Rig Veda Sukta 7
Mandala 5Sukta 710 Mantras

Sukta 7

Sukta 5.7

Rishi

Vasiṣṭha (traditional; verify per anukramaṇī for RV 5.7)

Devata

Agni

Chandas

Gāyatrī/Anuṣṭubh uncertain (verse length suggests non-Triṣṭubh; requires metrical verification)

ਇਹ ਸੂਕਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਇੱਛਿਤ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਜ੍ਞ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੱਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ਼ (iṣ) ਅਤੇ ਸਤੋਮ (stoma) ਨੂੰ ਇਕ ਮਨ ਕਰਕੇ ਜੋੜ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸਭ ਦਾ ਸਥਾਪਕ, ਮਿਠਾਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰਸ਼ੀਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ (ਦਸ੍ਯੁ) ਪਰਾਜਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantras

Mantra 1

सखायः सं वः सम्यञ्चमिषं स्तोमं चाग्नये । वर्षिष्ठाय क्षितीनामूर्जो नप्त्रे सहस्वते ॥

ਹੇ ਸਖਿਓ, ਆਪਣੀ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਦਿਸ਼ਿਤ ਇਸ਼ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ/ਪੋਸ਼ਕ ਬਲ) ਅਤੇ ਸਤੋਮ (ਸਤੁਤੀ) ਅਗਨੀ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕਰੋ—ਖ਼ਿਤੀਨਾਂ (ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਊਰਜੋ ਨਪ੍ਤ੍ਰ (ਊਰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ਸਹਸਵਾਨ, ਮਹਾਬਲੀ ਲਈ।

Mantra 2

कुत्रा चिद्यस्य समृतौ रण्वा नरो नृषदने । अर्हन्तश्चिद्यमिन्धते संजनयन्ति जन्तवः ॥

ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ—ਜਿਸ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿਤੌ (ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ) ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਰਿਸਦਨੇ (ਮਨੁੱਖ-ਆਸਨ/ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਅਰਹੰਤ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੰਤੂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਟਤਾ ਵੱਲ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 3

सं यदिषो वनामहे सं हव्या मानुषाणाम् । उत द्युम्नस्य शवस ऋतस्य रश्मिमा ददे ॥

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵਾਧੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਵ੍ਯ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਦੀ ਸ਼ਵਸ—ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਋ਤ ਦੀ ਰਸ਼ਮੀ, ਸਤ੍ਯ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਡੋਰ, ਟਿਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 4

स स्मा कृणोति केतुमा नक्तं चिद्दूर आ सते । पावको यद्वनस्पतीन्प्र स्मा मिनात्यजरः ॥

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕੇਤੁ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ—ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਅਤੇ ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਪਾਵਕ, ਅਜਰ, ਜਦੋਂ ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕ ਕੇ ਚੀਰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਵਾਲਾ-ਤੇਜ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

अव स्म यस्य वेषणे स्वेदं पथिषु जुह्वति । अभीमह स्वजेन्यं भूमा पृष्ठेव रुरुहुः ॥

ਹੇਠਾਂ—ਦੇਹਧਾਰੀ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ—ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵੇਦ-ਉਸ਼ਮਾ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸ੍ਵਜੇਨ੍ਯ, ਸ੍ਵ-ਵਿਜੇਈ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀ ਭਾਰ ਹੇਠ ਪਿੱਠ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਦੀ ਹੈ—ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਕੇ।

Mantra 6

यं मर्त्यः पुरुस्पृहं विदद्विश्वस्य धायसे । प्र स्वादनं पितूनामस्ततातिं चिदायवे ॥

ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਰਤਿਆ ਮਨੁੱਖ—ਬਹੁਤ ਹੀ ਇੱਛਿਤ—ਸਭ ਦਾ ਧਾਰਕ-ਸਥਾਪਕ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੋਜੀ ਲਈ ਪੋਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹ-ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਫੈਲਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Mantra 7

स हि ष्मा धन्वाक्षितं दाता न दात्या पशुः । हिरिश्मश्रुः शुचिदन्नृभुरनिभृष्टतविषिः ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਖੁੱਟ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਾਤੇ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਸੁਨਹਿਰੀ ਦਾਢੀ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਿਪੁੰਨ ਘੜਨਹਾਰ—ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਦੇ ਮੰਦ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

Mantra 8

शुचिः ष्म यस्मा अत्रिवत्प्र स्वधितीव रीयते । सुषूरसूत माता क्राणा यदानशे भगम् ॥

ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਉਹ, ਜਿਸ ਲਈ—ਅਤ੍ਰੀ ਵਾਂਗ—ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵਾਂਗ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਫਲਦਾਇਕ ਮਾਤਾ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸੌਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Mantra 9

आ यस्ते सर्पिरासुतेऽग्ने शमस्ति धायसे । ऐषु द्युम्नमुत श्रव आ चित्तं मर्त्येषु धाः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਘਿਉਂ-ਭਰੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤੇਰੀ ਸਥਾਪਕ ਸ਼ਕਤੀ (ਧਾਯਸੇ) ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿਉਮਨ ਦੀ ਜੋਤਮਈ ਪੂਰਨਤਾ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਜਾਗ੍ਰਤ ਚਿੱਤ ਧਾਰਨ ਕਰਾ।

Mantra 10

इति चिन्मन्युमध्रिजस्त्वादातमा पशुं ददे । आदग्ने अपृणतोऽत्रिः सासह्याद्दस्यूनिषः सासह्यान्नॄन् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ (ਜਾਂ ਅਵਿਵਸਥਿਤ) ਵੀ ਆਪਣਾ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ ਪਸ਼ੁ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਦ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਚੂਕ ਅਤ੍ਰਿ ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਵੇਗਾ; ਵਾਧੇ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਂ (ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ) ਜਿੱਤੇਗਾ; ਸੱਚੇ ਨਰਾਂ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਤਮ-ਬਲਾਂ) ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਗਾ।

Frequently Asked Questions

It urges worshippers to unite their intention and praise for Agni, who establishes order, gives nourishment and abundance, and grants strength to overcome hostile forces.

Agni is portrayed as the divine priest and messenger who makes offerings effective, supports all beings, and turns human effort into protection, prosperity, and victory.

Some traditions and indices differ: Vasiṣṭha is commonly stated in some lineages, while other anukramaṇī traditions assign RV 5.7 to Atri/Ātreya; a critical metrical and anukramaṇī check is needed for a definitive attribution.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App