Sukta 48
Sukta 3.48
Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3); RV 3.48 often treated as Indra hymn
Indra
Triṣṭubh (probable)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਇੰਦਰ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇਵ ਦੀ ਜਨਮਜਾਤ, ਜਨਮ-ਸਿੱਧ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਨੌਜਵਾਨ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਚੋੜਿਆ ਸੋਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਲੱਭਣ, ਸੋਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਤਿੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਚਾਰਦਾ ਹੈ: ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਇੰਦਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ (ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਧਨ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਜਿੱਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
सद्यो ह जातो वृषभः कनीनः प्रभर्तुमावदन्धसः सुतस्य । साधोः पिब प्रतिकामं यथा ते रसाशिरः प्रथमं सोम्यस्य ॥
ਜਨਮਦੇ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ—ਸੁਤ ਸੋਮ ਦੇ ਨਿਚੋੜੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਹੇ ਸਾਧੋ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਮ ਪੀ; ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੋਮ੍ਯ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਘੂਟ ਰਸ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣੇ।
Mantra 2
यज्जायथास्तदहरस्य कामेंऽशोः पीयूषमपिबो गिरिष्ठाम् । तं ते माता परि योषा जनित्री महः पितुर्दम आसिञ्चदग्रे ॥
ਜਦ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ, ਉਸੇ ਦਿਨ—ਇਸ ਕਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ—ਗਿਰਿਸ਼੍ਠਾ ਅੰਸ਼ੁ ਦਾ ਪੀਯੂਸ਼ (ਮਿੱਠਾ ਰਸ) ਤੂੰ ਪੀਤਾ। ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਜਨਿਤ੍ਰੀ ਯੋਸ਼ਾ, ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਡੇਲਦੀ ਸੀ।
Mantra 3
उपस्थाय मातरमन्नमैट्ट तिग्ममपश्यदभि सोममूधः । प्रयावयन्नचरद्गृत्सो अन्यान्महानि चक्रे पुरुधप्रतीकः ॥
ਮਾਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ; ਸੋਮ ਦੇ ਊਧਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤਿੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਹੰਕਾਰਦਾ ਗ੍ਰਿਤਸ (ਉਤਸ਼ਾਹੀ) ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫਿਰਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ ਕਰ ਵਿਖਾਏ—ਪੁਰੁਧ-ਪ੍ਰਤੀਕ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ।
Mantra 4
उग्रस्तुराषाळभिभूत्योजा यथावशं तन्वं चक्र एषः । त्वष्टारमिन्द्रो जनुषाभिभूयामुष्या सोममपिबच्चमूषु ॥
ਉਗ੍ਰ, ਤੁਰਾਸ਼ਾਲ, ਅਭਿਭੂਤੀ-ਓਜ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਤਨ ਘੜਿਆ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਸੋਮ ਚਮੂਆਂ (ਪਿਆਲਿਆਂ/ਪਾਤਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਪੀਤਾ—ਘੜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੇਟਦਿਆਂ।
Mantra 5
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼-ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਮਘਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ—ਵਾਜਸਾਤੌ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਤਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਸਾਡੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਮਤਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਗ੍ਰ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਘਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਧਨਾਂ ਦਾ ਸੰਜਿਤ—ਸੰਪੱਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੇਤੂ।
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s immediate strength and invites him to drink the first Soma offering, then asks him to help in struggles by removing obstacles and granting prosperity.
The first Soma draught symbolizes the freshest, most potent inspiration and power; offering it to Indra affirms him as the foremost receiver of strength that leads to victory and protection.
They are forces that block progress—outer enemies in battle and, in a broader sense, any resistance that prevents abundance, clarity, and successful action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.