Rig Veda Sukta 59
Mandala 5Sukta 598 Mantras

Sukta 59

Sukta 5.59

Rishi

Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.59 to the Atris)

Devata

Marutaḥ (Maruts, Rudra’s storm-powers)

Chandas

Jagatī (probable for RV 5.59; verse-length suggests Jagatī/Triṣṭubh family—requires metrical verification)

ਇਹ ਸੂਕਤ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਡਰ ਤੇ ਅਦਭੁਤਤਾ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਟੋਲੀਆਂ ਵਜੋਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌੜਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਤਾਰਬੱਧ ਉਡਾਣ ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੰਗੂਰੀਆਂ/ਧਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਯੋਧੇਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ, ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਢਿੱਲੇ ਕਰਕੇ ਵਰਖਾ ਛੱਡਣ ਤੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਯਜ್ಞ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਾਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantras

Mantra 1

प्र वः स्पळक्रन्त्सुविताय दावनेऽर्चा दिवे प्र पृथिव्या ऋतं भरे । उक्षन्ते अश्वान्तरुषन्त आ रजोऽनु स्वं भानुं श्रथयन्ते अर्णवैः ॥

ਸੁਵਿਤਾਇ ਦਾਵਨੇ—ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲਈ—ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਸਪਲ਼ਕ੍ਰੰਤ, ਛਲਾਂਗ ਮਾਰੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਦਿਵੇ ਅਤੇ ਪૃਥਿਵੀ ਲਈ ਅਰਚਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਋ਤੰ ਭਰੇ—਋ਤ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਅਸ਼ਵ ਉਕ੍ਸ਼ੰਤੇ—ਬਲ ਨਾਲ ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਰਜੋ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਅੰਤਰਿਖਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਅੰਤਰੁਸ਼ੰਤ—ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਨੁ ਸ੍ਵੰ ਭਾਨੁੰ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਣ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਰ੍ਣਵੈਃ—ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨਾਲ—ਗੰਢਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਸੈਲਾਬਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 2

अमादेषां भियसा भूमिरेजति नौर्न पूर्णा क्षरति व्यथिर्यती । दूरेदृशो ये चितयन्त एमभिरन्तर्महे विदथे येतिरे नरः ॥

ਏਸ਼ਾਂ ਭਿਯਸਾ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਯ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ—ਭੂਮਿਰੇਜਤੀ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਦੀ ਹੈ; ਪੂਰਨਾ ਨੌਰਿਵ—ਭਰੀ ਹੋਈ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ—ਵ੍ਯਥਿਰ੍ਯਤੀ, ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ, ਕ੍ਸ਼ਰਤੀ—ਵਹਿ ਕੇ ਛਲਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਰੇਦ੍ਰਿਸ਼ਃ—ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਨਰಃ, ਇਹ ਵੀਰ, ਏਮਭਿਃ—ਆਪਣੇ ਧਾਵਨ-ਆਵੇਗਾਂ ਨਾਲ—ਚਿਤਯੰਤ, ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮਹੇ ਵਿਦਥੇ—ਮਹਾਨ ਵਿਦਥ ਵਿਚ—ਅੰਤਰ੍ਯੇਤਿਰੇ, ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਅੰਤਰਿਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਋ਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਣੀ ਹੈ।

Mantra 3

गवामिव श्रियसे शृङ्गमुत्तमं सूर्यो न चक्षू रजसो विसर्जने । अत्या इव सुभ्वश्चारवः स्थन मर्या इव श्रियसे चेतथा नरः ॥

ਗਾਂਵਾਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੰਗ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਰਜਸ (ਅੰਤਰਿਕਸ਼) ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਛੁਟਦੇ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਂਗ—ਤੁਸੀਂ ਓਥੇ ਟਿਕਦੇ ਹੋ; ਅਤੀ (ਵੇਗਵਾਨ) ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੁੰਦਰ-ਗਾਮੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਨਰੋ (ਮਰੁਤੋ), ਤੁਸੀਂ ਸ਼੍ਰੀ (ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ-ਤੇਜ) ਵੱਲ ਚੇਤਦੇ, ਜਾਗਦੇ ਹੋ।

Mantra 4

को वो महान्ति महतामुदश्नवत्कस्काव्या मरुतः को ह पौंस्या । यूयं ह भूमिं किरणं न रेजथ प्र यद्भरध्वे सुविताय दावने ॥

ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਮਹਾਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਮਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ—ਕੌਣ ਕਾਵ੍ਯ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗਿਆਨ) ਤੱਕ, ਕੌਣ ਪੌਂਸ੍ਯ (ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ-ਵੀਰ੍ਯ) ਤੱਕ? ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੁਵਿਤਾਯ (ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ/ਚੰਗੇ ਰਾਹ) ਅਤੇ ਦਾਵਨੇ (ਦਾਨ) ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਵਿਖੇਰਦੀ ਤੇਜ-ਧਾਰਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।

Mantra 5

अश्वा इवेदरुषासः सबन्धवः शूरा इव प्रयुधः प्रोत युयुधुः । मर्या इव सुवृधो वावृधुर्नरः सूर्यस्य चक्षुः प्र मिनन्ति वृष्टिभिः ॥

ਅਰੁਸ਼ (ਲਾਲੀਮਾਯ) ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸਬੰਧਵਃ (ਸਗੇ) ਹੋ ਕੇ ਬੱਝੇ ਹੋਏ; ਸ਼ੂਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਯੁਧਃ (ਚੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸਜ्ज) ਉਹ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦੇ ਤੇ ਜੂਝਦੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਵ੍ਰਿਧਃ (ਚੰਗੀ ਵਾਧੀ ਵਾਲੇ) ਨਰਃ ਉਹ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੀਆਂ ਵ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿਭਿਃ (ਵਰਖਾਵਾਂ) ਨਾਲ ਉਹ ਸੂਰਜਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ (ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ) ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤਾਂ ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਹੋ ਕੇ ਛੁਟੇ।

Mantra 6

ते अज्येष्ठा अकनिष्ठास उद्भिदोऽमध्यमासो महसा वि वावृधुः । सुजातासो जनुषा पृश्निमातरो दिवो मर्या आ नो अच्छा जिगातन ॥

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਜੇਠਾ ਹੈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਨਿੱਠਾ; ਉਹ ਉਦ੍ਭਿਦ—ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ—ਹਨ; ਮੱਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਸੁਜਾਤ, ਪૃਸ਼੍ਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਿਉ ਦੇ ਯੁਵਕ ਮਰ੍ਯਾ—ਸਾਡੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ, ਇੱਥੇ, ਆ ਪਹੁੰਚੋ।

Mantra 7

वयो न ये श्रेणीः पप्तुरोजसान्तान्दिवो बृहतः सानुनस्परि । अश्वास एषामुभये यथा विदुः प्र पर्वतस्य नभनूँरचुच्यवुः ॥

ਕਤਾਰਬੱਧ ਉਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਉ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ਵ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਢਿੱਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 8

मिमातु द्यौरदितिर्वीतये नः सं दानुचित्रा उषसो यतन्ताम् । आचुच्यवुर्दिव्यं कोशमेत ऋषे रुद्रस्य मरुतो गृणानाः ॥

ਸਾਡੇ ਭੋਗ ਲਈ ਦਿਉ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਮਾਪ ਕੇ ਦੇਣ; ਬਹੁ-ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਿਤ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਯਤਨ ਕਰਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਗਏ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਮਰੁਤ ਦਿਵ੍ਯ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਆਏ ਹਨ।

Frequently Asked Questions

The Maruts are a host of youthful storm-powers linked with Rudra. The hymn portrays them as radiant, fast-moving companions who bring thunder, wind, and rain while protecting the sacrifice.

It celebrates the Maruts’ splendour and disciplined movement, and asks that their tremendous storm-force become helpful—releasing rains, clearing obstacles, and strengthening the ritual and the community.

This is a common Vedic image for rain-making: the Maruts ‘break open’ or loosen the cloud-masses from the mountain, symbolizing the release of waters that nourish the world and sustain prosperity.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App