Sukta 44
Sukta 7.44
Vasiṣṭha (probable; Book 7 attribution)
Multideity invocation headed by Dadhikrāvan; includes Aśvins, Uṣas, Agni, Bhaga, Indra, Viṣṇu, Pūṣan, Brahmaṇaspati, Ādityas, Dyāvāpṛthivī, Waters, Svaḥ
Jagatī or Tr̥ṣṭubh-mix (probable; long enumerative cadence suggests Jagatī tendencies)
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਵਸਿਸ਼ਠ-ਸੂਕਤ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ ਨੂੰ ਅਗੇਵਾਨ ਬਣਾਕੇ, ਸਹਾਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੁਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਠੀਕ ਗਤੀ/ਚਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਹ ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ ਨੂੰ ਦੁਰਿਤਾ (ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਪਾਰਾਵਾਂ/ਉਲੰਘਣਾਂ) ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਅਤੇ ਤ-ਅਨੁਕੂਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵੀ: ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਗਮਨ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨੀ।
Mantras
Mantra 1
दधिक्रां वः प्रथममश्विनोषसमग्निं समिद्धं भगमूतये हुवे । इन्द्रं विष्णुं पूषणं ब्रह्मणस्पतिमादित्यान्द्यावापृथिवी अपः स्वः ॥
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਭਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਪੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ, ਆਦਿਤ੍ਯ, ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਅਪਃ ਅਤੇ ਸ੍ਵਃ—ਆਓ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਣ ਕੇ।
Mantra 2
दधिक्रामु नमसा बोधयन्त उदीराणा यज्ञमुपप्रयन्तः । इळां देवीं बर्हिषि सादयन्तोऽश्विना विप्रा सुहवा हुवेम ॥
ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਠ ਕੇ ਯਜਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਦੇਵੀ ਇਲ਼ਾ ਨੂੰ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਂਦੇ ਹਾਂ; ਸੁਹਵਾ—ਸੁੰਦਰ ਆਹਵਾਨ ਨਾਲ—ਅਸੀਂ ਵਿਪ੍ਰ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Mantra 3
दधिक्रावाणं बुबुधानो अग्निमुप ब्रुव उषसं सूर्यं गाम् । ब्रध्नं माँश्चतोर्वरुणस्य बभ्रुं ते विश्वास्मद्दुरिता यावयन्तु ॥
ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਕੋਲ, ਉਸ਼ਾ ਕੋਲ, ਸੂਰਜ ਕੋਲ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣ (ਗਾਮ੍) ਕੋਲ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਧਨ—ਦੀਪਤਿਮਾਨ—ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਬਭ੍ਰੁ—ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗੀ ਤਾਕਤ—ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸਭ ਦੁਰਿਤਾਂ—ਮੰਦੇ ਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜਾਂ—ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਣ।
Mantra 4
दधिक्रावा प्रथमो वाज्यर्वाग्रे रथानां भवति प्रजानन् । संविदान उषसा सूर्येणादित्येभिर्वसुभिरङ्गिरोभिः ॥
ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ, ਪਹਿਲਾ—ਵਾਜੀ—ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਰਾਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ। ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ, ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਨਾਲ—ਸੰਵਿਦਾਨ, ਸੁਰ-ਸੰਗਤ—ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
आ नो दधिक्राः पथ्यामनक्त्वृतस्य पन्थामन्वेतवा उ । शृणोतु नो दैव्यं शर्धो अग्निः शृण्वन्तु विश्वे महिषा अमूराः ॥
ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਾਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਯਾਤਰਾ-ਯੋਗ ਪਥ ਨੂੰ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤ ਦੇ ਪੰਥ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ ਸਕੀਏ। ਦੇਵ੍ਯ ਸ਼ਰਧ—ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਸਮੂਹ—ਰੂਪ ਅਗਨੀ ਸਾਡੀ ਸੁਣੇ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਮਹਾਨ, ਅਵਿਮੂੜ੍ਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਸੁਣਨ।
Frequently Asked Questions
Dadhikrāvan is an auspicious, swift power often pictured like a divine horse. In this hymn he is invoked first to give momentum, protection, and a safe, successful course for the rite and for life’s journeys.
The hymn treats the sacrifice and the day’s beginning as a coordinated act needing multiple supports: light (Uṣas, Sūrya), fire and will (Agni), fortune (Bhaga), protection (Indra), guidance (Pūṣan), sacred speech (Brahmaṇaspati), and cosmic order (Ādityas).
It means moving in harmony with the true order—right timing, right action, and clear intention. Practically, it is a prayer for safe passage and obstacle-removal; inwardly, it is a request for disciplined, undeluded conduct.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.