Sukta 15
Sukta 3.15
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.15)
Agni
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਜ੍ਵਾਲਾਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ—ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ—ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇ “ਵਿਸ਼ਾਲ” ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਜਿੱਤ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ “ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਮੋਰਚੇ” ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਸਥਾਈ ਲਾਭ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼/ਧਨ/ਗਿਆਨ—ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਅਟੱਲ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
वि पाजसा पृथुना शोशुचानो बाधस्व द्विषो रक्षसो अमीवाः । सुशर्मणो बृहतः शर्मणि स्यामग्नेरहं सुहवस्य प्रणीतौ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇਜ-ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦ੍ਵੈਸ਼ੀਆਂ, ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਅਮੀਵਾ (ਰੋਗ-ਪੀੜਾ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ। ਮਹਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੱਸੀਂ; ਸੁਹਵ (ਸੁ-ਆਹਵਿਤ) ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਣੀਤਿ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਹਾਂ।
Mantra 2
त्वं नो अस्या उषसो व्युष्टौ त्वं सूर उदिते बोधि गोपाः । जन्मेव नित्यं तनयं जुषस्व स्तोमं मे अग्ने तन्वा सुजात ॥
ਇਸ ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਵ੍ਯੁਸ਼੍ਟਿ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਵਿਸਤਾਰ) ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਗੋਪਾ (ਰੱਖਿਆਕ) ਬਣ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਦਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਤੂੰ ਜਾਗ ਕੇ ਸਾਡਾ ਸੰਰੱਖਕ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਤਨਯ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਸੁਜਾਤ ਅਗਨੀ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਨ੍ਵਾ (ਸ੍ਵਭਾਵ) ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਤੋਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
Mantra 3
त्वं नृचक्षा वृषभानु पूर्वीः कृष्णास्वग्ने अरुषो वि भाहि । वसो नेषि च पर्षि चात्यंहः कृधी नो राय उशिजो यविष्ठ ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਨ੍ਰੁਚਕ੍ਸ਼ਾ (ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ) ਤੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ; ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾ (ਅੰਧਕਾਰ) ਵਿਚ ਅਰੁਸ਼ (ਰੁਧਿਰ-ਵਰਨ) ਬਣ ਕੇ ਚਮਕ। ਹੇ ਵਸੁ, ਸਾਨੂੰ ਨੇਸਿ (ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾ) ਅਤੇ ਪರ್ಷਿ (ਪਾਰ ਕਰਾ) ਸਭ ਅਤਿਅੰਹਸ (ਘੋਰ ਦੁੱਖ) ਤੋਂ; ਹੇ ਯਵਿਸ਼੍ਠ (ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਯੌਵਨ/ਅਤਿ ਤ੍ਵਰਿਤ), ਉਸ਼ਿਜ (ਯਾਚਕ/ਸਾਧਕ) ਲਈ ਰਾਯ (ਧਨ) ਸਾਡੇ ਲਈ ਘੜ।
Mantra 4
अषाळ्हो अग्ने वृषभो दिदीहि पुरो विश्वाः सौभगा संजिगीवान् । यज्ञस्य नेता प्रथमस्य पायोर्जातवेदो बृहतः सुप्रणीते ॥
ਅਸ਼ਾਢ, ਹੇ ਅਗਨੀ—ਬਲ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਤੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੌਭਾਗ ਦੇ ਸਭ ਮੋਰਚੇ ਜਿੱਤ। ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੀਂਹ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਸੁਪ੍ਰਣੀਤ ਹੋ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈ ਚਲ।
Mantra 5
अच्छिद्रा शर्म जरितः पुरूणि देवाँ अच्छा दीद्यानः सुमेधाः । रथो न सस्निरभि वक्षि वाजमग्ने त्वं रोदसी नः सुमेके ॥
ਅਛਿਦ੍ਰ ਆਸਰੇ ਬਹੁਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਜਰਿਤਾ; ਸੁਮੇਧਾ ਹੋ ਕੇ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲ ਜਾ। ਦੌੜਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਸਾਨੂੰ ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਤੱਕ ਲੈ ਚਲ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ‘ਰੋਦਸੀ’ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਸੁਖਦ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
Mantra 6
प्र पीपय वृषभ जिन्व वाजानग्ने त्वं रोदसी नः सुदोघे । देवेभिर्देव सुरुचा रुचानो मा नो मर्तस्य दुर्मतिः परि ष्ठात् ॥
ਵਧਾ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ; ਬਲ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ‘ਰੋਦਸੀ’ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਦੋਘੇ—ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ—ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸੁ-ਰੁਚਾ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੇ ਦੇਵ, ਮਰਤ੍ਯ ਦੀ ਦੁੁਰਮਤੀ ਸਾਨੂੰ ਘੇਰ ਨਾ ਲਵੇ।
Mantra 7
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਬਹੁਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਇੜਾ ਲਈ—ਸੱਦਣ ਵਾਲੇ ਲਈ—ਗੋ (ਕਿਰਣ/ਗਿਆਨ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਦੀਵੀ ਲਾਭ ਸਿੱਧ ਕਰ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਤਨਯ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉਹੀ ਤੇਰੀ ਸੁਮਤਿ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ।
Frequently Asked Questions
It asks Agni to burn away hostile forces and suffering, to lead the sacrifice correctly, and to place the worshipper in a wide, secure peace while granting prosperity and lasting blessings.
Because Agni is the ritual’s guiding power: he receives offerings, carries them to the gods, protects the rite from obstacles, and ensures the worshipper’s intention reaches its goal.
In Vedic language, ‘cow’ can mean literal cattle and wealth, but also rays of light and insight; the hymn asks for an enduring, life-supporting increase on all these levels.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.