
Sukta 5.14
Atri (Ātreya) (attribution for RV 5.14 generally)
Agni
Gāyatrī (probable)
ਅਤ੍ਰੀ ਦਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਅਗਨੀ-ਸੂਕਤ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਸਭਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਨਵਜਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ “ਗਾਂਵਾਂ/ਕਿਰਣਾਂ”, ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦਿਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਘੀ, ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
अग्निं स्तोमेन बोधय समिधानो अमर्त्यम् । हव्या देवेषु नो दधत् ॥
ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਜਗਾਓ—ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ, ਅਮਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਹਵ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਵੇ; ਦਿਵ੍ਯ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਆਕਾਂਖਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Mantra 2
तमध्वरेष्वीळते देवं मर्ता अमर्त्यम् । यजिष्ठं मानुषे जने ॥
ਯਜ੍ਞ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਤ੍ਯ ਉਸ ਦੇਵ—ਅਮਰ ਅਗਨੀ—ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ-ਜਨ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞਕਰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਯਜਿਸ਼੍ਠ।
Mantra 3
तं हि शश्वन्त ईळते स्रुचा देवं घृतश्चुता । अग्निं हव्याय वोळ्हवे ॥
ਉਸੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉੱਦਮੀ ਲੋਕ ਘ੍ਰਿਤ-ਚੁਤ ਸ੍ਰੁਚਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹਵ੍ਯ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹਵ੍ਯਵਾਹਕ ਨੂੰ।
Mantra 4
अग्निर्जातो अरोचत घ्नन्दस्यूञ्ज्योतिषा तमः । अविन्दद्गा अपः स्वः ॥
ਅਗਨੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਕੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਾਵਃ (ਕਿਰਣਾਂ), ਅਪਃ (ਜਲ) ਅਤੇ ਸ੍ਵਃ (ਲੋਕ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
अग्निमीळेन्यं कविं घृतपृष्ठं सपर्यत । वेतु मे शृणवद्धवम् ॥
ਸਤੁਤਯੋਗ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਕਵੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ—ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਸੇਵੋ ਤੇ ਪੂਜੋ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਮੇਰਾ ਹਵ੍ਯ-ਆਹਵਾਨ ਸੁਣੇ।
Mantra 6
अग्निं घृतेन वावृधुः स्तोमेभिर्विश्वचर्षणिम् । स्वाधीभिर्वचस्युभिः ॥
ਉਹ ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਸਤੋਮਾਂ ਨਾਲ—ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ—ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਸ੍ਵਾਧੀ (ਠੀਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੁੱਧੀ) ਅਤੇ ਵਚਸ੍ਯ (ਉਚਾਰਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਬਚਨ) ਨਾਲ ਜਵਾਲਾ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
It invokes Agni to awaken through praise and kindling, so he can carry offerings to the gods and bring light that overcomes darkness and opposition.
These are symbolic Vedic images for restored light and abundance: ‘cows’ as rays/wealth, ‘waters’ as life-sustaining flow, and ‘svaḥ’ as the luminous heavenly realm regained by Agni’s radiance.
By practical and inner means together—ghee offerings, hymns of praise, and “good understandings” with well-powered speech—so the fire becomes effective for all.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.