Sukta 96

Mantra 1

प्र ते महे विदथे शंसिषं हरी प्र ते वन्वे वनुषो हर्यतं मदम् । घृतं न यो हरिभिश्चारु सेचत आ त्वा विशन्तु हरिवर्पसं गिरः ॥

ਹੇ ਮਹਾਨ! ਵਿਦਥ (ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਹਰੀ (ਤੇਰੇ ਤਾਮ੍ਰ-ਸੁਵਰਨ ਅਸ਼ਵੋ), ਜਤਨਸ਼ੀਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹರ್ಷ-ਮਦ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਿੱਤਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਹਰੀਆਂ (ਤੇਰੀਆਂ ਹਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ/ਅਸ਼ਵਾਂ) ਨਾਲ ਘ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ, ਸੁੰਦਰ ਧਾਰਾ ਢਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀਆਂ ਗਿਰਃ (ਵਾਣੀ-ਸਤੁਤੀਆਂ) ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ—ਹੇ ਹਰਿਵਰਪਸ (ਸੁਵਰਨ-ਪ੍ਰਭਾਮਯ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ)!

Mantra 2

हरिं हि योनिमभि ये समस्वरन्हिन्वन्तो हरी दिव्यं यथा सदः । आ यं पृणन्ति हरिभिर्न धेनव इन्द्राय शूषं हरिवन्तमर्चत ॥

ਜੋ ਹਰੀ ਯੋਨੀ (ਤਾਮ੍ਰ-ਸੁਵਰਨ ਸਰੋਤ) ਵੱਲ ਇਕੱਠੇ ਸੁਰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸਦਃ (ਆਸਨ/ਧਾਮ) ਵੱਲ ਜਿਵੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਹਰੀਆਂ (ਅਸ਼ਵ-ਦ੍ਵਯ) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਹਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਧੇਨੂਆਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਭਰਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਲਈ—ਹੇ ਹਰਿਵੰਤ (ਹਰੀਆਂ ਵਾਲੇ)—ਚਮਕਦਾਰ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਾਨ ਕਰੋ।

Mantra 3

सो अस्य वज्रो हरितो य आयसो हरिर्निकामो हरिरा गभस्त्योः । द्युम्नी सुशिप्रो हरिमन्युसायक इन्द्रे नि रूपा हरिता मिमिक्षिरे ॥

ਉਸ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਹਰੀਤ-ਸੁਵਰਨ ਹੈ, ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਘੜਿਆ ਹੋਇਆ; ਇਰਾਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰੀਤ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਰੀਤ। ਦ੍ਯੁਮ੍ਨਿ (ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਿਮਾ) ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਿਪ੍ਰ (ਸੁੰਦਰ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲਾ) ਹਰਿਮਨ੍ਯੁ (ਹਰੀਤ ਉਨਮਾਦ) ਦਾ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਰੀਤ ਰੂਪ ਰਲ ਕੇ ਟਿਕ ਗਏ ਹਨ।

Mantra 4

दिवि न केतुरधि धायि हर्यतो विव्यचद्वज्रो हरितो न रंह्या । तुददहिं हरिशिप्रो य आयसः सहस्रशोका अभवद्धरिम्भरः ॥

ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਇੱਛਣਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਧੁਜਾ ਟਿਕਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਹਰਿਤ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਵਜ੍ਰ ਸਭ ਪਾਸੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਹਰਿਤ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ। ਸੁੰਦਰ-ਓਠਾਂ ਵਾਲਾ (ਇੰਦਰ) ਆਯਸ (ਲੋਹੀਏ) ਬਲ ਨਾਲ ਅਹਿ—ਰੋਕ ਬਣੇ ਸਰਪ ਨੂੰ ਚੁਭ ਕੇ ਭੇਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਰਿਮ੍ਭਰ—ਸੁਵਰਨ ਤੇਜ ਦਾ ਧਾਰਕ—ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ੋਕ (ਜਵਾਲਾ/ਕਿਰਣ)ਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

त्वंत्वमहर्यथा उपस्तुतः पूर्वेभिरिन्द्र हरिकेश यज्वभिः । त्वं हर्यसि तव विश्वमुक्थ्यमसामि राधो हरिजात हर्यतम् ॥

ਹਰਿਕੇਸ਼ ਇੰਦਰ! ਪੁਰਾਤਨ ਯਜ੍ਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਸਤੁਤ (ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ) ਹੋਣ ਤੇ ਤੂੰ ਤੂੰ ਹੀ ਸਦਾ ਇੱਛਣਯੋਗ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹਰ੍ਯਸਿ—ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਉਕਥ੍ਯ (ਸਤੁਤੀਯੋਗ) ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਰਾ ਹੈ। ਹਰਿਜਾਤ! ਤੇਰਾ ਰਾਧਸ (ਅਖੁੱਟ ਦਾਨ/ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਸਮ (ਅਨੁਪਮ) ਹੈ—ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਛਣਯੋਗ।

Mantra 6

ता वज्रिणं मन्दिनं स्तोम्यं मद इन्द्रं रथे वहतो हर्यता हरी । पुरूण्यस्मै सवनानि हर्यत इन्द्राय सोमा हरयो दधन्विरे ॥

