Sukta 83
Sukta 10.83
Manyu (personified) / traditionally attributed to a seer of the Manyu hymns (Book 10, late layer; specific attribution varies by Anukramaṇī)
Manyu (Wrath/Ardour as divine power, often linked with Indra)
Triṣṭubh (probable)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਮਨ੍ਯੂ—ਦਿਵ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧ/ਉਤਸ਼ਾਹ—ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤੂ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਵਾਂਗ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਬਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਪਾਸਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਜੁਤਿਆ ਜਾਵੇ। ਮਨ੍ਯੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸਵੈ-ਜਨਮਿਆ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਅਤੇ ਸਰਵਤ੍ਰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਟਕਰਾਵਾਂ ਲਈ “ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਬਲ ਟਿਕਾ” ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਦਾ ਅੰਤ ਨੇੜੀ ਸਾਥੀਪਣ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਮਨ੍ਯੂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਕੋਲ—ਅਤੇ ਗੁਪਤ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਨ ਲਈ ਮਿੱਠੇ ਸਾਰ (ਸੋਮ/ਸ਼ਹਿਦੀ ਅਰਪਣ) ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਹਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
यस्ते मन्योऽविधद्वज्र सायक सह ओजः पुष्यति विश्वमानुषक् । साह्याम दासमार्यं त्वया युजा सहस्कृतेन सहसा सहस्वता ॥
ਹੇ ਮਨ੍ਯੁ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰਾ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਬਾਣ ਸਜਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਸਹ ਅਤੇ ਓਜ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਯੁਗ-ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਕੇ—ਸਹਸ ਨਾਲ ਘੜੇ ਹੋਏ ਸਹਸ ਸਮੇਤ—ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਬਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਤੇ ਆਰ੍ਯ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਈਏ; ਸਭ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਲਈਏ।
Mantra 2
मन्युरिन्द्रो मन्युरेवास देवो मन्युर्होता वरुणो जातवेदाः । मन्युं विश ईळते मानुषीर्याः पाहि नो मन्यो तपसा सजोषाः ॥
ਮਨ੍ਯੁ ਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈ; ਮਨ੍ਯੁ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਵ ਹੈ। ਮਨ੍ਯੁ ਹੀ ਹੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਹੈ, ਜਾਤਵੇਦ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਮਨ੍ਯੁ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਮਨ੍ਯੁ, ਤਪਸ ਨਾਲ ਸਜੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Mantra 3
अभीहि मन्यो तवसस्तवीयान्तपसा युजा वि जहि शत्रून् । अमित्रहा वृत्रहा दस्युहा च विश्वा वसून्या भरा त्वं नः ॥
ਹੇ ਮਨ੍ਯੁ, ਤੂੰ ਤਵਸ ਤੋਂ ਵੀ ਤਵੀਯਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ; ਤਪਸ ਨੂੰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰ। ਅਮਿਤ੍ਰਹਾ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ, ਦਸ੍ਯੁਹਾ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਵਸੂ, ਸਭ ਧਨ ਲਿਆ।
Mantra 4
त्वं हि मन्यो अभिभूत्योजाः स्वयम्भूर्भामो अभिमातिषाहः । विश्वचर्षणिः सहुरिः सहावानस्मास्वोजः पृतनासु धेहि ॥
ਹੇ ਮਨ੍ਯੁ (ਦਿਵ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧ), ਤੂੰ ਹੀ ਅਭਿਭੂਤੀ-ਓਜ ਵਾਲਾ ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਹੈਂ; ਸ੍ਵਯੰਭੂ ਤੂੰ—ਦਹਕਦਾ ਤੇਜ, ਵੈਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ। ਸਰਵ-ਕਰਮਣੀ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਓਜ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਾ।
Mantra 5
अभागः सन्नप परेतो अस्मि तव क्रत्वा तविषस्य प्रचेतः । तं त्वा मन्यो अक्रतुर्जिहीळाहं स्वा तनूर्बलदेयाय मेहि ॥
ਮੈਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹਾਂ; ਹੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਹੇ ਤਵੀਸ਼, ਤੇਰੇ ਕ੍ਰਤੁ—ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ (ਮੈਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ)। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਨ੍ਯੁ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਕ੍ਰਤੁ—ਅਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਤੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ—ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਤਨੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣਾ।
Mantra 6
अयं ते अस्म्युप मेह्यर्वाङ्प्रतीचीनः सहुरे विश्वधायः । मन्यो वज्रिन्नभि मामा ववृत्स्व हनाव दस्यूँरुत बोध्यापेः ॥
ਇਹ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ; ਹੇ ਸਹੁਰੇ, ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਯ, ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆ। ਹੇ ਮਨ੍ਯੁ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲੈ; ਆਓ ਦਸ੍ਯੂਆਂ (ਅੰਧਕਾਰ-ਬਲਾਂ) ਨੂੰ ਮਾਰ ਗਿਰਾਈਏ, ਅਤੇ ਅਪਃ—ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਜਲਾਂ ਨੂੰ—ਜਗਾਈਏ।
Mantra 7
अभि प्रेहि दक्षिणतो भवा मेऽधा वृत्राणि जङ्घनाव भूरि । जुहोमि ते धरुणं मध्वो अग्रमुभा उपांशु प्रथमा पिबाव ॥
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ; ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿ; ਤਦ ਅਸੀਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਅਨੇਕ ਆਵਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕੁਚਲ ਦੇਈਏ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਧੁ ਦੀ ਧਾਰਕ ਪਹਿਲੀ ਸਾਰ-ਧਾਰਾ ਦਾ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਅੰਦਰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਉਪਾਂਸ਼ੁ), ਪਹਿਲਾ ਪਾਨ ਪੀਓ।
Frequently Asked Questions
Manyu is divine ardour or sacred wrath—an overpowering, blazing force closely resembling Indra’s victorious energy. The hymn treats this ‘wrath’ as a deity that can be invoked and internalized as strength.
No. While it uses battle language (weapons, enemies, Vṛtra), it also points to inner struggle—overcoming fear, inertia, and inner division by placing Manyu’s ojas (force) within oneself.
The hymn ends by pouring the first essence of sweetness (Soma/madhu imagery) and inviting secret drinking. This symbolizes communion—taking Manyu’s power inward in a controlled, consecrated form.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.