Sukta 85
Sukta 7.85
Vasiṣṭha
Indra–Varuṇa
Triṣṭubh (probable; needs verification)
ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਭਜਨ ਜੋੜੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇੰਦਰ–ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸੋਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ “ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ” ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਬਾਹਰਲੇ ਪੱਖੋਂ (ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਮਨ, ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ) ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪੱਖੋਂ (ਸੰਤਾਨ-ਵਾਧਾ/ਅੰਤਰਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ)। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਕ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਤ-ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਦਾ ਹੈ। ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantras
Mantra 1
पुनीषे वामरक्षसं मनीषां सोममिन्द्राय वरुणाय जुह्वत् । घृतप्रतीकामुषसं न देवीं ता नो यामन्नुरुष्यतामभीके ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਵੈਰੀ ਬਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੀਸ਼ਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚਾਰ) ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਲਈ ਸੋਮ ਦਾ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਘਿਉ-ਤੇਜ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਉਸ਼ਾ ਵਾਂਗ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Mantra 2
स्पर्धन्ते वा उ देवहूये अत्र येषु ध्वजेषु दिद्यवः पतन्ति । युवं ताँ इन्द्रावरुणावमित्रान्हतं पराचः शर्वा विषूचः ॥
ਇੱਥੇ ਦੇਵਹੂਯ (ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਜੰਗੀ ਝੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਹ ਵੈਰੀ ਬਲ ਨਾਸ ਕਰੋ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਓ, ਤੋੜ ਕੇ ਖਿੰਡਾ ਦਿਓ।
Mantra 3
आपश्चिद्धि स्वयशसः सदस्सु देवीरिन्द्रं वरुणं देवता धुः । कृष्टीरन्यो धारयति प्रविक्ता वृत्राण्यन्यो अप्रतीनि हन्ति ॥
ਸਵਯੰਯਸ਼ਸਵੀ ਆਪಃ (ਜਲ-ਦੇਵੀਆਂ) ਆਪਣੇ ਆਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਅਪ੍ਰਤੀ (ਅਨਰੋਕ) ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
स सुक्रतुॠतचिदस्तु होता य आदित्य शवसा वां नमस्वान् । आववर्तदवसे वां हविष्मानसदित्स सुविताय प्रयस्वान् ॥
ਸ ਸੁਕ੍ਰਤੁ ਤਚਿਤ ਹੋਤਾ ਹੋਵੇ—ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯੋ, ਜੋ ਸ਼ਵਸਾ (ਬਲ) ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਨਮ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਅਵਸ (ਸਹਾਇਤਾ) ਵੱਲ ਮੁੜੇ; ਉਹ ਸੂਵਿਤਾਯ (ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰੇਰਣਾ/ਸ਼ੁਭ ਮਾਰਗ) ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਸਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚੇ ਉਨਮੋਚਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
Mantra 5
इयमिन्द्रं वरुणमष्ट मे गीः प्रावत्तोके तनये तूतुजाना । सुरत्नासो देववीतिं गमेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਇਯੰ ਮੇ ਗੀਃ ਇੰਦਰੰ ਵਰੁਣਮ ਅਸ਼ਟ—ਮੇਰੀ ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਣੀ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ; ਟੋਕੇ-ਤਨਯੇ (ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ‘ਸ਼ਿਸ਼ੁ’) ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਵੱਤੋ ਹੋ ਕੇ, ਤੂਤੁਜਾਨਾ—ਉੱਨਤੀ ਵੱਲ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਰਤਨਾਸੋ ਬਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਦੇਵਵੀਤਿੰ (ਦੇਵ-ਮਾਰਗ/ਦੇਵ-ਸੰਗਤ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਵਸਤਿਭਿਃ ਸਦਾ ਨਃ ਪਾਤ—ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
They are invoked together as a paired divine power: Indra clears obstacles and defeats resistances, while Varuṇa safeguards ṛta (right order) and stable governance. Together they protect the worshipper and the community.
The hymn asks for protection “on the journey,” removal of obstructions, and steady well-being (svasti). It also prays for growth and continuity—expressed as toke and tanaye (offspring and unfolding inner potential).
The Waters are portrayed as self-glorious powers that establish Indra and Varuṇa in their divine seats. This emphasizes that their authority is cosmic and foundational, not merely local to a single ritual.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.