Rig Veda Sukta 16
Mandala 4Sukta 1621 Mantras

Sukta 16

Sukta 4.16

Devata

Indra

ਇਹ ਸੂਕਤ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਸੋਮ-ਆਹਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ (ਮਘਵਨ, ਹਰਿਵਾਨ) ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ-ਭੂਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਆਉਣ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਆਵੇ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵੀਰ ਗਤੀ—ਉਸਦਾ ਰਥ, ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ—ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਰਭਰਾਉਂਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਗਾਇਕ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ‘ਫੁਲਾਓ/ਵਧਾਓ’। ਸੂਕਤ ‘ਨਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮ’ (ਨਵੀਂ ਸਤੁਤੀ) ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਥ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਰਹੀਏ।

Mantras

Mantra 1

आ सत्यो यातु मघवाँ ऋजीषी द्रवन्त्वस्य हरय उप नः । तस्मा इदन्धः सुषुमा सुदक्षमिहाभिपित्वं करते गृणानः ॥

ਸੱਚਾ ਮਘਵਾਨ, ਋ਜੀਸ਼ੀ (ਸਿੱਧਾ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ) ਇੱਥੇ ਆਵੇ; ਉਸ ਦੇ ਹਰੀ (ਕਪਿਲ) ਅਸ਼ਵ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪੈਣ। ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸੁਦੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਮ-ਰਸ ਪੀੜਿਆ ਹੈ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਅਭਿਪਿਤ੍ਵ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਾਨ্নਿਧ ਅਤੇ ਘਨਿਸ਼ਠ ਸੰਗਤ ਕਰੇ।

Mantra 2

अव स्य शूराध्वनो नान्तेऽस्मिन्नो अद्य सवने मन्दध्यै । शंसात्युक्थमुशनेव वेधाश्चिकितुषे असुर्याय मन्म ॥

ਅੱਜ ਇਸ ਸਵਨ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੀ ਮੰਦਤਾ-ਆਨੰਦ ਲਈ, ਸ਼ੂਰ (ਵੀਰ) ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਘਾਟਾ ਨਾ ਪਏ। ਉਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਵੇਧਾ (ਜਾਣਨਹਾਰ) ਉਕਥ-ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ—ਚਿਕਿਤੁਸ਼ੇ (ਵਿਵੇਕੀ) ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਨਮ, ਆਤਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਸੁਰਿਆ (ਪ੍ਰਭੁਤਵਮਈ ਸ਼ਕਤੀ) ਲਈ।

Mantra 3

कविर्न निण्यं विदथानि साधन्वृषा यत्सेकं विपिपानो अर्चात् । दिव इत्था जीजनत्सप्त कारूनह्ना चिच्चक्रुर्वयुना गृणन्तः ॥

ਕਵੀ ਵਾਂਗ ਗੁਪਤ ਨਿਣ੍ਯ (ਅੰਦਰਲਾ ਭੇਦ) ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਥਾਂ (ਜ੍ਞਾਨ-ਸਭਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਸਾਧਿਆ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ) ਸੇਕ (ਪ੍ਰਵਾਹ) ਪੀਂਦਾ ਪੀਂਦਾ ਅਰਚਾ (ਗਾਨ) ਗਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਵ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਕਾਰੁ (ਕਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਅਹ੍ਨਾ (ਦਿਨ) ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਿਣੰਤਃ (ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਨੇ ਵਯੁਨਾ (ਬੁੱਧੀ-ਵਿਧੀਆਂ/ਕਿਰਿਆਵਾਂ) ਨੂੰ ਰਚਿਆ।

Mantra 4

स्वर्यद्वेदि सुदृशीकमर्कैर्महि ज्योती रुरुचुर्यद्ध वस्तोः । अन्धा तमांसि दुधिता विचक्षे नृभ्यश्चकार नृतमो अभिष्टौ ॥

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਤੁਤੀਆਂ (ਅਰਕੈः) ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਵਿਸਤਾਰ (ਸ੍ਵਰ੍ਯਤ੍) ਜਾਣ ਲਿਆ, ਤਦ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਫੁੱਟਣ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇੱਛਿਤ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਚਾ ਮਨੁੱਖ (ਨ੍ਰਤਮਃ) ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਛਿਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਨਰਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਕਰਮ-ਖੇਤਰ (ਅਭਿਸ਼ਟੌ) ਰਚਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

