Sukta 98
Sukta 7.98
Vasiṣṭha (continuing Maṇḍala 7 attribution)
Indra (Soma-seeker; bull of the peoples)
Triṣṭubh
ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਧਵਰਯੁ ਯਾਜਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਦੁਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਪਾਨ ਦਾ ਸਦਾ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬਲਦ-ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਯੁੱਧੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਵੱਡੇ’ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਯਿ (ਧਨ), ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਕਲਿਆਣ (ਸਵਸਤੀ) ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
अध्वर्यवोऽरुणं दुग्धमंशुं जुहोतन वृषभाय क्षितीनाम् । गौराद्वेदीयाँ अवपानमिन्द्रो विश्वाहेद्याति सुतसोममिच्छन् ॥
ਹੇ ਅਧਵਰਿਉਓ, ਅਰੁਣ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ-ਅੰਸ਼ੁ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਜੁਹੋ। ਗੌਰ ਤੇਜ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਪਾਨ ਲਈ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਸੁਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
यद्दधिषे प्रदिवि चार्वन्नं दिवेदिवे पीतिमिदस्य वक्षि । उत हृदोत मनसा जुषाण उशन्निन्द्र प्रस्थितान्पाहि सोमान् ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਪ੍ਰਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਪੋਸ਼ਣ ਟਿਕਾਂਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਉਸ ਲਈ ਪਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰੱਜ ਕੇ, ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸੋਮ-ਪਾਨਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰ।
Mantra 3
जज्ञानः सोमं सहसे पपाथ प्र ते माता महिमानमुवाच । एन्द्र पप्राथोर्वन्तरिक्षं युधा देवेभ्यो वरिवश्चकर्थ ॥
ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਤੂੰ ਬਲ ਲਈ ਸੋਮ ਪੀਤਾ; ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਤੇਰਾ ਮਹਿਮਾ ਉਚਾਰਿਆ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾਇਆ; ਯੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸੁਖਦ ਵਿਸਤਾਰ ਬਣਾਇਆ।
Mantra 4
यद्योधया महतो मन्यमानान्त्साक्षाम तान्बाहुभिः शाशदानान् । यद्वा नृभिर्वृत इन्द्राभियुध्यास्तं त्वयाजिं सौश्रवसं जयेम ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵੱਲ ਚਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੰਕਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ—ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਧੱਕ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਨ੍ਰਭਿਃ (ਵੀਰ-ਜਨਾਂ) ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਅਭਿਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਦਾ ਹੈਂ—ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਹ ਅਜਿੰ (ਸੰਗਰਾਮ) ਜਿੱਤ ਲਈਏ ਜੋ ਸੁਸ਼੍ਰਵਸ—ਚੰਗੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੀਰਤੀ, ਉੱਤਮ ਯਸ਼—ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
प्रेन्द्रस्य वोचं प्रथमा कृतानि प्र नूतना मघवा या चकार । यदेददेवीरसहिष्ट माया अथाभवत्केवलः सोमो अस्य ॥
ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਮਘਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਨਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਅਦੇਵੀ (ਅਦੈਵੀ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ—ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਕਰਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ—ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀਆਂ, ਤਦੋਂ ਸੋਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ—ਉਸ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ।
Mantra 6
तवेदं विश्वमभितः पशव्यं यत्पश्यसि चक्षसा सूर्यस्य । गवामसि गोपतिरेक इन्द्र भक्षीमहि ते प्रयतस्य वस्वः ॥
ਇਹ ਸਾਰਾ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੇ ਤੇਰਾ ਹੀ ਪਸ਼ਵ੍ਯ—ਜੀਵੰਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਨ—ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਕਸ਼ੁਸਾ (ਨੇਤਰ) ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਗਵਾਮ् (ਕਿਰਣ-ਗਾਂਵਾਂ) ਦਾ ਗੋਪਤੀ—ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆਕ—ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਵਸੁ (ਧਨ) ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਭਾਗੀ ਹੋਈਏ।
Mantra 7
बृहस्पते युवमिन्द्रश्च वस्वो दिव्यस्येशाथे उत पार्थिवस्य । धत्तं रयिं स्तुवते कीरये चिद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੇ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸੁ ਦੇ ਵੀ ਅਤੇ ਪਾਰਥਿਵ ਵਸੁ ਦੇ ਵੀ ਅਧਿਪਤੀ ਹੋ। ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਭੀ—ਰਯਿ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਨਿਧਾਨ, ਧਾਰਨ ਕਰ ਦਿਓ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਵਸ੍ਤਿਭਿਃ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸੁਖ-ਸਮਰਸਤਾ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
It invites Indra to the Soma offering as the one who continually seeks the pressed Soma, and it asks him to grant victory, fame, and prosperity to the worshippers.
Because the hymn portrays him as coming again and again to the altar specifically to drink the freshly pressed Soma, making Soma the central means of drawing his power and favor.
Bṛhaspati represents sacred speech and priestly power; together with Indra’s strength, the hymn asks for complete mastery of wealth—heavenly and earthly—and for continuous well-being (svasti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.