Mantra 12
Sukta 6.60
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indrāgnī (with conveyance imagery)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
ता नो वाजवतीरिष आशून्पिपृतमर्वतः । इन्द्रमग्निं च वोळ्हवे ॥
Samhita Patha (IAST)
ता नो॒ वाज॑वती॒रिष॑ आ॒शून्पि॑पृत॒मर्व॑तः । इन्द्र॑म॒ग्निं च॒ वोळ्ह॑वे ॥
Transliteration
tā́ no vājavatī́r íṣa āśū́n pipṛtám árvataḥ | índram agníṃ ca vóḷhave ||
Translation
ਉਹ ਵਾਜਵਤੀ ਇਸ਼ਾਃ—ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਕਰਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਾਹ ਕੇ, ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਆਗੂ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ।
Padapatha (Word Analysis)
ता । नः॒ । वाज॑ऽवतीः । इषः॑ । आ॒शून् । पि॒पृ॒त॒म् । अर्व॑तः । इन्द्र॑म् । अ॒ग्निम् । च॒ । वोळ्ह॑वे ॥ता । नः । वाजवतीः । इषः । आशून् । पिपृतम् । अर्वतः । इन्द्रम् । अग्निम् । च । वोळ्हवे ॥tā | naḥ | vāja-vatīḥ | iṣaḥ | āśūn | pipṛtam | arvataḥ | indram | agnim | ca | voḷhave
Word by Word
ताःthose (fem. pl.)
ताः:
कर्तृ (आह्वान/सम्बोधनार्थे—वाक्ये कर्तृवत्)
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजवतीःrich in prize/strength; bringing gain
वाजवतीः:
कर्तृ (ताः इषः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवाजवत् (प्रातिपदिक; वाज + -वत्)
इषःrefreshments, nourishments
इषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक ‘इष्/इषा’ = refreshment, nourishment)
आशून्the swift ones
आशून्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootआशु (प्रातिपदिक)
पिपृतम्fill/satisfy (you two)!
पिपृतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ (धातु; ‘to fill, satisfy’)
अर्वतःof the steed(s)
अर्वतः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the steed/steeds’)
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक ‘steed, horse’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (वोळ्हवे इत्यस्य)
TypeNoun (deity name)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (वोळ्हवे इत्यस्य)
TypeNoun (deity name)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वःfor you / to you
वः:
सम्प्रदान (हितार्थे ‘for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वोळ्हवेto convey/bring (for you)
वोळ्हवे:
प्रयोजन/सम्प्रदानार्थ (उद्देश्य: ‘in order to convey’)
TypeVerbal noun (infinitive-like)
Rootवह् (धातु ‘to carry, convey’) → वोळ्हव् (कृदन्त-प्रातिपदिक; वैदिक रूप)