Rig Veda Sukta 17
Mandala 4Sukta 1721 Mantras

Sukta 17

Sukta 4.17

Rishi

Vāmadeva Gautama

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh

ਵਾਮਦੇਵ ਦਾ ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਪਰਮ ਬਲ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ ਜਿੱਤ—ਬੰਦ ਪਈਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣਾ—ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਗਾਂ-ਧਨ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਚਨਾ) ਉਚਾਰ ਕੇ ਇੰਦਰ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਾਇਕ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨੂੰ ਬਾਢ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਧਾਏ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਦੇਵੇ।

Mantras

Mantra 1

त्वं महाँ इन्द्र तुभ्यं ह क्षा अनु क्षत्रं मंहना मन्यत द्यौः । त्वं वृत्रं शवसा जघन्वान्त्सृजः सिन्धूँरहिना जग्रसानान् ॥

ਹੇ ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ! ਤੂੰ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਤੇਰੀ ਅਤਿਪ੍ਰਚੁਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅਹਿ (ਸਰਪ) ਵੱਲੋਂ ਨਿਗਲੇ ਹੋਏ ਸਿੰਧੂਆਂ/ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ—ਰੋਕ-ਅਵਰੋਧ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 2

तव त्विषो जनिमन्रेजत द्यौ रेजद्भूमिर्भियसा स्वस्य मन्योः । ऋघायन्त सुभ्वः पर्वतास आर्दन्धन्वानि सरयन्त आपः ॥

ਤੇਰੀ ਦਿਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਕੰਬ ਉਠਿਆ; ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨ੍ਯੁ (ਕ੍ਰੋਧ) ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹਿੱਲ ਗਈ। ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਕਾਂਪੇ; ਸੁੱਕੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਭਿੱਜ ਗਈਆਂ; ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੌੜ ਪਏ—ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਤ੍ਯ ਵੱਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉੱਠੀ।

Mantra 3

भिनद्गिरिं शवसा वज्रमिष्णन्नाविष्कृण्वानः सहसान ओजः । वधीद्वृत्रं वज्रेण मन्दसानः सरन्नापो जवसा हतवृष्णीः ॥

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰੋਕ ਬਣੇ ਗਿਰਿ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ, ਵਜ੍ਰ ਸੁੱਟਿਆ; ਜਿੱਤੂ ਓਜਸ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਸੋਮ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵਧ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਹਤ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ (ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਢਹਿ ਗਈ) ਜਲਧਾਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਈਆਂ।

Mantra 4

सुवीरस्ते जनिता मन्यत द्यौरिन्द्रस्य कर्ता स्वपस्तमो भूत् । य ईं जजान स्वर्यं सुवज्रमनपच्युतं सदसो न भूम ॥

ਦਿਉਰ ਨੇ ਆਪ ਤੇਰੇ ਜਨਕ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਦਾ ਕਰਤਾ ਮੰਨਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸਵਰਗ-ਜਿਤੂ, ਸੁਵਜ੍ਰ—ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਜ੍ਰ—ਅਨਪਚ੍ਯੁਤ, ਸਦਸ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਜ੍ਰ ਜਨਮਾਇਆ।

Mantra 5

य एक इच्च्यावयति प्र भूमा राजा कृष्टीनां पुरुहूत इन्द्रः । सत्यमेनमनु विश्वे मदन्ति रातिं देवस्य गृणतो मघोनः ॥

ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਪੁਰੁਹੂਤ ਇੰਦਰ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ। ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਸਭ ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੇ ਤੇ ਮਗਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕ, ਮਘਵਨ ਨੂੰ ਉਹ ਦੇਵ ਦੀ ਰਾਤਿ—ਦਿਵ੍ਯ ਦਾਤ—ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Mantra 6

सत्रा सोमा अभवन्नस्य विश्वे सत्रा मदासो बृहतो मदिष्ठाः । सत्राभवो वसुपतिर्वसूनां दत्रे विश्वा अधिथा इन्द्र कृष्टीः ॥

ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਸਤ੍ਰਾ—ਅਵਿਛਿੰਨ—ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਏ; ਮਹਾਨ ਮਦ ਸਤ੍ਰਾ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਤੀਬਰ ਰਹੇ। ਸਤ੍ਰਾ ਤੂੰ ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਵਸੁਪਤੀ ਬਣਿਆ; ਦਾਤ੍ਰਾ—ਦਾਤਾ—ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ।

Mantra 7

त्वमध प्रथमं जायमानोऽमे विश्वा अधिथा इन्द्र कृष्टीः । त्वं प्रति प्रवत आशयानमहिं वज्रेण मघवन्वि वृश्चः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ (ਜਨ-ਸਮੂਹਾਂ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਮਘਵਨ! ਢਲਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਅਹਿ (ਸੱਪ) ਤੂੰ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਚੀਰ ਕੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 8

