Sukta 31
Sukta 7.31
Vasiṣṭha (traditional attribution for Maṇḍala 7)
Indra (context of RV 7.31 as Indra-hymn)
Triṣṭubh (dominant meter in RV 7.31; this verse conforms to the Indra-Triṣṭubh style)
ਗਵੇਦ 7.31 ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇੰਦਰ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਬਲੀ ‘ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ’ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁਲ ਦੀ ਤਤਕਾਲ ਲੋੜ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਬੋਲ, ਦੋਸ਼ਾਰੋਪਣ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ (ਕਰਮ-ਨਿਯਮਾਂ) ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਦੱਸ ਕੇ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਦਰਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਤ/ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਰਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਆਹਵਾਨ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕਵਚ ਵੀ: ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਦੇ ਕ੍ਰਤੁ (ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ/ਵਿਵੇਕ) ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्र व इन्द्राय मादनं हर्यश्वाय गायत । सखायः सोमपाव्ने ॥
ਹੇ ਸਖਿਓ, ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ (ਪੀਲੇ/ਤਾਮ੍ਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ) ਇੰਦਰ ਲਈ, ਸੋਮਪਾਵਨ (ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ) ਉਸ ਲਈ, ਮਾਦਨ—ਉਲ੍ਹਾਸ ਭਰਿਆ ਗਾਨ—ਗਾਓ।
Mantra 2
शंसेदुक्थं सुदानव उत द्युक्षं यथा नरः । चकृमा सत्यराधसे ॥
ਸੁਦਾਨਵ (ਸੁ-ਦਾਤਾ) ਉਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਤੁਤਿ ਦਾ ਉਚਾਰ ਕਰੀਏ, ਅਤੇ ਨਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਉਕਤੀ ਵੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਤ੍ਯਰਾਧਸ (ਸੱਚੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਵਾਲੇ) ਉਸ ਲਈ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Mantra 3
त्वं न इन्द्र वाजयुस्त्वं गव्युः शतक्रतो । त्वं हिरण्ययुर्वसो ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਵਾਜਯੁ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੋ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਗਵ੍ਯੁ—ਗੋ-ਕਿਰਣਾਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਧੇਨੂਆਂ) ਦਾ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਵਸੋ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਹਿਰਣ੍ਯਯੁ—ਸੁਵਰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਹੈਂ।
Mantra 4
वयमिन्द्र त्वायवोऽभि प्र णोनुमो वृषन् । विद्धी त्वस्य नो वसो ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਾਂ; ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਸੋ, ਸਾਡੀ ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ।
Mantra 5
मा नो निदे च वक्तवेऽर्यो रन्धीरराव्णे । त्वे अपि क्रतुर्मम ॥
ਸਾਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਵੱਲ ਜਾਂ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਬੋਲ ਵੱਲ ਵੈਰੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਹੇ ਅਰਾਵ੍ਣ (ਲੁੱਟੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਾਲੇ) ਬਲ, ਮੇਰਾ ਕ੍ਰਤੁ (ਸੰਕਲਪ) ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ।
Mantra 6
त्वं वर्मासि सप्रथः पुरोयोधश्च वृत्रहन् । त्वया प्रति ब्रुवे युजा ॥
ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਤੂੰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਵਚ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁਜਾ (ਸਾਥੀ-ਬਲ) ਬਣ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ-ਵਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 7
महाँ उतासि यस्य तेऽनु स्वधावरी सहः । मम्नाते इन्द्र रोदसी ॥
ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹੈਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਸ੍ਵਧਾਵਰੀ (ਸ੍ਵ-ਨਿਯਮਿਤ) ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਹੈ; ਉਸੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਰੋਦਸੀ—ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ—ਝੁਕ ਕੇ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Mantra 8
तं त्वा मरुत्वती परि भुवद्वाणी सयावरी । नक्षमाणा सह द्युभिः ॥
ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਵਿਹਰਨ ਵਾਲੀ ਵਾਣੀ ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਦਿਉਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 9
ऊर्ध्वासस्त्वान्विन्दवो भुवन्दस्ममुप द्यवि । सं ते नमन्त कृष्टयः ॥
ਹੇ ਅਦਭੁਤ! ਉੱਪਰ ਉਠੇ ਸੋਮ-ਬੂੰਦ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦ੍ਯੌ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ, ਇਕ-ਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 10
प्र वो महे महिवृधे भरध्वं प्रचेतसे प्र सुमतिं कृणुध्वम् । विशः पूर्वीः प्र चरा चर्षणिप्राः ॥
ਮਹਾਨ ਲਈ—ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲਈ—ਆਪਣਾ ਹਵਿਸ ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ; ਸਪਸ਼ਟ-ਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਲਈ ਸੁਮਤਿ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਘੜੋ। ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਸ਼ਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ—ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਚਰਸ਼ਣਿਪ੍ਰਾਃ।
Mantra 11
उरुव्यचसे महिने सुवृक्तिमिन्द्राय ब्रह्म जनयन्त विप्राः । तस्य व्रतानि न मिनन्ति धीराः ॥
ਵਿਆਪਕ-ਵਿਸ਼ਾਲ, ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ ਲਈ ਵਿਪ੍ਰ ਸੁਵ੍ਰੁਕਤੀ—ਸੁਘੜ ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀ—ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰ ਵਿਚਾਰਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦੇ।
Mantra 12
इन्द्रं वाणीरनुत्तमन्युमेव सत्रा राजानं दधिरे सहध्यै । हर्यश्वाय बर्हया समापीन् ॥
ਅਨੁੱਤਮ ਮਨ੍ਯੁ—ਅਪਰਾਜਿਤ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਬਲ—ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਾਣੀਆਂ ਸਦਾ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਤੂ ਸਾਥ ਲਈ। ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ (ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਉਹ ਬਰ੍ਹੀ (ਯਜ्ञਾਸਨ) ਵਿਛਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਪੀਨ—ਪਰਿਪੂਰਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ—ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
It asks Indra to notice the worshippers’ need, grant strength and abundance, and protect them—especially from hostility, blame, and harmful or denying speech.
Kratu here is the power of right intention and discernment—steady will guided by insight. The hymn prays that this inner capacity may rest in Indra, so it becomes strong and protected.
It highlights that Indra’s ways of working are reliable and not to be violated. The hymn teaches that effective prayer and success come when one’s speech and conduct align with that divine order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.