ਉਹ ਦੋ ਹਰ੍ਯਤ (ਇੱਛਣਯੋਗ) ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਰਥ ਉੱਤੇ ਵਜ੍ਰਿਣ—ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਮੰਦਿਨ—ਆਨੰਦਦਾਤਾ, ਸਤੋਮ੍ਯ—ਸਤੁਤੀਯੋਗ, ਮਦ (ਉੱਲਾਸ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਨ (ਸੋਮ-ਪੀੜਨ/ਪ੍ਰੈਸਿੰਗ) ਹਰ੍ਯਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਲਈ ਹਰਯਃ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਸੋਮ-ਪਾਨ—ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 7

अरं कामाय हरयो दधन्विरे स्थिराय हिन्वन्हरयो हरी तुरा । अर्वद्भिर्यो हरिभिर्जोषमीयते सो अस्य कामं हरिवन्तमानशे ॥

ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰਿ (ਇੰਦਰ ਦੇ ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਆਪ ਹੀ ਜੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਥਿਰ ਆਧਾਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੋ ਤੁਰੇ ਹਰਿ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਧਾਵਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅਰਵਦਾਂ ਨਾਲ, ਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਭਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਹਰਿਵੰਤ ਇੰਦਰ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣਾ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮ/ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 8

हरिश्मशारुर्हरिकेश आयसस्तुरस्पेये यो हरिपा अवर्धत । अर्वद्भिर्यो हरिभिर्वाजिनीवसुरति विश्वा दुरिता पारिषद्धरी ॥

ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ, ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਕੇਸ਼ ਵਾਲਾ, ਲੋਹੇ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਤੁਰੰਤ ਪੀਣ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਹਰਿਪਾ (ਹਰਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ) ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਅਰਵਦਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹਰਿ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਵਾਜਿਨੀਵਸੁ (ਬਲ-ਸੰਪੱਤੀ ਦਾ ਧਨੀ) ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੁਰਿਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਦੋ ਹਰਿ ਸਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਰ ਕਰ ਦੇਣ।

Mantra 9

स्रुवेव यस्य हरिणी विपेततुः शिप्रे वाजाय हरिणी दविध्वतः । प्र यत्कृते चमसे मर्मृजद्धरी पीत्वा मदस्य हर्यतस्यान्धसः ॥

ਦੋ ਸ੍ਰੁਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹਰਿਣੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਸ਼ਿਪ੍ਰਾਂ (ਗੱਲਾਂ/ਜੁੱਟਣ ਦੇ ਸਥਾਨ) ਉਤੇ ਵਾਜ (ਬਲ-ਪੌਰਖ) ਲਈ ਉਹ ਦੋ ਹਰਿਣੀਆਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਚਮਸ (ਪਿਆਲੇ) ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਰਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਮ੍ਰੁਜ—ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਮਨੋਹਰ ਸੋਮ-ਰਸ ਦੇ ਮਦ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ, ਮਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਧਾਵਦੇ ਹਨ।

Mantra 10

उत स्म सद्म हर्यतस्य पस्त्योरत्यो न वाजं हरिवाँ अचिक्रदत् । मही चिद्धि धिषणाहर्यदोजसा बृहद्वयो दधिषे हर्यतश्चिदा ॥

ਅਤੇ ਨਿਸਚੇ ਹੀ, ਹਰ੍ਯਤ (ਆਨੰਦਮਯ) ਦੇ ਸਦਮ ਅਤੇ ਪਸਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਹਰਿਵਾਨ ਇੰਦਰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਵਾਜ ਲਈ, ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਧੁਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਇੱਛਿਤ ਓਜਸ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਧਿਸ਼ਣਾ ਵੀ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਵਯਃ/ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਹਾਂ, ਹਰ੍ਯਤ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Mantra 11

आ रोदसी हर्यमाणो महित्वा नव्यंनव्यं हर्यसि मन्म नु प्रियम् । प्र पस्त्यमसुर हर्यतं गोराविष्कृधि हरये सूर्याय ॥

ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਦੋ ਰੋਦਸੀ (ਦੁਇ-ਲੋਕ) ਤੱਕ ਉੱਠਦਾ ਹੈਂ; ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਮਨਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਸੁਰ (ਬਲ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ), ਹਰ੍ਯਤ ਪਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ; ਹਰਿ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਲਈ, ਗੌ—ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਿਰਣ—ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ।

Mantra 12

आ त्वा हर्यन्तं प्रयुजो जनानां रथे वहन्तु हरिशिप्रमिन्द्र । पिबा यथा प्रतिभृतस्य मध्वो हर्यन्यज्ञं सधमादे दशोणिम् ॥

ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਯੁਜ (ਜੁਤੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਰਥ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ; ਹੇ ਹਰਿਸ਼ਿਪ੍ਰ ਇੰਦਰ। ਅਰਪਿਤ ਮਧੁ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਜਿਵੇਂ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪੀ; ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਸਧਮਾਦ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ—ਦਸ਼ੋਣਿ, ਦਸ-ਵਿਧ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਕਰਮ।

Mantra 13

अपाः पूर्वेषां हरिवः सुतानामथो इदं सवनं केवलं ते । ममद्धि सोमं मधुमन्तमिन्द्र सत्रा वृषञ्जठर आ वृषस्व ॥

ਹਰਿਵਹ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਤ-ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਪਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਹੁਣ ਇਹ ਸਵਨ ਕੇਵਲ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮਧੁਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਪੀ; ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਜਠਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਡੇਲ—ਆਨੰਦ-ਬਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈ।