Rig Veda Sukta 1
Mandala 8Sukta 134 Mantras

Sukta 1

Sukta 8.1

Rishi

Kaṇva (Kāṇva tradition predominates in Maṇḍala 8; exact ṛṣi for 8.1 varies by Anukramaṇī—flagged as likely Kāṇva)

Devata

Indra (with Soma as accompaniment)

Chandas

Gāyatrī (common in Indra hymns of Maṇḍala 8; flagged as probable)

ਇਹ ਸੂਕਤ ਦਬੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹੀ—ਮੁੜ ਮੁੜ—ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਨਿਯੋਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੇ। ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਮਕਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਪਰਾਕ੍ਰਮਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ‘ਭਰ’ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੂਕਤ ਸੋਮ-ਪੇੜਨ ਵੇਲੇ ਦਾ ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਸੱਦਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਡੋਲ, ਇਕਜੁੱਟ ਸਤੁਤੀ ਲਈ ਮਨੋਬਲ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪੁਕਾਰ ਵੀ।

Mantras

Mantra 1

मा चिदन्यद्वि शंसत सखायो मा रिषण्यत । इन्द्रमित्स्तोता वृषणं सचा सुते मुहुरुक्था च शंसत ॥

ਹੇ ਸਖਿਓ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੋ; ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਲ ਨਾ ਡਿੱਗੋ। ਪੀੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹੀ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮਹਾਬਲਵਾਨ—ਸਤੁਤ ਕਰੋ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਕਥ ਉਚਾਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੇ ਅਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।

Mantra 2

अवक्रक्षिणं वृषभं यथाजुरं गां न चर्षणीसहम् । विद्वेषणं संवननोभयंकरं मंहिष्ठमुभयाविनम् ॥

ਇੰਦਰ ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਹੈ—ਵੈਰੀ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਜੁਰ ਵਾਂਗ ਅਥੱਕ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦੌੜਨ ਵਾਲਾ; ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬਲਵਾਨ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਚਰਸ਼ਣੀ-ਸਹ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਘੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਵਾਨ—ਏਕਤਾ—ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਭੈ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹੀ ਮਹਿਸ਼ਠ ਦਾਤਾ ਹੈ—ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Mantra 3

यच्चिद्धि त्वा जना इमे नाना हवन्त ऊतये । अस्माकं ब्रह्मेदमिन्द्र भूतु तेऽहा विश्वा च वर्धनम् ॥

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਲੋਕ ਮਦਦ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਡਾ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ—ਸੱਚਾ ਵਚਨ—ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੋਵੇ; ਅੱਜ ਵੀ ਅਤੇ ਸਦਾ, ਸਮੂਹ ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਜੋਂ।

Mantra 4

वि तर्तूर्यन्ते मघवन्विपश्चितोऽर्यो विपो जनानाम् । उप क्रमस्व पुरुरूपमा भर वाजं नेदिष्ठमूतये ॥

ਹੇ ਮਘਵਨ, ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ ਰਿਸ਼ੀ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਰਯ ਵਿਪ—ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਬਹੁ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆ; ਸਾਡੀ ਊਤਯੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਵਾਜ—ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ—ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ।

Mantra 5

महे चन त्वामद्रिवः परा शुल्काय देयाम् । न सहस्राय नायुताय वज्रिवो न शताय शतामघ ॥

ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵਃ (ਪੱਥਰ-ਧਾਰੀ), ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਹੇ ਵਜ੍ਰਿਵਃ (ਵਜ੍ਰ-ਧਾਰੀ), ਨਾ ਹਜ਼ਾਰ ਲਈ, ਨਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲਈ; ਹੇ ਸ਼ਤਾਮਘ (ਸੌ ਦਾਨਾਂ ਵਾਲੇ), ਸੌ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਤਮਾ-ਵਿਜੈ ਦੀ ਅਟੱਲ, ਅਨਿਵਾਰਯ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ।

Mantra 6

वस्याँ इन्द्रासि मे पितुरुत भ्रातुरभुञ्जतः । माता च मे छदयथः समा वसो वसुत्वनाय राधसे ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਵੀ ਹੈਂ ਜੋ ਢੱਕਦੀ ਤੇ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਸੁ, ਸੱਚੇ ਧਨ—ਵਸੁਤ੍ਵ ਅਤੇ ਰਾਧਸ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ)—ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ।