ववक्ष इन्द्रो अमितमृजीष्युभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा । अतश्चिदस्य महिमा वि रेच्यभि यो विश्वा भुवना बभूव ॥

ਇੰਦਰ ਅਮਾਪ ਮਹਿਮਾ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦਿਆਉ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ—ਦੋਵੇਂ ਰੋਦਸੀ—ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਭੁਵਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Mantra 6

विश्वानि शक्रो नर्याणि विद्वानपो रिरेच सखिभिर्निकामैः । अश्मानं चिद्ये बिभिदुर्वचोभिर्व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕੋ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸਖਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਚਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ਼ਿਜ—ਅਰਪਣ ਲਈ ਦਹਕਦੇ ਖੋਜੀ—ਗੋਮੰਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵ੍ਰਜ (ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਵਾੜਾ/ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰਿਹ) ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 7

अपो वृत्रं वव्रिवांसं पराहन्प्रावत्ते वज्रं पृथिवी सचेताः । प्रार्णांसि समुद्रियाण्यैनोः पतिर्भवञ्छवसा शूर धृष्णो ॥

ਤੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਬੈਠੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਿੱਗਾਇਆ; ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਧਰਤੀ ਨੇ ਤੇਰਾ ਵਜ੍ਰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਿਆ। ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਤੀ/ਸਵਾਮੀ ਬਣਿਆ—ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਬਲ ਨਾਲ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਨਿਡਰ!

Mantra 8

अपो यदद्रिं पुरुहूत दर्दराविर्भुवत्सरमा पूर्व्यं ते । स नो नेता वाजमा दर्षि भूरिं गोत्रा रुजन्नङ्गिरोभिर्गृणानः ॥

ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ, ਜਦ ਤੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਬੈਠੀ ਅਦ੍ਰਿ (ਚੱਟਾਨ) ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਤੇਰੀ ਪੁਰਾਤਨ ਸਰਮਾ—ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਨੇਤਾ ਬਣ; ਸਾਨੂੰ ਬਲ ਦੀ ਬਹੁਤਾਈ ਬਖ਼ਸ਼; ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਲੁਕੀਆਂ ਗੋਤ੍ਰਾਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਾੜੇ) ਤੋੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹ।

Mantra 9

अच्छा कविं नृमणो गा अभिष्टौ स्वर्षाता मघवन्नाधमानम् । ऊतिभिस्तमिषणो द्युम्नहूतौ नि मायावानब्रह्मा दस्युरर्त ॥

ਇੱਛਿਤ ਜਿੱਤ ਵੱਲ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਮਣੋ (ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਨੇਤਾ), ਕਵੀ-ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆ—ਹੇ ਸਵਰਸ਼ਾਤਾ, ਹੇ ਮਘਵਨ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਊਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਦਿਉਮਨਾਂ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਮਾਯਾਵੀ ਅਤੇ ਅਬ੍ਰਹਮਾ (ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਹੀਣ) ਦਸ੍ਯੁ-ਬਲ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇ।

Mantra 10

आ दस्युघ्ना मनसा याह्यस्तं भुवत्ते कुत्सः सख्ये निकामः । स्वे योनौ नि षदतं सरूपा वि वां चिकित्सदृतचिद्ध नारी ॥

ਹੇ ਦਸ੍ਯੁਘ੍ਨਾ (ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ), ਮਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵੱਲ ਆ; ਇਕੋ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕੁਤ੍ਸ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਸਖਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ, ਇਕ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਬੈਠੋ; ਋ਤ (ਸੱਤ-ਵਿਵਸਥਾ) ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਗੁਪਤ ਕਰਤੱਬ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ।

Mantra 11

यासि कुत्सेन सरथमवस्युस्तोदो वातस्य हर्योरीशानः । ऋज्रा वाजं न गध्यं युयूषन्कविर्यदहन्पार्याय भूषात् ॥

ਤੂੰ ਕੁਤ੍ਸ ਨਾਲ ਇਕੋ ਰਥ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਸਾਡਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਤੂੰ ਵਾਯੁ ਦਾ ਅੰਕੁਸ਼ (ਤੋਡਾ) ਹੈਂ, ਦੋ ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ। ਸਿੱਧੀ ਗਤੀ ਵਾਲੀ ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਪਥ ਵਾਂਗ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਵੀ ਨੇ ਦੂਰਲੇ ਕੰਢੇ ਲਈ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ—ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ।

