Sukta 70
Sukta 6.70
Bharadvāja (Bārhaspatya)
Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth), with Varuṇa’s dhárman as governing principle
Jagatī
ਇਹ ਸੂਕਤ ਦਿਆਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ—ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ—ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕਤਾ ‘ਵਰੁਣ ਦੇ ਧਰਮ’—ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਨਿਯਮ ਜੋ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਸੁਰਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਯਜ੍ਞ ਸਫਲ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਦਰਸ਼ਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪਾਸਕ ਵਿੱਚ ਊਰਜ (ūrj), ਬਲ/ਵਿਜਯ-ਸ਼ਕਤੀ (vāja), ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ (rayi) ਵਧਾਉਣ।
Mantras
Mantra 1
घृतवती भुवनानामभिश्रियोर्वी पृथ्वी मधुदुघे सुपेशसा । द्यावापृथिवी वरुणस्य धर्मणा विष्कभिते अजरे भूरिरेतसा ॥
ਘ੍ਰਿਤਵਤੀ, ਭੁਵਨਾਂ ਦੀ ਅਭਿਸ਼੍ਰੀ (ਸ਼ੋਭਾ) ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਵਿਸਾਲ ਪૃਥਵੀ ਅਤੇ ਮਧੁ-ਦੁਘੇ, ਸੁਪੇਸ਼ਸਾ (ਸੁੰਦਰ-ਰੂਪ) ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪૃਥਵੀ—ਵਰੁਣ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਥੰਮ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਜਰੇ (ਅਜਰ), ਭੂਰੀ-ਰੇਤਸ (ਸ੍ਰਿਜਨ-ਬੀਜ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੇਕ ਦੇ ਕੇ ਟਿਕਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
Mantra 2
असश्चन्ती भूरिधारे पयस्वती घृतं दुहाते सुकृते शुचिव्रते । राजन्ती अस्य भुवनस्य रोदसी अस्मे रेतः सिञ्चतं यन्मनुर्हितम् ॥
ਅਸਸ਼ਚੰਤੀਂ (ਅਵਿਰਤ), ਭੂਰੀਧਾਰੇ (ਪ੍ਰਚੁਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ), ਪਯਸਵਤੀ (ਪੋਸ਼ਕ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ) ਉਹ ਦੋਵੇਂ (ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪૃਥਵੀ) ਸ਼ੁਚਿਵ੍ਰਤੇ, ਸੁਕ੍ਰਿਤੇ (ਸਤਕਰਮੀ) ਲਈ ਘ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਦੋਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਭੁਵਨ ਉੱਤੇ ਰਾਜੰਤੀਂ, ਹੇ ਰੋਦਸੀ, ਮਨੁ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਥ ਲਈ ਜੋ ਯਤ ਰੇਤਃ (ਬੀਜ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਿਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚੋ।
Mantra 4
घृतेन द्यावापृथिवी अभीवृते घृतश्रिया घृतपृचा घृतावृधा । उर्वी पृथ्वी होतृवूर्ये पुरोहिते ते इद्विप्रा ईळते सुम्नमिष्टये ॥
ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪૃਥਵੀ ਅਭੀਵ੍ਰਤ (ਆਵ੍ਰਿਤ) ਹਨ—ਘ੍ਰਿਤਸ਼੍ਰਿਆ (ਘ੍ਰਿਤ-ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲੀਆਂ), ਘ੍ਰਿਤਪૃਚਾ (ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ), ਘ੍ਰਿਤਾਵૃਧਾ (ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਵਧੀਆਂ)। ਹોત੍ਰਵੂਰ੍ਯੇ (ਹੋਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ-ਰੂਪ) ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਸਥਾਪਿਤ ਉਹ ਵਿਸਾਲ ਪૃਥਵੀ ਨੂੰ ਵਿਪ੍ਰ ਇਲ਼ਦੇ ਹਨ; ਇਸ਼ਟੀ (ਯਜ੍ਞ) ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਉਹ ਸੁਮਨ (ਕਿਰਪਾ) ਮੰਗਦੇ ਹਨ।
Mantra 5
मधु नो द्यावापृथिवी मिमिक्षतां मधुश्चुता मधुदुघे मधुव्रते । दधाने यज्ञं द्रविणं च देवता महि श्रवो वाजमस्मे सुवीर्यम् ॥
ਸਾਡੇ ਲਈ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਮਿਠਾਸ ਰਲਾਉਣ—ਮਧੁ ਟਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਧੁ ਦੁੱਧਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਧੁ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ। ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦ੍ਰਵਿਣ ਧਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਰਵ, ਵਾਜ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵਧਦੀ ਸੁਵੀਰ੍ਯ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
Mantra 6
ऊर्जं नो द्यौश्च पृथिवी च पिन्वतां पिता माता विश्वविदा सुदंससा । संरराणे रोदसी विश्वशम्भुवा सनिं वाजं रयिमस्मे समिन्वताम् ॥
ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦ੍ਯੌ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਊਰਜਾ ਵਧਾਉਣ; ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ, ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਦਾ, ਸੁਦੰਸ। ਸੰਰਰਾਣੇ—ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ—ਰੋਦਸੀ, ਵਿਸ਼੍ਵਸ਼ੰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਸਨੀ, ਵਾਜ ਅਤੇ ਰਯਿ ਸਮਿਨ੍ਵਤਾਮ੍।
Frequently Asked Questions
Dyāvāpṛthivī are Heaven and Earth addressed together as a divine pair—Father and Mother—who support all life and provide the stable space in which the sacrifice and the world can function.
It highlights that cosmic stability and harmony depend on an ordering law—dhárman—associated with Varuṇa. This law keeps Heaven and Earth rightly arranged and makes the ritual truthful and effective.
It asks for ūrj (sustaining energy), vāja (strength and successful attainment), and rayi (prosperity/abundance), so the worshipper and the sacrifice may flourish.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.