Rig Veda Sukta 41
Mandala 5Sukta 4120 Mantras

Sukta 41

Sukta 5.41

Rishi

Kaṇva (Kaṇva lineage; RV 5.41 is traditionally Kaṇva hymn)

Devata

Mitra-Varuṇa

Chandas

Triṣṭubh (probable; requires metrical check)

ਰਿਗਵੇਦ 5.41 ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਤ੍ਰ–ਵਰੁਣ ਨੂੰ—਋ਤ (ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ—ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਬਲ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗਮਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸੂਕਤ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲਗਭਗ ‘ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ’ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਕ ਰਖਵਾਲਿਆਂ (ਜਲ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ/ਬੂਟੇ, ਦਿਆਉ, ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ) ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਈ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਣਕਾਰੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਢਲਕ ਪਏ, ਇਸ ਸੰਖੇਪ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Mantras

Mantra 1

को नु वां मित्रावरुणावृतायन्दिवो वा महः पार्थिवस्य वा दे । ऋतस्य वा सदसि त्रासीथां नो यज्ञायते वा पशुषो न वाजान् ॥

ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣੋ! ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਹੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਰਥਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਤੁਹਾਡੀ ਸੱਚੀ ਸੇਵਾ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ? ਋ਤ ਦੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ—ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਵੀ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਪਾਲਕ ਵਾਂਗ ਬਲ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ (ਵਾਜ) ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ।

Mantra 2

ते नो मित्रो वरुणो अर्यमायुरिन्द्र ऋभुक्षा मरुतो जुषन्त । नमोभिर्वा ये दधते सुवृक्तिं स्तोमं रुद्राय मीळ्हुषे सजोषाः ॥

ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਅਰ੍ਯਮਨ ਅਤੇ ਆਯੁ (ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ), ਇੰਦਰ, ਋ਭੁਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਮਰੁਤ—ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ; ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੰਥਿਆ ਬਚਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਇਕਸੁਰ ਹੋ ਕੇ ਦਾਤਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਰਪਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 3

आ वां येष्ठाश्विना हुवध्यै वातस्य पत्मन्रथ्यस्य पुष्टौ । उत वा दिवो असुराय मन्म प्रान्धांसीव यज्यवे भरध्वम् ॥

ਹੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਆਹਵਾਨ ਲਈ ਆਓ—ਵਾਯੁ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ, ਚਲਦੇ ਰਥ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਸੁਰ (ਪ੍ਰਭੁਤਾ) ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਲਿਆਓ।

Mantra 4

प्र सक्षणो दिव्यः कण्वहोता त्रितो दिवः सजोषा वातो अग्निः । पूषा भगः प्रभृथे विश्वभोजा आजिं न जग्मुराश्वश्वतमाः ॥

ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ ਸਮਰੱਥ ਦਿਵ੍ਯ ਕਣ੍ਵ-ਹੋਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਦਿਵ ਦੇ ਤ੍ਰਿਤ ਇਕਸੁਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਤ ਅਤੇ ਅਗਨੀ; ਸਭ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਪੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਗ—ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਯਜ੍ਞ-ਮਾਰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।

Mantra 5

प्र वो रयिं युक्ताश्वं भरध्वं राय एषेऽवसे दधीत धीः । सुशेव एवैरौशिजस्य होता ये व एवा मरुतस्तुराणाम् ॥

ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਰਯਿ—ਤੇਜ਼ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ; ਉਸ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਸਤੇ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ) ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਈ ਜਾਵੇ। ਔਸ਼ਿਜ ਦਾ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੋਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹੀ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ—ਝਪਟੇ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ—ਸਾਡੇ ਯਜ੍ਞ-ਗ੍ਰਿਹ ਵੱਲ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 6

प्र वो वायुं रथयुजं कृणुध्वं प्र देवं विप्रं पनितारमर्कैः । इषुध्यव ऋतसापः पुरंधीर्वस्वीर्नो अत्र पत्नीरा धिये धुः ॥

ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਾਯੂ ਨੂੰ—ਰਥਯੁਜ (ਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ)—ਜੋੜੋ; ਸਤੁਤੀ-਋ਚਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ, ਆਨੰਦ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਟਿਕਾਓ। ਹੇ ਇਸ਼ੁਧ੍ਯਵ (ਤੀਰ-ਤਿਆਰ ਸ਼ਕਤਿਓ), ਋ਤਸਾਪਃ (਋ਤ ਦੇ ਸਾਥੀਓ), ਧਨਵਾਨ ਪੁਰੰਧੀਆਂ—ਇੱਥੇ ਸਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ—ਸਾਡੀ ਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵਧੇ।

Mantra 7

उप व एषे वन्द्येभिः शूषैः प्र यह्वी दिवश्चितयद्भिरर्कैः । उषासानक्ता विदुषीव विश्वमा हा वहतो मर्त्याय यज्ञम् ॥

ਵੰਦਨਯੋਗ ਸ਼ੂਸ਼ (ਬਲਾਂ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਰਕ (ਸਤੁਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਜਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਕਤਾ—ਮਾਨੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀਆਂ—ਮਰਤਿਆ ਲਈ ਪੂਰਾ ਯਜ੍ਞ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਅਰਪਣ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਹ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 8

अभि वो अर्चे पोष्यावतो नॄन्वास्तोष्पतिं त्वष्टारं रराणः । धन्या सजोषा धिषणा नमोभिर्वनस्पतीँरोषधी राय एषे ॥

ਹੇ ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤਿਓ! ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪੋਸ਼ਯ ਨਰਾਂ ਵੱਲ ਮੈਂ ਸਤੁਤੀ-ਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਵਾਸਤੋਸ਼ਪਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਵੱਲ—ਰਚਨਾ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਮਦਾ ਹੋਇਆ। ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਇਕਸੁਰ ਧਿਸ਼ਣਾ ਨਮਸਕਾਰ-ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ—ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 9

तुजे नस्तने पर्वताः सन्तु स्वैतवो ये वसवो न वीराः । पनित आप्त्यो यजतः सदा नो वर्धान्नः शंसं नर्यो अभिष्टौ ॥

ਸਾਡੇ ਤੁਜ (ਅੱਗੇ ਧੱਕਦੇ ਯਤਨ) ਲਈ ਪਹਾੜ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਰੇ ਬਣਨ; ਵਸੂਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ। ਪਨਿਤ ਆਪਤ੍ਯ—ਯਜਨੀਯ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਸਾਡੀ ਅਭਿਸ਼ਟੌ (ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ/ਖੋਜ) ਦੇ ਵੇਲੇ ਪੁਰਖਾਰਥ-ਭਰਿਆ ਸ਼ੰਸ (ਪੁਸ਼ਟੀ-ਵਚਨ/ਸਤੁਤੀ) ਸਦਾ ਵਧਾਵੇ।

Mantra 10

वृष्णो अस्तोषि भूम्यस्य गर्भं त्रितो नपातमपां सुवृक्ति । गृणीते अग्निरेतरी न शूषैः शोचिष्केशो नि रिणाति वना ॥

ਤੂੰ ਬਲਵਾਨ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈਂ—ਧਰਤੀ ਦਾ ਗਰਭ, ਤ੍ਰਿਤ ਦਾ ਨਪਾਤ, ਅਪਾਂ (ਜਲਾਂ) ਦੀ ਸੰਤਾਨ—ਸੁਘੜ ਉਚਾਰ ਨਾਲ। ਅਗਨੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ; ਜ੍ਵਾਲਾ-ਕੇਸ਼ ਉਹ ਵਨਾਂ ਨੂੰ (ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਾਢਾਂ ਨੂੰ) ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ ਕਰ ਕੇ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 11

कथा महे रुद्रियाय ब्रवाम कद्राये चिकितुषे भगाय । आप ओषधीरुत नोऽवन्तु द्यौर्वना गिरयो वृक्षकेशाः ॥

ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਕੇ ਸੰਬੋਧੀਏ? ਅਤੇ ਜਾਣਨਹਾਰ ਭਗ ਨੂੰ—ਆਨੰਦ ਦੇ ਦਾਨ ਲਈ—ਕੀ ਆਖੀਏ? ਆਪਃ (ਜਲ) ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਦ੍ਯੌਃ (ਆਕਾਸ਼), ਵਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼-ਕੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਗਿਰਿ (ਪਹਾੜ) ਸਾਡੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਆਸਰਾ ਦੇਣ।

Mantra 12

शृणोतु न ऊर्जां पतिर्गिरः स नभस्तरीयाँ इषिरः परिज्मा । शृण्वन्त्वापः पुरो न शुभ्राः परि स्रुचो बबृहाणस्याद्रेः ॥

ਊਰਜਾ ਦਾ ਪਤੀ ਸਾਡੇ ਗਿਰಃ (ਵਚਨ) ਸੁਣੇ—ਜੋ ਨਭਸ੍ਤਰਿਯਾਂ (ਮੱਧ-ਆਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਪਰਿਜ਼ਮਾ (ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ) ਇਸ਼ਿਰਃ (ਤੀਵ੍ਰ/ਪ੍ਰੇਰਿਤ) ਹੈ। ਆਪਃ (ਜਲ) ਵੀ ਸੁਣਨ—ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਪੁਰੋ (ਕਿਲ੍ਹੇ) ਵਾਂਗ ਸ਼ੁਭ੍ਰ—ਫੁੱਲੇ ਅਦ੍ਰਿ (ਸ਼ਿਲਾ/ਸੋਮ-ਸ਼ਿਲਾ) ਦੇ ਪਰਿ ਸ੍ਰੁਚੋ (ਅਰਪਣ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ) ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ।

Mantra 13

विदा चिन्नु महान्तो ये व एवा ब्रवाम दस्मा वार्यं दधानाः । वयश्चन सुभ्व आव यन्ति क्षुभा मर्तमनुयतं वधस्नैः ॥

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—ਤੁਹਾਡੇ ਉਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਦਸਮਾਃ (ਅਦਭੁਤ-ਕਰਮੀ), ਵਾਰ੍ਯੰ (ਅਮੋਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਸੁਭ੍ਵਾ (ਸ਼ੁਭ-ਭਵਨ) ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਗਲਤ ਰਾਹ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਭਾ (ਕੰਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਵਧਸ੍ਨੈਃ (ਪ੍ਰਹਾਰਕ ਬਲਾਂ ਨਾਲ) ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 14

आ दैव्यानि पार्थिवानि जन्मापश्चाच्छा सुमखाय वोचम् । वर्धन्तां द्यावो गिरश्चन्द्राग्रा उदा वर्धन्तामभिषाता अर्णाः ॥

ਸੁਮਖਾ (ਚੰਗੇ ਯਜਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਮੈਂ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਪਾਰਥਿਵ ਜਨਮਾਂ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਆਪः (ਜਲਾਂ) ਵੱਲ ਵੀ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰੀ ਹੈ। ਦ੍ਯਾਵੋ (ਆਕਾਸ਼) ਵਧਣ; ਚਮਕਦਾਰ ਅਗਰ ਵਾਲੀਆਂ ਗਿਰਃ (ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀਆਂ) ਵੀ ਵਧਣ; ਅਭਿਸ਼ਾਤਾਃ—ਝਪਟੇ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ—ਉੱਛਲਦੇ ਅਰ੍ਣਾਃ (ਪ੍ਰਵਾਹ/ਹੜ੍ਹ) ਵਧ ਕੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਣ।

Mantra 15

पदेपदे मे जरिमा नि धायि वरूत्री वा शक्रा या पायुभिश्च । सिषक्तु माता मही रसा नः स्मत्सूरिभिॠजुहस्त ऋजुवनिः ॥

ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜਰਿਮਾ (ਜਰਾ/ਖ਼ਸਾਰੇ ਦਾ ਭਾਰ) ਥੱਲੇ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਵਰੂਤ੍ਰੀ—ਬਲਵਾਨ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ—ਪਾਯੁਭਿਃ (ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਖੜੀ ਰਹੇ। ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਹੀ ਮਾਤਾ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਡੇਲੇ—ਜੋ ਸਾਡੇ ਸੂਰਿਭਿਃ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀ ਨੂੰ ਋ਜੂ ਕਰਕੇ ਋ਤ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Mantra 16

