Sukta 45

Mantra 1

विदा दिवो विष्यन्नद्रिमुक्थैरायत्या उषसो अर्चिनो गुः । अपावृत व्रजिनीरुत्स्वर्गाद्वि दुरो मानुषीर्देव आवः ॥

ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਕਥਾਂ (ਸਤੁਤਿ-ਬਚਨਾਂ) ਨਾਲ ਅਦ੍ਰਿ (ਪੱਥਰ/ਪਰਬਤ) ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਜ੍ਵਲੰਤ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਆਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਜ (ਗੋਆਂ ਦਾ ਬਾੜਾ) ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹੀਆਂ; ਦੇਵ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ।

Mantra 2

वि सूर्यो अमतिं न श्रियं सादोर्वाद्गवां माता जानती गात् । धन्वर्णसो नद्यः खादोअर्णाः स्थूणेव सुमिता दृंहत द्यौः ॥

ਸੂਰਜ ਭ੍ਰਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਤੇਜ-ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਗੋਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ—ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ—ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਸੁਥਾਪਿਤ ਖੰਭੇ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

अस्मा उक्थाय पर्वतस्य गर्भो महीनां जनुषे पूर्व्याय । वि पर्वतो जिहीत साधत द्यौराविवासन्तो दसयन्त भूम ॥

ਇਸ ਪੁਸ਼ਟੀ-ਉਕਥ ਲਈ ਪਰਬਤ ਦਾ ਗੁਪਤ ਗਰਭ—ਮਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ—ਖੁਲ੍ਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਬਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਧਨਾ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਉਪਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Mantra 4

सूक्तेभिर्वो वचोभिर्देवजुष्टैरिन्द्रा न्वग्नी अवसे हुवध्यै । उक्थेभिर्हि ष्मा कवयः सुयज्ञा आविवासन्तो मरुतो यजन्ति ॥

ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਸੁਕਤਾਂ ਤੇ ਸੁਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਬਲ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਲਈ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਕਥਾਂ (ਸਤੁਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਕਵੀ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Mantra 5

एतो न्वद्य सुध्यो भवाम प्र दुच्छुना मिनवामा वरीयः । आरे द्वेषांसि सनुतर्दधामायाम प्राञ्चो यजमानमच्छ ॥

ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸੁੱਧ ਅਤੇ ਠੀਕ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲੇ ਬਣੀਏ; ਦੁੱਚੁਨਾ ਵਾਲੀ ਬੁਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਈਏ ਅਤੇ ਵੱਡੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਈਏ। ਵੈਰ-ਦ್ವੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੀ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦੇਈਏ; ਯਜਮਾਨ (ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ) ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ ਅਤੇ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਏ।

Mantra 6

एता धियं कृणवामा सखायोऽप या माताँ ऋणुत व्रजं गोः । यया मनुर्विशिशिप्रं जिगाय यया वणिग्वङ्कुरापा पुरीषम् ॥

ਹੇ ਸਖਿਓ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਧੀ ਨੂੰ ਘੜੀਏ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਗੋਆਂ ਦੇ ਵ੍ਰਜ (ਵਾਢਾ/ਪੇਨ) ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਧੀ ਨਾਲ ਮਨੁ ਸਪਸ਼ਟ-ਦਰਸ਼ੀ ਬਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਨਾਲ ਵਣਿਕ-ਖੋਜੀ ਵਙਕੁ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 7

अनूनोदत्र हस्तयतो अद्रिरार्चन्येन दश मासो नवग्वाः । ऋतं यती सरमा गा अविन्दद्विश्वानि सत्याङ्गिराश्चकार ॥

ਇੱਥੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅਦ੍ਰਿ (ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਣ ਪੱਥਰ) ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਨਵਗ੍ਵਾਂ ਨੇ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸ্তুਤੀ-ਗਾਨ ਕੀਤਾ। ਋ਤ (ਸੱਚੇ ਕ੍ਰਮ) ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਸਰਮਾ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ—ਕਿਰਣਾਂ—ਲੱਭ ਲਿਆ; ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਸਾਧ ਲਿਆ।

Mantra 8

विश्वे अस्या व्युषि माहिनायाः सं यद्गोभिरङ्गिरसो नवन्त । उत्स आसां परमे सधस्थ ऋतस्य पथा सरमा विदद्गाः ॥

ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਮਕ-ਵਿਸਤਾਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਜਦੋਂ ਅੰਗਿਰਸ ਗਾਂਵਾਂ/ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਸ ਪਰਮ ਸਧਸਥ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਋ਤ ਦੇ ਪਥ ਰਾਹੀਂ ਸਰਮਾ ਗਾਂਵਾਂ—ਕਿਰਣਾਂ—ਲੱਭ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Mantra 9

आ सूर्यो यातु सप्ताश्वः क्षेत्रं यदस्योर्विया दीर्घयाथे । रघुः श्येनः पतयदन्धो अच्छा युवा कविर्दीदयद्गोषु गच्छन् ॥

ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਯ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਆਵੇ—ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਸ਼੍ਯੇਨ ਸੋਮ ਦੇ ਅੰਧਸ (ਰਸ/ਮਦ) ਵੱਲ ਉੱਡਦਾ ਹੈ; ਨੌਜਵਾਨ ਕਵੀ ਗਾਂਵਾਂ/ਕਿਰਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Mantra 10

आ सूर्यो अरुहच्छुक्रमर्णोऽयुक्त यद्धरितो वीतपृष्ठाः । उद्ना न नावमनयन्त धीरा आशृण्वतीरापो अर्वागतिष्ठन् ॥

ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪਿਲ (ਹਰਿਤ) ਘੋੜੇ ਜੋਤੇ। ਜਿਵੇਂ ਧੀਰ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਨੌਕਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਪಃ (ਜਲ-ਦੇਵੀਆਂ) ਅਰਵਾਕ—ਇੱਥੇ ਵੱਲ ਸਰਕਦੀਆਂ—ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੀਆਂ।

Mantra 11

धियं वो अप्सु दधिषे स्वर्षां ययातरन्दश मासो नवग्वाः । अया धिया स्याम देवगोपा अया धिया तुतुर्यामात्यंहः ॥

ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪಃ (ਜਲਾਂ) ਵਿੱਚ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਟਿਕਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਸ੍ਵਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਜਿਤਾਉਣ ਵਾਲੀ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵਗ੍ਵਾਂ ਨੇ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਪਾਰ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਧੀ ਨਾਲ ਦੇਵ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਇਸ ਧੀ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਹਰ ਅੰਹਸ੍ (ਕਲੇਸ਼) ਅਤੇ ਵਕਰਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘੀਏ।