Sukta 6
Sukta 7.6
Vasiṣṭha (Vāsiṣṭha tradition for Maṇḍala 7; specific attribution within 7.6 not provided in input)
Agni (as sovereign asura-power; Indra referenced as comparison)
Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਕ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਵਭੌਮ ‘ਅਸੁਰ-ਸ਼ਕਤੀ’ (ਸਵਾਮੀ-ਸਰੂਪ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਬਲ) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਮਹਿਮਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्र सम्राजो असुरस्य प्रशस्तिं पुंसः कृष्टीनामनुमाद्यस्य । इन्द्रस्येव प्र तवसस्कृतानि वन्दे दारुं वन्दमानो विवक्मि ॥
ਮੈਂ ਸਮ੍ਰਾਟ ਅਸੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤਿ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਆਨੰਦ—ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਬਲਵਾਨ ਦੇ ਤਵਸਕ੍ਰਿਤ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਰੁ (ਯਜ੍ਞ-ਕਾਠ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੀਵਨ-ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ।
Mantra 2
कविं केतुं धासिं भानुमद्रेर्हिन्वन्ति शं राज्यं रोदस्योः । पुरंदरस्य गीर्भिरा विवासेऽग्नेर्व्रतानि पूर्व्या महानि ॥
ਅਦ੍ਰਿ (ਪੱਥਰ) ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਤੇਜਸਵੀ ਜਵਾਲਾ—ਕਵੀ, ਕੇਤੁ (ਚਿੰਨ੍ਹ), ਧਾਸਿ (ਆਧਾਰ)—ਨੂੰ ਉਹ ਰੋਦਸੀ (ਦੋ ਲੋਕਾਂ) ਦੀ ਕਲਿਆਣਮਈ ਰਾਜਤਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੀਰਭਿਃ (ਸਤੁਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੁਰੰਦਰ (ਦੁਰਗ-ਭੇਦਕ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅਗਨੀ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 3
न्यक्रतून्ग्रथिनो मृध्रवाचः पणीँरश्रद्धाँ अवृधाँ अयज्ञान् । प्रप्र तान्दस्यूँरग्निर्विवाय पूर्वश्चकारापराँ अयज्यून् ॥
ਅਕ੍ਰਤੂਨ (ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਰਹਿਤ), ਗ੍ਰਥਿਨੋ (ਗੰਢੇ ਹੋਏ), ਮ੍ਰਿਧ੍ਰਵਾਚਹ (ਵਕਰੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ)—ਅਸ਼੍ਰੱਧਾਨ, ਅਵ੍ਰਿਧਾਨ, ਅਯਜ੍ਞਾਨ ਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਥੱਲੇ ਦਬਾ ਕੇ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਸਦਾ ਅੱਗੇ, ਉਹ ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਨੂੰ ਖਦੇੜਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਵ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛਲਿਆਂ—ਅਯਜ੍ਯੂਨ (ਅਰਪਣ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ)—ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
यो अपाचीने तमसि मदन्तीः प्राचीश्चकार नृतमः शचीभिः । तमीशानं वस्वो अग्निं गृणीषेऽनानतं दमयन्तं पृतन्यून् ॥
ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਚੀਭਿਃ (ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਅਪਾਚੀਨੇ ਤਮਸਿ (ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ) ਵਿੱਚ ਮਦੰਤੀਂ (ਮਸਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਹ (ਪੂਰਬ ਵੱਲ) ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਤਮਹ (ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਖਾਰਥੀ) ਉਹੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਈਸ਼ਾਨੰ ਵਸ੍ਵਹ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਗ੍ਰਣੀਸ਼ੇ (ਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ): ਅਨਾਨਤੰ (ਅਜਿੱਤ), ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਨ੍ਯੂਨ (ਯੋਧਿਆਂ/ਸੰਘਰਸ਼ੀਆਂ) ਨੂੰ ਦਮਯੰਤੰ (ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ)।
Mantra 5
यो देह्यो अनमयद्वधस्नैर्यो अर्यपत्नीरुषसश्चकार । स निरुध्या नहुषो यह्वो अग्निर्विशश्चक्रे बलिहृतः सहोभिः ॥
ਜੋ ਵਧ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਹ੍ਯ (ਦੁਬਲਾ/ਆਸ਼੍ਰਿਤ) ਨੂੰ ਨਿਰਾਮਯ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਰ੍ਯ (ਉਦਾਤ) ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਯਹ੍ਵ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਪੈਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਲਿ-ਹ੍ਰਿਤ੍—ਭੇਟਾ ਢੋਣ ਵਾਲੇ—ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
यस्य शर्मन्नुप विश्वे जनास एवैस्तस्थुः सुमतिं भिक्षमाणाः । वैश्वानरो वरमा रोदस्योराग्निः ससाद पित्रोरुपस्थम् ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਰ੍ਮਨ੍—ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਹੇਠ ਸਭ ਲੋਕ ਏਵੈਸਤਸ੍ਥੁਃ, ਸੁਮਤਿ ਦੀ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਦੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਉਹ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਰੋਦਸੀ (ਦ੍ਯੌ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣਾ ਵਰਮ—ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਆਸਨ—ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਕੇ, ਪਿਤ੍ਰਾਂ (ਦ੍ਯੌ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ) ਦੇ ਉਪਸ੍ਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ।
Mantra 7
आ देवो ददे बुध्न्या वसूनि वैश्वानर उदिता सूर्यस्य । आ समुद्रादवरादा परस्मादाग्निर्ददे दिव आ पृथिव्याः ॥
ਦੇਵ ਬੁਧ੍ਨ੍ਯ—ਗਹਿਰੇ ਆਧਾਰ ਵਾਲੇ—ਵਸੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਦਯ ਤੋਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਦੂਰਲੇ ਪਰਸ੍ਮਾਤ ਤੋਂ ਵੀ, ਅਗਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਦਿਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੱਕ।
Frequently Asked Questions
In early Vedic usage, “asura” can mean a lordly, sovereign power—not a demon. Here it emphasizes Agni’s commanding spiritual might and rulership (samrāj/īśāna).
It honors the fuel-wood (samidh/dāru) as the vessel that holds the hidden fire. Ritually, it points to kindling; symbolically, it suggests awakening divine light within material life.
Kindle the inner and outer fire: Agni leads from darkness to clarity, disciplines conflict, and brings support and prosperity from every level of the world.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.