Sukta 13
Sukta 6.13
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for 6.13)
Agni
Triṣṭubh
ਇਹ ਛੋਟਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹ ਸਰੋਤ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਸਭ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਜਿੱਤ, ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਦਾ ਸੁਚੱਜਾ ਪ੍ਰਵਾਹ—ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਰਤਯੁ ਮਨੁੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਰਾਹੀਂ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਅਗਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਹਰ “ਦੁਆਰ” (ਵਾਰ) — ਅੰਨ, ਧਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਗ੍ਰਿਹ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸਮੇਤ — ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਤਾਨ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਪਿਤ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲੀ ਪੂਰਨਤਾ (ਪੂਰਤੀ) ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
त्वद्विश्वा सुभग सौभगान्यग्ने वि यन्ति वनिनो न वयाः । श्रुष्टी रयिर्वाजो वृत्रतूर्ये दिवो वृष्टिरीड्यो रीतिरपाम् ॥
ਹੇ ਸੁਭਾਗ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸੌਭਾਗ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡ ਕੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੁਸ਼ਟੀ (ਆਗਿਆਪਾਲਕ ਸੁਣਨ), ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ), ਵਾਜ (ਬਲ/ਵਿਜੈ), ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਤੂਰ੍ਯੇ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ) ਪਰਾਕ੍ਰਮ; ਦਿਵੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਵਰਖਾ), ਈਡ੍ਯ (ਪੂਜਨੀਯ) ਅਤੇ ਅਪਾਂ ਰੀਤੀ (ਜਲਾਂ ਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਤ-ਵਿਵਸਥਾ)—ਇਹ ਤੇਰੇ ਉਡੇਲ ਹਨ।
Mantra 2
त्वं भगो न आ हि रत्नमिषे परिज्मेव क्षयसि दस्मवर्चाः । अग्ने मित्रो न बृहत ऋतस्यासि क्षत्ता वामस्य देव भूरेः ॥
ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਗ ਵਾਂਗ ਹੈਂ—ਆਨੰਦ ਲਈ ਰਤਨ-ਧਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ; ਹਰ ਥਾਂ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਦਭੁਤ-ਤੇਜ ਵਾਲੇ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਵਾਂਛਿਤ ਦਾ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਭੂਰੀ (ਅਪਾਰ) ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚ।
Mantra 3
स सत्पतिः शवसा हन्ति वृत्रमग्ने विप्रो वि पणेर्भर्ति वाजम् । यं त्वं प्रचेत ऋतजात राया सजोषा नप्त्रापां हिनोषि ॥
ਉਹ ਸੱਚ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਸ਼ਵਸਾ (ਬਲ) ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ (ਆਵਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਵਿਪ੍ਰ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀ) ਪਣੇਰ (ਪਾਣੀ—ਵਪਾਰੀ/ਲਾਭਲੋਭੀ) ਤੋਂ ਵਾਜ (ਸ਼ਕਤੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਚੇਤ (ਪੂਰਵ-ਜਾਣੂ), ਤਜਾਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਯਾਃ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ) ਨਾਲ—ਅਪਾਂ ਨਪਤ੍ਰਾ (ਜਲਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ) ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ—ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 4
यस्ते सूनो सहसो गीर्भिरुक्थैर्यज्ञैर्मर्तो निशितिं वेद्यानट् । विश्वं स देव प्रति वारमग्ने धत्ते धान्यं पत्यते वसव्यैः ॥
ਹੇ ਸਹਸੋ ਸੂਨੋ (ਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ), ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਗੀਰਭਿਃ (ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ), ਉਕਥੈಃ (ਗਾਨ-ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਯਜ੍ਞੈः (ਯਾਗਾਂ ਨਾਲ) ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਨਿਸ਼ਿਤੀ (ਤੀਖੀ ਧਾਰ/ਸ਼ਕਤੀ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ—ਉਹ, ਹੇ ਦੇਵ ਅਗਨੀ, ਹਰ ਇੱਛਿਤ ਦਰ/ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਾਨ੍ਯੰ (ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਅੰਨ) ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸਵ੍ਯੈः (ਵਸੁ-ਰੂਪ ਧਨ) ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਸਜਣਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਰਗੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
ता नृभ्य आ सौश्रवसा सुवीराग्ने सूनो सहसः पुष्यसे धाः । कृणोषि यच्छवसा भूरि पश्वो वयो वृकायारये जसुरये ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਹਸੋ ਸੂਨੋ, ਉਹ ਦਾਤਾਂ—ਸੁਸ਼੍ਰਵਸਾ (ਸੁਯਸ਼) ਅਤੇ ਸੁਵੀਰਾ (ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ)—ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਲਿਆ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਸ਼ਵਸਾ (ਬਲ) ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਵਯੋ (ਪੰਛੀ-ਸਮ ਉਡਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਵਧਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਕ (ਲੁੱਟੇਰਾ/ਵ੍ਰਿਕ) ਅਤੇ ਅਰੀ (ਸ਼ਤ੍ਰੁ) ਤੋਂ ਪਰੇ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜਸੁਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 6
वद्मा सूनो सहसो नो विहाया अग्ने तोकं तनयं वाजि नो दाः । विश्वाभिर्गीर्भिरभि पूर्तिमश्यां मदेम शतहिमाः सुवीराः ॥
ਹੇ ਸਹਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ-ਵਿਆਪਕ ਅਗਨੀ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ্তুਤੀ ਉਚਾਰਦੇ ਹਾਂ; ਹੇ ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਵੰਸ਼-ਵਾਧਾ ਬਖ਼ਸ਼। ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ; ਸੌ ਗੁਣਾ ਊਰਜਾ ਦੇ ਵੇਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਵੀਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੀਏ।
Frequently Asked Questions
It teaches that Agni is the living source of auspicious powers—prosperity, victory over obstacles, rain, and right order—and that sincere worship at the altar opens the way to success and wellbeing.
It highlights Agni’s vigorous, effective power: he is the sharp force in ritual and life that can overcome resistance and make offerings—and human intentions—bear fruit.
It asks for “openings” to desired outcomes, grain/food and wealth, and especially for child (toka), continuing lineage (tanaya), and overall fulfilment (pūrti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.