Mantra 7

क्वेयथ क्वेदसि पुरुत्रा चिद्धि ते मनः । अलर्षि युध्म खजकृत्पुरंदर प्र गायत्रा अगासिषुः ॥

ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਟਿਕਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ (ਚੇਤਨ) ਅਨੇਕ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਯੁੱਧਮ, ਉਗ੍ਰ, ਖਜਕ੍ਰਿਤ, ਪੁਰੰਦਰ (ਘੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਵਾਲੇ), ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਗੀਤ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਓਰ ਉੱਭਰ ਪਈਆਂ ਹਨ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤੇਰਾ ਬਲ ਜਗਾਉਣ ਲਈ।

Mantra 8

प्रास्मै गायत्रमर्चत वावातुर्यः पुरंदरः । याभिः काण्वस्योप बर्हिरासदं यासद्वज्री भिनत्पुरः ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਸਤੁਤੀ ਅਰਪੋ—ਵੇਗ ਨਾਲ ਧਾਵਣ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਾਂ (ਆਵਰਨਾਂ) ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰੰਦਰ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕਾਣਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਆਸਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ; ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਆ ਕੇ ਬੰਦ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 9

ये ते सन्ति दशग्विनः शतिनो ये सहस्रिणः । अश्वासो ये ते वृषणो रघुद्रुवस्तेभिर्नस्तूयमा गहि ॥

ਤੇਰੀਆਂ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਸ਼ਗ੍ਵਿਨ (ਦਸ ਗੁਣੀਆਂ) ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਤਿਨ (ਸੌ ਗੁਣੀਆਂ) ਹਨ, ਜੋ ਸਹਸ੍ਰਿਣ (ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣੀਆਂ) ਹਨ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਉਹ ਬਲਵਾਨ, ਤੇਜ਼, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਦੌੜਦੇ ਅਸ਼ਵ—ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸਤੁਤੀ-ਉਤਥਾਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ।

Mantra 10

आ त्वद्य सबर्दुघां हुवे गायत्रवेपसम् । इन्द्रं धेनुं सुदुघामन्यामिषमुरुधारामरंकृतम् ॥

ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ—ਪ੍ਰਚੁਰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ—ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਧੇਨੂ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹਾਂ: ਸੁਦੂਘਾ (ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਪੋਸ਼ਣ ਵਜੋਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਇਕ ਪ੍ਰਵਾਹ—ਸਾਡੇ ਅਸਤਿਤਵ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ।

Mantra 11

यत्तुदत्सूर एतशं वङ्कू वातस्य पर्णिना । वहत्कुत्समार्जुनेयं शतक्रतुः त्सरद्गन्धर्वमस्तृतम् ॥

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਅੰਕੁਸ਼ ਏਤਸ਼ (Etaśa) ਨੂੰ ਹੰਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਤਦੋਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਅਰਜੁਨੇਯ ਕੁਤਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਅਸਤ੍ਰਿਤ (ਅਨਖੁੱਲ੍ਹੇ) ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਸੁਖਮ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 12

य ऋते चिदभिश्रिषः पुरा जत्रुभ्य आतृदः । संधाता संधिं मघवा पुरूवसुरिष्कर्ता विह्रुतं पुनः ॥

ਜੋ, ਆਮ ਆਸਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਬਣੀਆਂ ਜ਼ੁਲਮਤਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਸੀ—ਉਹ ਮਘਵਾਨ (ਇੰਦਰ), ਬਹੁਤ ਧਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਧੀ ਦਾ ਸੰਧਾਤਾ ਹੈ: ਟੁੱਟੀ ਗੰਢ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੋੜਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਖੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 13

मा भूम निष्ट्या इवेन्द्र त्वदरणा इव । वनानि न प्रजहितान्यद्रिवो दुरोषासो अमन्महि ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਨਿਕਾਲੇ ਹੋਏਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਬਣੀਏ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜ ਕੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏਆਂ ਵਾਂਗ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਹੋਈਏ। ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵੋ (ਪੱਥਰ-ਬਲ ਦੇ ਧਾਰਕ), ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਦੇ ਖੋਜੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ।