कथा दाशेम नमसा सुदानूनेवया मरुतो अच्छोक्तौ प्रश्रवसो मरुतो अच्छोक्तौ । मा नोऽहिर्बुध्न्यो रिषे धादस्माकं भूदुपमातिवनिः ॥

ਸੁਦਾਨੂ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ—ਸੱਚੇ ਸੱਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਦੂਰਸ਼੍ਰਵਸੋ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ—ਸਪਸ਼ਟ ਉਕਤੀ/ਆਹਵਾਨ ਵੱਲ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ—ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਦਾਨ ਅਰਪਣ ਕਰੀਏ? ਬੁਧਨ੍ਯ ਅਹਿ (ਗਹਿਰਾਈ ਦਾ ਸੱਪ) ਸਾਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ; ਸਾਡਾ ਉਪਮਾਤਿਵਨਿਃ—ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆ ਹੋਇਆ ਅਧਿਕਾਰ-ਬਲ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇ।

Mantra 17

इति चिन्नु प्रजायै पशुमत्यै देवासो वनते मर्त्यो व आ देवासो वनते मर्त्यो वः । अत्रा शिवां तन्वो धासिमस्या जरां चिन्मे निॠतिर्जग्रसीत ॥

ਇਤਿ—ਹਾਂ, ਪ੍ਰਜਾ ਲਈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਰਤ੍ਯ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ—ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਰਤ੍ਯ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰੀਏ; ਨਿ਋ਤੀ (ਵਿਲਯ-ਸ਼ਕਤੀ) ਮੇਰੀ ਜਰਾ ਅਤੇ ਖ਼ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਨਿਗਲ ਜਾਵੇ।

Mantra 18

तां वो देवाः सुमतिमूर्जयन्तीमिषमश्याम वसवः शसा गोः । सा नः सुदानुर्मृळयन्ती देवी प्रति द्रवन्ती सुविताय गम्याः ॥

ਹੇ ਦੇਵੋ, ਹੇ ਵਸਵੋ, ਜੋ ਸੁਮਤਿ ਸਾਡੀ ਊਰਜਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਅਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਇਸ਼ (ਅੰਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਗੋ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ—ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ। ਉਹ ਸੁਦਾਨੁ ਦੇਵੀ, ਮ੍ਰੁੜਯੰਤੀ—ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕਰੁਣਾਮਈ—ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੇ ਆਵੇ; ਸੁਵਿਤਾਯ, ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸਦ੍-ਸੁਖ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਸੁਲਭ ਹੋਵੇ।

Mantra 19

अभि न इळा यूथस्य माता स्मन्नदीभिरुर्वशी वा गृणातु । उर्वशी वा बृहद्दिवा गृणानाभ्यूर्ण्वाना प्रभृथस्यायोः ॥

ਝੁੰਡ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੜਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਾਣੀ ਉਚਾਰੇ; ਜਾਂ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਉਰਵਸ਼ੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗਾਇਨ ਕਰੇ। ਉਰਵਸ਼ੀ—ਦਿਵ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲ—ਗਾਂਦੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਭ੍ਰਿਤ (ਉੱਚਾ) ਯਜ੍ਞ-ਭਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਢੱਕ ਲਵੇ।

Mantra 20

सिषक्तु न ऊर्जव्यस्य पुष्टेः ॥

ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਢਾਲਿਆ ਜਾਵੇ—ਊਰਜਾਵਾਨ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਉਹ ਪੋਸ਼ਣ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਘੜਦਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

They are paired Āditya deities who uphold Ṛta (cosmic and moral order). The hymn asks them to protect the worshipper and keep life aligned with truth and right relationship.

The hymn expands protection beyond a single deity, invoking the healing and sheltering powers present in nature. Waters and plants signify purification and medicine; forests and mountains symbolize strong guardianship and safe refuge.

The closing wish asks that ūrj (vital force/energy) and puṣṭi (nourishing increase) be poured into the worshippers—meaning sustained strength, health, and prosperity.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App