਤੇ ਧਨ ਵਾਂਗ, ਯਜ੍ਞਿਯ (ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ) ਹਨ। ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਾਗਧੇਯ (ਯੋਗ ਹਿੱਸਾ) ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ; ਇਸ ਹਵਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਸ਼ੁਸ਼ਮ (ਉਤਕਟ ਤੇਜ/ਵੀਰਯ) ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 9

तिग्ममायुधं मरुतामनीकं कस्त इन्द्र प्रति वज्रं दधर्ष । अनायुधासो असुरा अदेवाश्चक्रेण ताँ अप वप ऋजीषिन् ॥

ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਅਣੀਕ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਵਜ੍ਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹਥਿਆਰ-ਰਹਿਤ ਅਸੁਰ, ਅਦੇਵ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇ ਰਿਜੀਸ਼ਿਨ, ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦੇ; ਅਤੇ ਰਿਤ (ਸੱਚ-ਵਿਵਸਥਾ) ਲਈ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ।

Mantra 10

मह उग्राय तवसे सुवृक्तिं प्रेरय शिवतमाय पश्वः । गिर्वाहसे गिर इन्द्राय पूर्वीर्धेहि तन्वे कुविदङ्ग वेदत् ॥

ਮਹਾਨ, ਉਗ੍ਰ, ਬਲਵਾਨ ਤੇਰੇ ਲਈ—ਸੁਘੜੀ ਹੋਈ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰ; ਸਾਡੇ ਪਸ਼ੂਆਂ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਵਧੋਤਰੀ ਵੱਲ। ਗਿਰਵਾਹਸ ਇੰਦਰ ਲਈ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਗਿਰਹ (ਵਾਣੀ-ਸਤੁਤੀਆਂ) ਸਾਡੀ ਤਨੁ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ; ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਜਾਣੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗ ਪਏ।

Mantra 11

उक्थवाहसे विभ्वे मनीषां द्रुणा न पारमीरया नदीनाम् । नि स्पृश धिया तन्वि श्रुतस्य जुष्टतरस्य कुविदङ्ग वेदत् ॥

ਉਕਥਵਾਹਸ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਵਿਭਵੇ—ਸਾਡੀ ਮਨੀਸ਼ਾ (ਪ੍ਰਜ્ઞਾ) ਨੂੰ ਚਲਾਇਮਾਨ ਕਰ; ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਰੋਣ (ਲੱਕੜ ਦਾ ਪਾਤਰ) ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੀਆ (ਚਿੰਤਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਛੂਹ ਪਾ—ਸ਼੍ਰੁਤ (ਸੱਚੇ ਸੁਣੇ ਹੋਏ) ਦੀ ਸੁਖਮ ਤਨੁ ਵਿੱਚ; ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰ ਵੀ ਜੁਸ਼ਟ (ਅਤਿ-ਪ੍ਰਿਯ) ਤੱਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਾਣ ਲਵੇ।

Mantra 12

तद्विविड्ढि यत्त इन्द्रो जुजोषत्स्तुहि सुष्टुतिं नमसा विवास । उप भूष जरितर्मा रुवण्यः श्रावया वाचं कुविदङ्ग वेदत् ॥

ਉਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸੁਸਤੁਤੀ ਦਾ ਸਤੁਤਿ-ਗਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਜਰਿਤਰ (ਗਾਇਕ), ਇਸ ਨੂੰ ਸਜਾਓ; ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਰੋਵੋ—ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਾਣ ਲਵੇ।

Mantra 13

अव द्रप्सो अंशुमतीमतिष्ठदियानः कृष्णो दशभिः सहस्रैः । आवत्तमिन्द्रः शच्या धमन्तमप स्नेहितीर्नृमणा अधत्त ॥

ਕਿਰਣਮਈ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬੂੰਦ ਹੇਠਾਂ ਆ ਡਿੱਗੀ; ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਕਾਲਾ ਬਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ। ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਚੀ (ਪ੍ਰਭਾਵੀ) ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਫੂਕਦੇ/ਘੜਦੇ ਹੋਏ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਅਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਮਨ ਨਾਲ ਚਿਮੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਓਟਾਂ-ਅੰਧਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 14

द्रप्समपश्यं विषुणे चरन्तमुपह्वरे नद्यो अंशुमत्याः । नभो न कृष्णमवतस्थिवांसमिष्यामि वो वृषणो युध्यताजौ ॥

ਮੈਂ ਉਸ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚਲਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ—ਉਸ ਘੁੰਮਾਧਾਰ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਰਣ-ਭਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ-ਪਿੰਡ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ; ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੋ (ਪਰਾਕ੍ਰਮੀਓ), ਜੰਗ ਦੇ ਅਜੌ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 15

अध द्रप्सो अंशुमत्या उपस्थेऽधारयत्तन्वं तित्विषाणः । विशो अदेवीरभ्याचरन्तीर्बृहस्पतिना युजेन्द्रः ससाहे ॥

ਫਿਰ ਕਿਰਣਮਈ (ਅੰਸ਼ੁਮਤੀ) ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਦ੍ਰਪਸ ਜ੍ਵਲੰਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਨੂ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਥਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਲਦੀਆਂ ਅਦੇਵੀ (ਅਧਰਮੀ) ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

Mantra 16

त्वं ह त्यत्सप्तभ्यो जायमानोऽशत्रुभ्यो अभवः शत्रुरिन्द्र । गूळ्हे द्यावापृथिवी अन्वविन्दो विभुमद्भ्यो भुवनेभ्यो रणं धाः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ‘ਸੱਤਾਂ’ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਸ਼ਤਰੂ-ਰਹਿਤ ਜਾਪਣ ਵਾਲੀਆਂ (ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਦਾ ਸ਼ਤਰੂ ਬਣਿਆ। ਤੂੰ ਗੁਪਤ ਪਏ ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਣ—ਨਿਰਣਾਇਕ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ—ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।

Mantra 17

त्वं ह त्यदप्रतिमानमोजो वज्रेण वज्रिन्धृषितो जघन्थ । त्वं शुष्णस्यावातिरो वधत्रैस्त्वं गा इन्द्र शच्येदविन्दः ॥

ਹੇ ਵਜ੍ਰਿਨ, ਤੂੰ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਅਪ੍ਰਤਿਮ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਠਾਈ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਤੂੰ ਸ਼ੁਸ਼ਣ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਇੰਦਰ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਚੀ (ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਤੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ—ਗਾਂਵਾਂ—ਲੱਭ ਲਿਆ।

Mantra 18

त्वं ह त्यद्वृषभ चर्षणीनां घनो वृत्राणां तविषो बभूथ । त्वं सिन्धूँरसृजस्तस्तभानान्त्वमपो अजयो दासपत्नीः ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ! ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਬਣ ਕੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ (ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੋਇਆ; ਬਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤਵਿਸ਼ਸਵੀ (ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ) ਬਣਿਆ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਦਾਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀਆਂ ਆਪਃ (ਜਲ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

Mantra 19

स सुक्रतू रणिता यः सुतेष्वनुत्तमन्युर्यो अहेव रेवान् । य एक इन्नर्यपांसि कर्ता स वृत्रहा प्रतीदन्यमाहुः ॥

ਉਹ ਸੁਕ੍ਰਤੁ—ਸ਼ੁਭ-ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ—ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਮ-ਸੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁੱਤਮ ਮਨ੍ਯੁ (ਅਤੁੱਲ ਜੋਸ਼) ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਹਿ ਵਾਂਗ ਰੇਵਾਨ—ਸੰਚਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨ—ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਹੈ; ਉਸ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਹਰ ਹੋਰ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਦਨ੍ਯ (ਸਮਕੱਖ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 20

स वृत्रहेन्द्रश्चर्षणीधृत्तं सुष्टुत्या हव्यं हुवेम । स प्राविता मघवा नोऽधिवक्ता स वाजस्य श्रवस्यस्य दाता ॥

ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹ ਇੰਦਰ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ—ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੁਸ਼ਟੁਤੀ ਦੀ ਹਵ੍ਯ ਭੇਟ ਨਾਲ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ। ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਾਵਿਤਾ, ਮਘਵਾਨ, ਸਾਡਾ ਅਧਿਵਕਤਾ (ਪੱਖ-ਵਕਤਾ); ਉਹੀ ਵਾਜ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਸ੍ਯ (ਤੇਜਸਵੀ ਯਸ਼) ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ।

Mantra 21

स वृत्रहेन्द्र ऋभुक्षाः सद्यो जज्ञानो हव्यो बभूव । कृण्वन्नपांसि नर्या पुरूणि सोमो न पीतो हव्यः सखिभ्यः ॥

ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਇੰਦਰ—਋ਭੁਕਸ਼ਾਃ, ਨਿਪੁੰਨ ਰਚਨਾ-ਸ਼ਕਤੀ—ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹਵ੍ਯ (ਆਹਵਾਨ-ਯੋਗ) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉਪਕਾਰਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੋਮ ਪੀਤੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਸਖੀਆਂ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਲਈ ਆਨੰਦਮਈ ਹਵ੍ਯ ਬਣਦਾ ਹੈ।