
Sukta 6.14
Bharadvāja Bārhaspatya (Mandala 6 attribution)
Agni
Triṣṭubh (probable; requires metrical confirmation)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਅਗਨੀ-ਸੂਕਤ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਰਤਯ ਸੱਚੀ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲ, ਅੰਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਉਹ ਅਡੋਲ, ਹਮਲਾ-ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀਰ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ “ਬੋਲਣ” ਵਾਲਾ ਮੱਧਸਥ ਵੀ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਦਾ ਅੰਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਚੱਲੋ, ਅਤੇ ਵੈਰ, ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਗਲਤ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿਓ।
Mantra 1
अग्ना यो मर्त्यो दुवो धियं जुजोष धीतिभिः । भसन्नु ष प्र पूर्व्य इषं वुरीतावसे ॥
ਅਗਨੀ ਲਈ ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਸੇਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਧੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਧੀ—ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਚਮਕ ਉਠਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਇਸ਼ਾ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
Mantra 2
अग्निरिद्धि प्रचेता अग्निर्वेधस्तम ऋषिः । अग्निं होतारमीळते यज्ञेषु मनुषो विशः ॥
ਅਗਨੀ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਪ੍ਰਚੇਤਾਃ—ਜਾਗਰੂਕ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਹੀ ਵੇਧਸਤਮ—ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵੀਣ ਜਾਣਕਾਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਹੋਤਾਰ—ਆਹਵਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 3
नाना ह्यग्नेऽवसे स्पर्धन्ते रायो अर्यः । तूर्वन्तो दस्युमायवो व्रतैः सीक्षन्तो अव्रतम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਲਈ ਆਰਯਾਂ ਦੇ ਜਤਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸ੍ਯੁ-ਮਾਯਾਵੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਤ ਦੇ ਖੋਜੀ ਅਵ੍ਰਤ—ਵਿਧਿਹੀਨ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 4
अग्निरप्सामृतीषहं वीरं ददाति सत्पतिम् । यस्य त्रसन्ति शवसः संचक्षि शत्रवो भिया ॥
ਅਗਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀਰ, ਸੱਤ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪਤੀ (ਸਵਾਮੀ) ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਬਲ ਅੱਗੇ ਸ਼ਤਰੂ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ ਦਿਸਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭੈਭੀਤ।
Mantra 5
अग्निर्हि विद्मना निदो देवो मर्तमुरुष्यति । सहावा यस्यावृतो रयिर्वाजेष्ववृतः ॥
ਅਗਨੀ ਆਪਣੇ ਵਿਦਮਾਨ ਨਾਲ ਨਿਦਾ—ਵੈਰਭਰੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਰਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਰਯਿ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਰੁੱਧ ਹੈ; ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਾਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਧਨ ਵੀ ਅਰੁੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
अच्छा नो मित्रमहो देव देवानग्ने वोचः सुमतिं रोदस्योः । वीहि स्वस्तिं सुक्षितिं दिवो नॄन्द्विषो अंहांसि दुरिता तरेम ता तरेम तवावसा तरेम ॥
ਹੇ ਦੇਵ ਅਗਨੀ, ਮਿੱਤਰ-ਸਮਾਨ ਮਹਿਮਾਵਾਨ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਅੱਗੇ ਬਚਨ ਬੋਲ; ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਦੀ ਸੁਮਤਿ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼। ਸਾਨੂੰ ਸਵਸਤੀ ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਸ਼ਿਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲ, ਦਿਵ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਨਰਾਂ ਵੱਲ; ਦ੍ਵੈਸ਼, ਅੰਹਾਂਸਿ ਅਤੇ ਦੁਰਿਤ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਪਾਰ ਲੰਘੀਏ—ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਅਵਸਾ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘੀਏ, ਤੇਰੀ ਅਵਸਾ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘੀਏ।
To bless the worshipper with radiant strength, protection, and prosperity, and to act as a messenger who speaks to the other gods for our welfare and right guidance.
Because Agni is invoked as the power that leads safely through hatred, distress, and wrong paths—both outward obstacles and inward confusion—so one reaches well-being and a stable home.
It can be recited at a simple fire offering (with ghee and kindling) or as a prayer at dawn/evening, focusing on clarity of intention (dhī), seeking courage, protection, and right direction through Agni.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.