Sukta 77
Sukta 8.77
Indra
ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਰਣਾਇਕ, ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਵਜੋਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਯੋਗ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਤੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਘੜੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਿੱਤੂ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
जज्ञानो नु शतक्रतुर्वि पृच्छदिति मातरम् । क उग्राः के ह शृण्विरे ॥
ਨਵਜਾਤ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕੌਣ ਹਨ ਉਹ ਉਗ੍ਰ, ਭਿਆਨਕ ਵੀਰ? ਅਤੇ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ (ਮੇਰੀ ਪੁਕਾਰ) ਸੁਣੇਗਾ?”—ਜਿਵੇਂ ਸੱਚੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਲੱਭਦਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 2
आदीं शवस्यब्रवीदौर्णवाभमहीशुवम् । ते पुत्र सन्तु निष्टुरः ॥
ਤਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ—‘ਉਨ-ਜਾਲ ਵਾਲਾ, ਸਰਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣ ਵਾਲਾ’: “ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨੂੰ ਢਾਹਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜੇਤੂ ਬਣਨ।”
Mantra 3
समित्तान्वृत्रहाखिदत्खे अराँ इव खेदया । प्रवृद्धो दस्युहाभवत् ॥
ਤਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ (ਇੰਦਰ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਿਸ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਗਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਧੁਰੇ ਦੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕੇ ਦੀਆਂ ਆਰਾਂ ਨੂੰ ਘਿਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਦਸ੍ਯੁਹਾ (ਦਸ੍ਯੁ-ਵਧਕ) ਬਣ ਗਿਆ।
Mantra 4
एकया प्रतिधापिबत्साकं सरांसि त्रिंशतम् । इन्द्रः सोमस्य काणुका ॥
ਇੰਦਰ, ਤੀਖ਼ਣ-ਵੀਰ, ਇਕੋ ਥਿਰ ਪ੍ਰਤਿਧਾ (ਵਿਵਸਥਾ) ਨਾਲ ਸੋਮ ਪੀ ਗਿਆ; ਇਕੱਠੇ ਤੀਹ ਸਰਾਂਸੀਆਂ/ਧਾਰਾਂ—ਆਨੰਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਾ-ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੇਟ ਕੇ।
Mantra 5
अभि गन्धर्वमतृणदबुध्नेषु रजस्स्वा । इन्द्रो ब्रह्मभ्य इद्वृधे ॥
ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਅਬੁਧਨ (ਤਲ-ਰਹਿਤ) ਰਜਸਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ—ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ—ਲਈ ਉਹ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਵਿਸਤਾਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
निराविध्यद्गिरिभ्य आ धारयत्पक्वमोदनम् । इन्द्रो बुन्दं स्वाततम् ॥
ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇਦ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਅੰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਹਰ ਲਿਆਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਸੁਘੜ ਭੰਡਾਰ—ਸ੍ਵਾਤਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ—ਜੀਵ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
Mantra 7
शतब्रध्न इषुस्तव सहस्रपर्ण एक इत् । यमिन्द्र चकृषे युजम् ॥
ਤੇਰਾ ਹੈ ਸੌ-ਗੰਢਾਂ ਵਾਲਾ ਤੀਰ—ਹਜ਼ਾਰ-ਪਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਕੋ ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ; ਜਿਸ ਨਾਲ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਦਾ ਯੁਜਮ (ਜੋਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਧਨ) ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
Mantra 8
तेन स्तोतृभ्य आ भर नृभ्यो नारिभ्यो अत्तवे । सद्यो जात ऋभुष्ठिर ॥
ਉਸੇ (ਵਿਜੈ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਸਤੋਤਿਆਂ ਲਈ ਲਿਆ; ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ—ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਾ ਅੰਨ ਲਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਭੁਸ਼ਠਿਰ ਹੈਂ—ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਜਨਮਿਆ (ਉਸੇ ਪਲ ਤਿਆਰ)।
Mantra 9
एता च्यौत्नानि ते कृता वर्षिष्ठानि परीणसा । हृदा वीड्वधारयः ॥
ਇਹ ਤੇਰੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਹਨ; ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਵਿਚੋਂ ਘੜੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਕਰਤੱਬ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧਾਰਣਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਪ੍ਰਤਿਰੋਧੀ ਬਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
Mantra 10
विश्वेत्ता विष्णुराभरदुरुक्रमस्त्वेषितः । शतं महिषान्क्षीरपाकमोदनं वराहमिन्द्र एमुषम् ॥
ਉਰੁਕ੍ਰਮ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ—ਤੇਰੀ ਜ੍ਵਲੰਤ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆਇਆ: ਸੌ ਮਹਿਸ਼-ਸਮਾਨ ਮਹਾਬਲ, ਖ਼ੀਰਪਾਕ (ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਪੋਸ਼ਕ ਅੰਨ) ਅਤੇ ਵਰਾਹ—ਏਮੁਸ਼—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਕੇ ਰੂਪਾਂਤਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ।
Mantra 11
तुविक्षं ते सुकृतं सूमयं धनुः साधुर्बुन्दो हिरण्ययः । उभा ते बाहू रण्या सुसंस्कृत ऋदूपे चिदृदूवृधा ॥
ਤੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੂਵિક્ષ (ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ), ਸੁਕ੍ਰਿਤ (ਸੁਘੜ ਬਣਿਆ), ਸੂਮਯ (ਆਨੰਦਮਈ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ) ਹੈ; ਹਿਰਣ੍ਯਯ (ਸੁਨਹਿਰੀ) ਅਗਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਸਾਧੁ—ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹੂ ਰਣ੍ਯ (ਆਨੰਦਦਾਇਕ), ਸੁਸੰਸਕ੍ਰਿਤ; ਦੂਪੇ (ਮ੍ਰਿਦੁ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ) ਦੂਵ੍ਰਿਧਾ (ਮ੍ਰਿਦੁ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਹਨ।
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s many-powered heroism—from his very birth—to show that he hears the call, defeats obstacles, and brings nourishment, wealth, and victory to his allies.
It is a poetic image for Indra breaking through hard obstruction and releasing hidden bounty—food, wealth, and sustaining power—into the human world.
It can be recited as an Indra-invocation for courage and breakthrough—especially when seeking strength to overcome resistance and to ‘open’ stuck resources into steady support.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.