Mantra 14

अमन्महीदनाशवोऽनुग्रासश्च वृत्रहन् । सकृत्सु ते महता शूर राधसा अनु स्तोमं मुदीमहि ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ (ਰੋਕ-ਵਿਘਨ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ) ਇੰਦਰ! ਅਸੀਂ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ; ਅਨੁਗ੍ਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਜੋਗੇ ਬਣੇ। ਹੇ ਸ਼ੂਰ! ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਰਾਧਸ (ਦਾਨ-ਬਲ) ਨਾਲ—ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਸਹੀ—ਅਸੀਂ ਸਤੋਮ (ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ) ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਂਦੇ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Mantra 15

यदि स्तोमं मम श्रवदस्माकमिन्द्रमिन्दवः । तिरः पवित्रं ससृवांस आशवो मन्दन्तु तुग्र्यावृधः ॥

ਜੇ ਉਹ—ਸਾਡਾ ਇੰਦਰ—ਮੇਰਾ ਸਤੋਮ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਪਵਿਤ੍ਰਕ) ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ, ਤੇਜ਼ ਸੋਮ-ਧਾਰਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ। ਤੂਗ੍ਰਯ-ਵਰਧਕ ਰਸ-ਉਮੰਗਾਂ ਵਧਣ—ਅੰਦਰਲੇ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੀਆਂ।

Mantra 16

आ त्वद्य सधस्तुतिं वावातुः सख्युरा गहि । उपस्तुतिर्मघोनां प्र त्वावत्वधा ते वश्मि सुष्टुतिम् ॥

ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਅਡੋਲ ਸਧਸਤੁਤੀ (ਨਿਰੰਤਰ ਸਤੁਤੀ) ਵੱਲ ਆ, ਹੇ ਤੇਜ਼ਵਾਨ; ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ ਆ। ਮਘੋਨਾਂ (ਦਾਨੀਆਂ) ਦੀ ਉਪਸਤੁਤੀ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੁਸ਼ਤੁਤੀ (ਸੁਘੜ ਬਣੀ ਸਤੁਤੀ-ਰਚਨਾ) ਗਢਾਂ—ਯਥੋਚਿਤ ਉਚਾਰ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਬਲ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂ।

Mantra 17

सोता हि सोममद्रिभिरेमेनमप्सु धावत । गव्या वस्त्रेव वासयन्त इन्नरो निर्धुक्षन्वक्षणाभ्यः ॥

ਹਾਂ, ਸੋਮ-ਪੇਸਣਹਾਰ ਅਦ੍ਰਿ (ਪੇਸਣ-ਪੱਥਰਾਂ) ਨਾਲ ਇਸ ਸੋਮ ਨੂੰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧੋ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਗੋ-ਜਨਿਤ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਢੱਕ ਕੇ, ਕੂੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋਹ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਸੋਮ ਦੇਵ-ਯੋਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 18

अध ज्मो अध वा दिवो बृहतो रोचनादधि । अया वर्धस्व तन्वा गिरा ममा जाता सुक्रतो पृण ॥

ਫਿਰ—ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਤੋਂ—ਇਸ ਨਾਲ ਵਧ: ਮੇਰੀ ਗਿਰਾ (ਵਾਣੀ) ਨਾਲ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਤਨੁ (ਦੇਹ) ਨਾਲ। ਹੇ ਸੁਕ੍ਰਤੁ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਭਰ ਦੇ।

Mantra 19

इन्द्राय सु मदिन्तमं सोमं सोता वरेण्यम् । शक्र एणं पीपयद्विश्वया धिया हिन्वानं न वाजयुम् ॥

ਇੰਦਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤੇਜਕ, ਵਰੇਣਯ ਸੋਮ ਪੇਸ; ਸ਼ਕ੍ਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਧੀਆ (ਚਿੰਤਨ-ਬੁੱਧੀ) ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਫੁਲਾਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧਕੇਲੇ—ਜਿਵੇਂ ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਖੋਜੀ।

Mantra 20

मा त्वा सोमस्य गल्दया सदा याचन्नहं गिरा । भूर्णिं मृगं न सवनेषु चुक्रुधं क ईशानं न याचिषत् ॥

ਹੇ (ਇੰਦਰ) ਪ੍ਰਭੂ! ਸੋਮ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਗਿਰਾ (ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਚਨਾ ਨਾ ਕਰਾਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨ ਜੰਗਲੀ ਮ੍ਰਿਗ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰ ਬੈਠਾਂ—ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਪਤਿਆ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਗੇ?

Mantra 21

मदेनेषितं मदमुग्रमुग्रेण शवसा । विश्वेषां तरुतारं मदच्युतं मदे हि ष्मा ददाति नः ॥

ਮਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਗ੍ਰ ਮਦ, ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਵਸ (ਬਲ) ਨਾਲ—ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਤਰੁਤਾਰ (ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ), ਮਦਚ੍ਯੁਤ ਨਹੀਂ (ਜਿਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ); ਮਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 22

शेवारे वार्या पुरु देवो मर्ताय दाशुषे । स सुन्वते च स्तुवते च रासते विश्वगूर्तो अरिष्टुतः ॥

ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਵਰ ਦੈਵ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ (ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਮਰਤ੍ਯ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸੁਨ੍ਵਤੇ (ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ) ਅਤੇ ਸਤੁਵਤੇ (ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਵਗੂਰਤ (ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ), ਅਰਿਸ਼ਟੁਤ (ਅਹਤ, ਅਜਿੱਤ) ਉਹ ਹੈ।

Mantra 23

एन्द्र याहि मत्स्व चित्रेण देव राधसा । सरो न प्रास्युदरं सपीतिभिरा सोमेभिरुरु स्फिरम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਿਤ੍ਰ (ਚਮਕਦਾਰ) ਦੇਵ-ਰਾਧਸ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ। ਜਿਵੇਂ ਸਰੋਵਰ ਆਪਣਾ ਉਦਰ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਖੇਪਣ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਪੀਤੇ ਸੋਮ-ਪਾਨਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ।

Mantra 24

आ त्वा सहस्रमा शतं युक्ता रथे हिरण्यये । ब्रह्मयुजो हरय इन्द्र केशिनो वहन्तु सोमपीतये ॥

ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸੌ—ਜੁਤੇ ਹੋਏ—ਸੁਵਰਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਤੈਨੂੰ ਲਿਆਉਣ; ਬ੍ਰਹਮ-ਯੁਜ, ਬਲਵਾਨ ਕੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਹ ਹਰੀ ਅਸ਼ਵ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਨ।

Mantra 25

आ त्वा रथे हिरण्यये हरी मयूरशेप्या । शितिपृष्ठा वहतां मध्वो अन्धसो विवक्षणस्य पीतये ॥

ਸੁਵਰਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਮਯੂਰ-ਸੌੰਦਰਯ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋ ਹਰੀ (ਤੇਰੇ ਅਸ਼ਵ) ਤੈਨੂੰ ਲਿਆਉਣ; ਸ਼ਿਤਿਪ੍ਰਿਸ਼ਠ (ਚਿਤਰੇ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ) ਉਹ ਮਧੁਰ ਮਧ੍ਵ-ਅੰਧਸ—ਵਿਵਕਸ਼ਣ (ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਤ) ਆਨੰਦ ਦੇ ਸੋਮ-ਰਸ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਨ।

Mantra 26

पिबा त्वस्य गिर्वणः सुतस्य पूर्वपा इव । परिष्कृतस्य रसिन इयमासुतिश्चारुर्मदाय पत्यते ॥

ਹੇ ਗਿਰਵਣ (ਸਤੁਤੀ-ਪ੍ਰਿਯ) ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਨੂੰ—ਪਹਿਲਾਂ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਵਾਂਗ—ਪੀ ਲੈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਰਸ-ਭਰਪੂਰ ਸਾਰ ਦੀ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਸੁਤੀ (ਹਵਿ) ਮਦ/ਆਨੰਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਲ੍ਹਾਸ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ।

Mantra 27

य एको अस्ति दंसना महाँ उग्रो अभि व्रतैः । गमत्स शिप्री न स योषदा गमद्धवं न परि वर्जति ॥

ਜੋ ਇਕੋ ਹੈ—ਦੰਸਨਾ (ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ (ਧਰਮ-ਨਿਯਮ) ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਗਰ—ਉਹ ਆਵੇ। ਸ਼ਿਪ੍ਰੀ (ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੇ) ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੱਦੇ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਹਵਨ ਤੋਂ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ—ਥਿਰ ਆਸਰੇ ਵਾਂਗ, ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮ ਕੇ ਨਹੀਂ ਟਲਦਾ।