सत्राहणं दाधृषिं तुम्रमिन्द्रं महामपारं वृषभं सुवज्रम् । हन्ता यो वृत्रं सनितोत वाजं दाता मघानि मघवा सुराधाः ॥

ਸਦਾ-ਹਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧੀਰ-ਸਾਹਸੀ, ਤੁਮ੍ਰ (ਉਗ੍ਰ-ਵੇਗੀ) ਇੰਦਰ—ਮਹਾਨ, ਅਪਾਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਸੁਵਜ੍ਰਧਾਰੀ। ਜੋ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਹੰਤਾ ਹੈ, ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਵਾਜ) ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਘਵਾਨ, ਸੁਰਾਧਾ—ਅਨੇਕ ਮਘ (ਮੰਗਲ-ਦਾਨ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਾਤਾ ਹੈ।

Mantra 9

अयं वृतश्चातयते समीचीर्य आजिषु मघवा शृण्व एकः । अयं वाजं भरति यं सनोत्यस्य प्रियासः सख्ये स्याम ॥

ਇਹ (ਇੰਦਰ) ਬੰਦ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੀਚੀ (ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ) ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮਘਵਾਨ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ—ਅਸੀਂ ਸਖ੍ਯ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯਾਸਃ ਬਣੀਏ।

Mantra 10

अयं शृण्वे अध जयन्नुत घ्नन्नयमुत प्र कृणुते युधा गाः । यदा सत्यं कृणुते मन्युमिन्द्रो विश्वं दृळ्हं भयत एजदस्मात् ॥

ਇਹ ਇੱਥੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤਦ ਉਹ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹੀ ਯੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਗਾਃ (ਗਾਂਵਾਂ/ਕਿਰਣਾਂ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣਾ ਮਨ੍ਯੁ (ਕ੍ਰੋਧ-ਸ਼ਕਤੀ) ਸਤ੍ਯ-ਬਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੈ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠਦਾ ਹੈ।

Mantra 11

समिन्द्रो गा अजयत्सं हिरण्या समश्विया मघवा यो ह पूर्वीः । एभिर्नृभिर्नृतमो अस्य शाकै रायो विभक्ता सम्भरश्च वस्वः ॥

ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਗਾਃ (ਕਿਰਣਾਂ/ਗਾਂਵਾਂ) ਜਿੱਤੀਆਂ, ਇਕੱਠੇ ਹਿਰਣ੍ਯ (ਸੁਵਰਨ) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ, ਇਕੱਠੇ ਅਸ਼੍ਵੀਆ (ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ)—ਉਹ ਦਾਨਵੀਰ ਮਘਵਾ, ਪੁਰਾਤਨ ਤੋਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਰ-ਸਰੂਪ, ਉਹ ਰਾਯਃ (ਧਨ) ਦਾ ਵੰਡਣਹਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸੁਃ (ਸੱਚਾ ਧਨ/ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦਾ ਧਨ) ਦਾ ਸੰਭਾਰਕ (ਸੰਗ੍ਰਾਹਕ) ਹੈ।

Mantra 12

कियत्स्विदिन्द्रो अध्येति मातुः कियत्पितुर्जनितुर्यो जजान । यो अस्य शुष्मं मुहुकैरियर्ति वातो न जूतः स्तनयद्भिरभ्रैः ॥

ਕਿੰਨਾ ਦੂਰ ਸੱਚਮੁੱਚ—ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿੰਨਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜਨਿਤਾ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ? ਜੋ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਸ਼੍ਮ (ਉਗ੍ਰ ਬਲ) ਮੁੜ ਮੁੜ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵਾਂਗ।

Mantra 13

क्षियन्तं त्वमक्षियन्तं कृणोतीयर्ति रेणुं मघवा समोहम् । विभञ्जनुरशनिमाँ इव द्यौरुत स्तोतारं मघवा वसौ धात् ॥

ਜੋ ਘਟਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅਘਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਮਘਵਨ, ਤੂੰ ਮੋਹ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੰਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਯੌ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਭੇਦ ਕੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਅਵਰੋਧ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਹੇ ਵਸੁ-ਦਾਤਾ ਮਘਵਨ, ਤੂੰ ਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਵਸੁ (ਸੰਪੱਤੀ) ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 14

अयं चक्रमिषणत्सूर्यस्य न्येतशं रीरमत्ससृमाणम् । आ कृष्ण ईं जुहुराणो जिघर्ति त्वचो बुध्ने रजसो अस्य योनौ ॥

ਇਹ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੌੜਦੇ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਦੌੜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ (ਸ਼ਕਤੀ) ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਜਸ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ—ਆਪਣੀ ਹੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ—ਆਵਰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਘਾੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 15

असिक्न्यां यजमानो न होता ॥

ਅਸਿਕ್ನਿਆ ਵਿੱਚ ਯਜਮਾਨ ਵਾਂਗ—ਕੇਵਲ ਹੋਤਾ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 16

गव्यन्त इन्द्रं सख्याय विप्रा अश्वायन्तो वृषणं वाजयन्तः । जनीयन्तो जनिदामक्षितोतिमा च्यावयामोऽवते न कोशम् ॥

ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸਖ਼ੀ ਲਈ ਗਵ੍ਯਾਂ (ਕਿਰਣ-ਗਾਂਵਾਂ) ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਪ੍ਰ ਅਸ਼ਵ-ਬਲ ਨੂੰ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਜ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ) ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਜਨਕ ਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਅਖੁੱਟ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀਏ—ਜਿਵੇਂ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ (ਕੋਸ਼) ਖੋਲ੍ਹੀਦਾ ਹੈ।

Mantra 17

त्राता नो बोधि ददृशान आपिरभिख्याता मर्डिता सोम्यानाम् । सखा पिता पितृतमः पितॄणां कर्तेमु लोकमुशते वयोधाः ॥

ਹੇ ਸਰਵਦਰਸ਼ੀ, ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆਕ ਬਣ; ਸਾਡਾ ਨੇੜਲਾ ਮਿੱਤਰ, ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ; ਸੋਮ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਰ੍ਡਿਤਾ (ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ/ਚਿਕਿਤਸਕ) ਬਣ। ਸਖਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ—ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਤ੍ਰਤਮ—ਲੋਕ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਬਲ (ਵਯਃ) ਟਿਕਾ।

Mantra 18

सखीयतामविता बोधि सखा गृणान इन्द्र स्तुवते वयो धाः । वयं ह्या ते चकृमा सबाध आभिः शमीभिर्महयन्त इन्द्र ॥

ਸਖ਼ੀ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਕੇ ਜਾਗ; ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਜਾਗ, ਹੇ ਇੰਦਰ; ਸਤੁਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਬਲ (ਵਯਃ) ਟਿਕਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸਬਾਧ (ਘਨਿਸ਼ਠ ਨੇੜਤਾ) ਨਾਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਇੰਦਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਮੀ (ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਯਕ ਵਿਵਸਥਾ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 19

स्तुत इन्द्रो मघवा यद्ध वृत्रा भूरीण्येको अप्रतीनि हन्ति । अस्य प्रियो जरिता यस्य शर्मन्नकिर्देवा वारयन्ते न मर्ताः ॥

ਸਤੁਤ ਇੰਦਰ, ਦਾਨਵੀਰ ਮਘਵਾ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਬੇਸਮਾਨ ਅਨੇਕ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ (ਰੋਕਾਂ/ਅਵਰੋਧਾਂ) ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਜਰਿਤਾ (ਸਤੁਤਿਕਾਰ) ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰਮਨ (ਆਸਰੇ) ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ; ਉਸ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਮਰਤ੍ਯ।

Mantra 20

एवा न इन्द्रो मघवा विरप्शी करत्सत्या चर्षणीधृदनर्वा । त्वं राजा जनुषां धेह्यस्मे अधि श्रवो माहिनं यज्जरित्रे ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਦਾਨਵੀਰ ਮਘਵਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਰਮ ਕਰ—ਸੱਚਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਚੂਕ। ਤੂੰ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ; ਜਰਿਤਾ ਲਈ ਜੋ ਉੱਚਾ ਟਿਕਣ ਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਯਸ਼) ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਧਰ ਦੇ।

Mantra 21

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

ਹੁਣ ਸਤੁਤ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਹੁਣ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਜਰਿਤਾ ਲਈ ਇਸ਼ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ/ਬਲ) ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ (ਧਾਰਾ) ਭਰਪੂਰ ਕਰ। ਹੇ ਹਰਿਵੋ (ਤਾਮ੍ਰ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ-ਵਚਨ) ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਧੀਆ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਮਨ) ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਥ੍ਯ (ਰਥ-ਕਰਮ ਲਈ ਯੋਗ) ਬਣੀਏ, ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਸਨਸਥ ਰਹੀਏ।

Frequently Asked Questions

It proclaims Indra as the supreme power who breaks obstruction (Vṛtra) and restores flow and abundance, then asks him to grant inspiration, victory, and wealth to the worshippers.

The ‘rivers’ symbolize waters and life-force held back by obstruction; Indra’s act represents freeing what is blocked so truth, energy, and prosperity can move again.

It means a “new sacred formulation” or fresh inspired utterance—an offering made of speech and insight, meant to please Indra and empower the singer’s intention.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App