Mantra 12

कुत्साय शुष्णमशुषं नि बर्हीः प्रपित्वे अह्नः कुयवं सहस्रा । सद्यो दस्यून्प्र मृण कुत्स्येन प्र सूरश्चक्रं वृहतादभीके ॥

ਕੁਤ੍ਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਣ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰ-ਗੁਣਾ ਕੁਯਵ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕੀਤਾ। ਤੁਰੰਤ ਕੁਤ੍ਸ ਨਾਲ ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦੇ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇ।

Mantra 13

त्वं पिप्रुं मृगयं शूशुवांसमृजिश्वने वैदथिनाय रन्धीः । पञ्चाशत्कृष्णा नि वपः सहस्रात्कं न पुरो जरिमा वि दर्दः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਯਜ੍ਞ-ਪਥ ਦੇ ਖੋਜੀ ਋ਜਿਸ਼ਵਨ ਲਈ ਤੂੰ ਉਗਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਿਪ੍ਰੂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਗੁਣਾ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਤੂੰ ਪੰਜਾਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਅੰਧਕਾਰਮਈ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਿਆ; ਅਤੇ ਜਰਿਮਾ (ਬੁਢਾਪੇ) ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੂੰ ਪੁਰੋ (ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ) ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ।

Mantra 14

सूर उपाके तन्वं दधानो वि यत्ते चेत्यमृतस्य वर्पः । मृगो न हस्ती तविषीमुषाणः सिंहो न भीम आयुधानि बिभ्रत् ॥

ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਉਪਾਕੇ (ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ) ਤੂੰ ਤਨੁ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਅਮ੍ਰਿਤ (ਅਮਰ) ਵਰਪਃ—ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ—ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਤੂੰ ਤਵਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈਂ—ਮ੍ਰਿਗ ਵਾਂਗ, ਬਲਵਾਨ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ। ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਆਯੁਧਾਨਿ (ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਅਵਰੋਧ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ।

Mantra 15

इन्द्रं कामा वसूयन्तो अग्मन्त्स्वर्मीळ्हे न सवने चकानाः । श्रवस्यवः शशमानास उक्थैरोको न रण्वा सुदृशीव पुष्टिः ॥

ਵਸੁ (ਸੱਚਾ ਧਨ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਕਾਮ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ—ਸਵਰਮੀਲ਼੍ਹੇ (ਜ੍ਯੋਤਿਮਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧਿ-ਦਾਤਾ) ਵਾਂਗ, ਸਵਨੇ (ਸੋਮ-ਯਾਗ ਵਿਚ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ। ਸ਼੍ਰਵਸ੍ਯਵਃ—ਸੱਚ ਦੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨੂੰ ਲੋਚਣ ਵਾਲੇ—ਉਕਥੈਃ (ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ) ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਰਣ੍ਵਾ ਓਕਃ (ਆਨੰਦਮਈ ਗ੍ਰਿਹ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ; ਸੁਦ੍ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਸ਼ਟਿ ਵਾਂਗ—ਸੁੰਦਰ ਦਰਸ਼ਨ ਜਿਹੀ, ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪੂਰਨਤਾ।

Mantra 16

तमिद्व इन्द्रं सुहवं हुवेम यस्ता चकार नर्या पुरूणि । यो मावते जरित्रे गध्यं चिन्मक्षू वाजं भरति स्पार्हराधाः ॥

ਉਸੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਸੁਹਵ, ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਅਸੀਂ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਰ੍ਯ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਜਰੀਤਰ (ਸਤੁਤਿਕਾਰ) ਲਈ, ਬੰਧਨ ਵਿਚੋਂ ਵੀ, ਤੁਰੰਤ ਵਾਜ (ਵਿਜੈ-ਬਲ/ਪੋਸ਼ਕ ਅੰਨ) ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਸਮੇਤ।

Mantra 17

तिग्मा यदन्तरशनिः पताति कस्मिञ्चिच्छूर मुहुके जनानाम् । घोरा यदर्य समृतिर्भवात्यध स्मा नस्तन्वो बोधि गोपाः ॥

ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਜਦੋਂ ਤਿੱਖੀ ਅੰਤਰਸ਼ਨੀ (ਵਜ੍ਰ) ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਆਰ੍ਯ, ਜਦੋਂ ਭਿਆਨਕ ਟੱਕਰ/ਸੰਘਰਸ਼ ਉੱਠਦਾ ਹੈ—ਤਦੋਂ ਸਾਡੇ ਤਨੂਆਂ (ਦੇਹਾਂ) ਦਾ ਗੋਪਾ ਬਣ ਕੇ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿ, ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Mantra 18

भुवोऽविता वामदेवस्य धीनां भुवः सखावृको वाजसातौ । त्वामनु प्रमतिमा जगन्मोरुशंसो जरित्रे विश्वध स्याः ॥

ਵਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ/ਧਿਆਨ) ਦਾ ਤੂੰ ਸਹਾਇਕ ਬਣ; ਵਾਜਸਾਤੌ (ਵਾਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ) ਅਵ੍ਰਕ—ਅਹਿਤ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ—ਸਖਾ ਬਣ। ਤੇਰੇ ਅਨੁਸਰਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਮ੍ਯਕ ਪ੍ਰਮਤੀ (ਯੋਗ ਸਮਝ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ; ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਰੀਤਰ (ਸਤੁਤਿਕਾਰ) ਲਈ ਤੂੰ ਉਰੁਸ਼ੰਸ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ) ਪੂਰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ।

Mantra 19

एभिर्नृभिरिन्द्र त्वायुभिष्ट्वा मघवद्भिर्मघवन्विश्व आजौ । द्यावो न द्युम्नैरभि सन्तो अर्यः क्षपो मदेम शरदश्च पूर्वीः ॥

ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਯੁ-ਬਲ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਨਵੀਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਹੇ ਮਘਵਨ, ਦਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭੂ—ਅਸੀਂ ਹਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਈਏ। ਜਿਵੇਂ ਦਿਆਵੋ ਆਪਣੇ ਦਿਉਮਨਾਂ (ਤੇਜਾਂ) ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਆਰਯ (ਉਦਾਰ), ਅਸੀਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਰਦ-ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਮਸਤ ਹੋਈਏ—ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਜੈ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿ ਕੇ।

Mantra 20

एवेदिन्द्राय वृषभाय वृष्णे ब्रह्माकर्म भृगवो न रथम् । नू चिद्यथा नः सख्या वियोषदसन्न उग्रोऽविता तनूपाः ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ—ਬਲਵਾਨ ਮਾਲਕ—ਇੰਦਰ ਲਈ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ) ਘੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਖਾਈ ਟੁੱਟ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਉਗ੍ਰ ਦੇਵ ਸਾਡਾ ਅਵਿਤਾ (ਸਹਾਇਕ) ਹੋਵੇ—ਤਨੂਪਾ (ਦੇਹ-ਰਖਿਅਕ) ਬਣ ਕੇ।

Mantra 21

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

ਹੁਣ ਸਤੁਤ, ਹੇ ਇੰਦਰ; ਹੁਣ ਗ੍ਰਿਣਾਨ—ਗਾਨ ਨਾਲ ਸਲਾਹਿਆ ਹੋਇਆ—ਤੂੰ ਜਰਿਤ੍ਰ (ਸਤੋਤ੍ਰੀ) ਲਈ ਇਸ਼ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ/ਪੋਸ਼ਣ) ਨੂੰ ਇਉਂ ਵਧਾ ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਭਰ ਕੇ ਉਫਾਨ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰਿਵੋ—ਤਾਮ੍ਰ ਰੰਗ ਦੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ) ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਧੀਆ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰਥ੍ਯ—ਰਥ ਲਈ ਯੋਗ—ਬਣੀਏ, ਤੇਰੇ ਸਦਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਆਸੀਨ ਰਹੀਏ।

Frequently Asked Questions

It invites Indra to come quickly to the Soma offering and grant strength, victory, prosperity, and a deep sense of divine closeness to the singer and patrons.

Because Soma is the ritual draught that ‘draws’ Indra near; the hymn frames praise and offering together so Indra accepts the drink and responds with power and blessings.

It means a “new sacred utterance” or fresh hymn—an inspired composition offered to Indra as part of the ritual, asking that inspiration and help keep flowing.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App