Sukta 35
Sukta 4.35
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.35)
Ṛbhus (with Indra as associated power)
Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਪਰਮ ਕੌਸ਼ਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਿਵ੍ਯ ਕਾਰੀਗਰ-ਦਰਸ਼ੀ ਭੂਆਂ ਨੂੰ ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਨਿਮੰਤ੍ਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ-ਅਰਪਣ ਦੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਬ—ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਕਰਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਾਨ-ਪਾਤ੍ਰ ਘੜਨਾ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਪੀਲੇ ਘੋੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ—ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਕੇ ਤੀਜੇ ਪੀੜਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਲ੍ਹਾਸਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
इहोप यात शवसो नपातः सौधन्वना ऋभवो माप भूत । अस्मिन्हि वः सवने रत्नधेयं गमन्त्विन्द्रमनु वो मदासः ॥
ਹੇ ਸ਼ਵਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਹੇ ਸੌਧਨਵਨ ਭੂਓ, ਇੱਥੇ ਆਓ; ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਵਨ (ਸੋਮ-ਪੇੜਨ) ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਰਤਨ-ਨਿਧਾਨ ਟਿਕਾਉਣ ਲਈ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਮਦ-ਹਰਖ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ—ਉਸ ਨਾਲ ਯਥੋਚਿਤ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਨ।
Mantra 2
आगन्नृभूणामिह रत्नधेयमभूत्सोमस्य सुषुतस्य पीतिः । सुकृत्यया यत्स्वपस्यया चँ एकं विचक्र चमसं चतुर्धा ॥
ਇੱਥੇ ਭੂਆਂ ਲਈ ਰਤਨ-ਨਿਧਾਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇੜਿਆ ਹੋਇਆ (ਸੁਸ਼ੁਤ) ਸੋਮ ਪੀਣ ਲਈ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਕ੍ਰਿਤ੍ਯਾ (ਯਥੋਚਿਤ ਕੌਸ਼ਲ) ਅਤੇ ਸ੍ਵਪਸ੍ਯਾ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਕਾਰੀਗਰੀ) ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਚਮਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਕੋ ਆਨੰਦ-ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਚਤੁਰਧਾ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 3
व्यकृणोत चमसं चतुर्धा सखे वि शिक्षेत्यब्रवीत । अथैत वाजा अमृतस्य पन्थां गणं देवानामृभवः सुहस्ताः ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਮਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੜ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੇ ਆਖਿਆ— “ਸਖਾ, ਇਹ ਕਲਾ ਸਿੱਖ।” ਤਦ ਇਹ ਵਾਜਾਂ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪੰਥ ਲੱਭ ਲਿਆ; ਸੁਹਸਤ ਭੂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਗਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।
Mantra 4
किम्मयः स्विच्चमस एष आस यं काव्येन चतुरो विचक्र । अथा सुनुध्वं सवनं मदाय पात ऋभवो मधुनः सोम्यस्य ॥
ਇਹ ਚਮਸ ਕਿਹੜੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਸੀ— ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਾਵ੍ਯ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਲਾ ਨਾਲ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਘੜਿਆ? ਹੁਣ ਮਦ ਲਈ ਸਵਨ ਨੂੰ ਪੀੜ ਕੇ ਕੱਢੋ; ਹੇ ਭੂਓ, ਮਧੁਰਸ ਭਰੇ ਸੋਮ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰੋ— ਸੋਮ੍ਯ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਆਸਵਾਦ ਲਵੋ।
Mantra 5
शच्याकर्त पितरा युवाना शच्याकर्त चमसं देवपानम् । शच्या हरी धनुतरावतष्टेन्द्रवाहावृभवो वाजरत्नाः ॥
ਸ਼ਚੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਕੀਤਾ; ਉਸੇ ਸ਼ਚੀ ਨਾਲ ਚਮਸ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਪਾਨ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼ਚੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੜਿਆ— ਧਨੁ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਇੰਦਰ-ਵਾਹਨ; ਹੇ ਭੂਓ, ਵਾਜ-ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ!
Mantra 6
यो वः सुनोत्यभिपित्वे अह्नां तीव्रं वाजासः सवनं मदाय । तस्मै रयिमृभवः सर्ववीरमा तक्षत वृषणो मन्दसानाः ॥
ਹੇ ਵਾਜਾਸ/ਭੂਓ! ਜੋ ਕੋਈ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੰਧਿ-ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਆਨੰਦ ਲਈ ਤੀਖਾ ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪੀੜਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਲਈ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੋ, ਮਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਰਵਵੀਰ (ਸਾਰੇ ਵੀਰ-ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ) ਧਨ ਘੜ ਦਿਓ; ਉਹ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ ਦਿਓ।
Mantra 7
प्रातः सुतमपिबो हर्यश्व माध्यंदिनं सवनं केवलं ते । समृभुभिः पिबस्व रत्नधेभिः सखीँर्याँ इन्द्र चकृषे सुकृत्या ॥
ਹੇ ਹਰਿਆਸ਼ਵ ਇੰਦਰ! ਸਵੇਰੇ ਤੂੰ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਪਿਆ; ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਸਵਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ। ਰਤਨ-ਧਾਰੀ ਭੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੀ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਖਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਕ੍ਰਿਤਿਆ (ਉੱਤਮ ਕਰਮ) ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
Mantra 8
ये देवासो अभवता सुकृत्या श्येना इवेदधि दिवि निषेद । ते रत्नं धात शवसो नपातः सौधन्वना अभवतामृतासः ॥
ਤੁਸੀਂ ਸੁਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨਾਲ ਦੇਵ ਬਣੇ; ਸ਼੍ਯੇਨ (ਬਾਜ਼) ਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਦਿਉ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ਵਸੋ ਨਪਾਤੋ, ਹੇ ਸੌਧਨਵਨੋ, ਰਤਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਣੋ—ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਲਾਭ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੇ।
Mantra 9
यत्तृतीयं सवनं रत्नधेयमकृणुध्वं स्वपस्या सुहस्ताः । तदृभवः परिषिक्तं व एतत्सं मदेभिरिन्द्रियेभिः पिबध्वम् ॥
ਹੇ ਸੁਹਸਤੋ, ਸ੍ਵਪਸ੍ਯਾ (ਸੁਕਰਮ-ਕਰਤਾ) ਰਭੂਓ! ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਮ ਦਾ ਤ੍ਰਿਤੀਯ ਸਵਨ ਰਤਨਧੇਯ—ਧਨ-ਵਾਹਕ ਧਾਰਾ—ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਦੋਂ ਹੇ ਰਭੂਓ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਰਿਸਿਕਤ (ਢਾਲਿਆ ਹੋਇਆ) ਇਹ ਸੋਮ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਅੰਦਰਲੇ ਅਧਿਪਤਿ-ਬਲ) ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੀਓ।
Frequently Asked Questions
The Ṛbhus are divine craftsmen who became godlike through perfect skill. The hymn praises their famous works and invites them to the Soma offering.
The Ṛbhus are closely linked with Indra because their craftsmanship supports his power—especially his Soma-driven strength and his two tawny steeds. So the hymn invites them to rejoice in the offering ‘following Indra.’
It is the third Soma pressing (tṛtīya savana), a later round of Soma preparation and offering. RV 4.35 treats it as a special, treasure-bearing portion prepared for the Ṛbhus to drink.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.