Rig Veda 6.29.2: Mandala 6, Sukta 29, Mantra 2

Sukta 6.29

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आ यस्मिन्हस्ते नर्या मिमिक्षुरा रथे हिरण्यये रथेष्ठाः । आ रश्मयो गभस्त्योः स्थूरयोराध्वन्नश्वासो वृषणो युजानाः ॥

Transliteration

ā́ yásmin háste naryā́ mimikṣúr ā́ ráthe hiraṇyáye rathe-sthā́ḥ | ā́ raśmáyo gábhastyoḥ sthūrā́yor ā́dhvann áśvāso vṛ́ṣaṇo yujānā́ḥ ||

Translation

ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਰ੍ਯ (ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ-ਭਰੀ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਵਰਨ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰਥਸਥ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ਼ਮੀਆਂ (ਲਗਾਮਾਂ) ਟਿਕਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਵੀਰਯਵਾਨ ਅਸ਼ਵ ਜੁਤੇ ਹੋਏ ਦੌੜਦੇ ਹਨ—ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਂਦੀ ਹੈ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: hither, to
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हस्ते: in (his) hand
• हस्ते: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• नर्या: manly, heroic
• नर्या: Kartā
• Type: Adjective
• Root: नर्य (प्रातिपदिक; ‘नर’ से)

• मिमिक्षुः: has mixed/has poured (in), has made to mingle
• मिमिक्षुः: Kartā
• Type: Verb
• Root: मिक्ष्/मिक्ष (धातु; ‘मिश्रणे/सिञ्चने’), परस्मैपद

• आ: hither, to
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• रथे: on/in the chariot
• रथे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• हिरण्यये: golden
• हिरण्यये: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय (प्रातिपदिक)

• रथेष्ठाः: charioteers; those standing on the chariot
• रथेष्ठाः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: रथेष्ठ (प्रातिपदिक; रथ + स्था ‘standing/being on’)

• आ: hither, to
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• रश्मयः: reins, rays (here: reins)
• रश्मयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रश्मि (प्रातिपदिक)

• गभस्त्योः: in the two hands (palms)
• गभस्त्योः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: गभस्ति (प्रातिपदिक)

• स्थूरयोः: strong, stout
• स्थूरयोः: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: स्थूर (प्रातिपदिक)

• आध्वन्: the path, course
• आध्वन्: Karma
• Type: Noun
• Root: अध्वन् (प्रातिपदिक)

• अश्वासः: horses
• अश्वासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• वृषणः: vigorous, stallion-like
• वृषणः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वृषण (प्रातिपदिक)

• युजानाः: yoking themselves; being yoked
• युजानाः: Kartā
• Type: Participle
• Root: युज् (धातु) → युजान (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपद)