Sukta 43
Sukta 7.43
Vasiṣṭha (family book 7; hymn attributed to Vasiṣṭhas)
Dyāvāpṛthivī (Heaven-and-Earth) with broader ritual address to the divine powers through the yajña
Tr̥ṣṭubh (probable)
ਵਸਿਸ਼ਠਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪੰਜ-ਮੰਤਰੀ ਸੂਕਤ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਕ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੀਂਹ ਵਜੋਂ ਦ੍ਯਾਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ (ਆਕਾਸ਼–ਧਰਤੀ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਵਾਲੀ ਵਿਹਾਰਕ ਲਿਟਰਜੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ/ਦীক্ষਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ “ਦਿਵ੍ਯ-ਭਵਨ” ਨੂੰ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਚਾਏ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਲਾਈ (ਸਵਸਤੀ), ਅਡੋਲਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਹਾਨੀ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਸਮੂਹਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्र वो यज्ञेषु देवयन्तो अर्चन्द्यावा नमोभिः पृथिवी इषध्यै । येषां ब्रह्माण्यसमानि विप्रा विष्वग्वियन्ति वनिनो न शाखाः ॥
ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ, ਦੇਵ-ਖੋਜੀ ਵਿਪ੍ਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਤੁਤੀ ਗਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਮਸਕਾਰ-ਭਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ)-ਲਾਭ ਲਈ ਦਿਆਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ—ਰਿਸ਼ੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਚਨ—ਜੀਵੰਤ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 2
प्र यज्ञ एतु हेत्वो न सप्तिरुद्यच्छध्वं समनसो घृताचीः । स्तृणीत बर्हिरध्वराय साधूर्ध्वा शोचींषि देवयून्यस्थुः ॥
ਯਜਨ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਇਕ-ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠੋ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ—ਘ੍ਰਿਤਮਯ ਜੋਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ। ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਧਵਰ ਲਈ ਬਰ੍ਹਿਸ ਵਿਛਾਓ; ਦੇਵਯੁ—ਦੇਵ ਵੱਲ ਮੁੜੀਆਂ—ਜਵਾਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿੱਚ ਊਰਧਵ ਖੜੀਆਂ ਰਹਿਣ।
Mantra 3
आ पुत्रासो न मातरं विभृत्राः सानौ देवासो बर्हिषः सदन्तु । आ विश्वाची विदथ्यामनक्त्वग्ने मा नो देवताता मृधस्कः ॥
ਮਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੇਵ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਵਿਧਥ੍ਯ—ਪਵਿੱਤਰ ਸਭਾ—ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ; ਵੈਰੀ ਬਲ ਸਾਡੀ ਦੇਵਤਾਤਾ—ਦੈਵੀ ਬਣਤ—ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਾ ਸਕੇ।
Mantra 4
ते सीषपन्त जोषमा यजत्रा ऋतस्य धाराः सुदुघा दुहानाः । ज्येष्ठं वो अद्य मह आ वसूनामा गन्तन समनसो यति ष्ठ ॥
ਤ ਦੀਆਂ ਮਨੋਹਰ ਧਾਰਾਂ ਰਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣ; ‘ਸੁਦੂਘਾ’ ਹੋ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੋਹਣ। ਅੱਜ ਮਨ ਇਕਸਾਰ ਕਰਕੇ ਆਓ—ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦੀ ਪਰਮ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਵੱਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਰਵੋਚ ਮਹਿਮਾ ਵੱਲ।
Mantra 5
एवा नो अग्ने विक्ष्वा दशस्य त्वया वयं सहसावन्नास्क्राः । राया युजा सधमादो अरिष्टा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਹਸਾਵਨ, ਅਸੀਂ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ‘ਰਾਯਾ’ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਸਹਧਾਮ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਰਹੀਏ—ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤਿਓ, ਸਵਸਤੀ ਦੀਆਂ ਸੁਸੰਗਤ ਬਰਕਤਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
Primarily Dyāvā-Pṛthivī (Heaven-and-Earth) are praised as the cosmic supports, while Agni is invoked to consecrate the ritual and the Gods are invited to sit on the barhis.
It asks that the sacrifice be properly established, that the divine powers attend the ritual, that hostile forces not disturb the worship, and that the community receive lasting well-being (svasti) and prosperity.
It is an image of intimate protection and support: the ritual seat (barhis) is treated like a nurturing mother, and the Gods gather closely, sustaining and blessing the rite and the sacrificer.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.