Mantra 28

त्वं पुरं चरिष्ण्वं वधैः शुष्णस्य सं पिणक् । त्वं भा अनु चरो अध द्विता यदिन्द्र हव्यो भुवः ॥

ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਸ਼ਣ ਦੇ ਚਲਦੇ ਪੁਰ (ਕਿਲ੍ਹੇ) ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਭਾ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਿਆ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਹਵ੍ਯ (ਆਹਵਾਨਯੋਗ) ਬਣਦਾ ਹੈਂ—ਸੱਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਅਰਪਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 29

मम त्वा सूर उदिते मम मध्यंदिने दिवः । मम प्रपित्वे अपिशर्वरे वसवा स्तोमासो अवृत्सत ॥

ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਦਯ ਵੇਲੇ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਨ ਵਾਲੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਮੇਰੇ ਹਨ; ਦਿਉ ਦੇ ਮੱਧਾਹਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹਨ; ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਤੇ ਅਤੇ ਘੇਰ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਸੁ! ਸਤੋਮ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਪਏ ਹਨ—ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨ ਕੇ।

Mantra 30

स्तुहि स्तुहीदेते घा ते मंहिष्ठासो मघोनाम् । निन्दिताश्वः प्रपथी परमज्या मघस्य मेध्यातिथे ॥

ਸਤੁਤੀ ਕਰ, ਹਾਂ—ਸਤੁਤੀ ਕਰ; ਇਹ ਦਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦਾਤਾ ਤੇਰੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਮੇਧਿਆਤਿਥਿ! ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ; ਨਿੰਦਿਤ ‘ਅਸ਼ਵ’ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਦਾਨ-ਬਲ ਦੀ ਅੱਗ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮ ਜੋਤਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 31

आ यदश्वान्वनन्वतः श्रद्धयाहं रथे रुहम् । उत वामस्य वसुनश्चिकेतति यो अस्ति याद्वः पशुः ॥

ਜਦੋਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ਵ ਨੇੜੇ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਛਿਤ ਵਸੁ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਸਾਡਾ ਜੀਵੰਤ ਧਨ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਹੈ: ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਪੱਤੀ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।

Mantra 32

य ऋज्रा मह्यं मामहे सह त्वचा हिरण्यया । एष विश्वान्यभ्यस्तु सौभगासङ्गस्य स्वनद्रथः ॥

ਜੋ ਋ਜੂ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮਹਿਮਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਵਰਨ ਆਵਰਨ ਸਮੇਤ—ਉਹੀ ਸਭ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਵੇ। ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਈ ‘ਆਸੰਗ’ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਗੂੰਜਦਾ ਰਥ—ਉਹ ਰਥ ਸਭ ਥਾਂ ਨਾਦ ਕਰੇ।

Mantra 33

अध प्लायोगिरति दासदन्यानासङ्गो अग्ने दशभिः सहस्रैः । अधोक्षणो दश मह्यं रुशन्तो नळा इव सरसो निरतिष्ठन् ॥

ਫਿਰ ਪ੍ਲਾਯੋਗੀ, ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ‘ਆਸੰਗ’ ਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦਸ ਚਮਕਦੇ ਬਲਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਗਏ—ਸਰੋਵਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਨਲਿਆਂ ਵਾਂਗ; ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਉਭਰਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ।

Mantra 34

अन्वस्य स्थूरं ददृशे पुरस्तादनस्थ ऊरुरवरम्बमाणः । शश्वती नार्यभिचक्ष्याह सुभद्रमर्य भोजनं बिभर्षि ॥

ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਅੱਗੇ ਵੇਖਿਆ—ਅਡੋਲ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਨ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਸਦੀਵੀ ਨਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੀ: ‘ਹੇ ਆਰਯ, ਤੂੰ ਸ਼ੁਭਦ੍ਰ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ’—ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ ਪੋਸ਼ਕ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ।

Frequently Asked Questions

Indra is the main deity, invoked as the mighty Soma-drinking hero; Soma is present as the empowering accompaniment through the pressed offering.

Keep a single focus: praise Indra repeatedly with the pressed Soma, so that strength, protection from harm, victory, and fullness of life-force increase in the community.

It fits the Soma-pressing context: Soma is prepared and offered while Indra is invited through repeated hymns (uktha/stotra), followed by prayers for increase and sustaining abundance.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App