
Sukta 10.77
Maruts (storm-host) / their gaṇa
Trishtubh (probable)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਦਲ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ “ਵਰਖਾਵਾਂ” ਮੀਂਹ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵੀ। ਉਹ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਯਜਨਾਂ ਵਾਂਗ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਛਿਟਾ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਜੀਵੰਤ ਉਪਮਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਨੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਚਮਕੇ। ਅੰਤਿਮ ਬੇਨਤੀ ਵਿੱਚ, ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਕਿ ਰਥ-ਵੇਗ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਵਧਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Mantra 1
अभ्रप्रुषो न वाचा प्रुषा वसु हविष्मन्तो न यज्ञा विजानुषः । सुमारुतं न ब्रह्माणमर्हसे गणमस्तोष्येषां न शोभसे ॥
ਬੱਦਲ ਦੀ ਛਿਟਕ ਵਰਗੇ, ਵਾਚਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵਸੁ ਨੂੰ ਛਿੜਕਦੇ ਹੋ; ਹਵਿਸ਼ਮੰਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਾਹ ਜਾਣਦੇ ਯਜਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੁਸੀਂ ਚਲਦੇ ਹੋ। ਸੁਮਾਰੁਤ (ਸੁਪ੍ਰੇਰਿਤ) ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਅਰ੍ਹ ਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਗਣ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੋਭੋ।
Mantra 2
श्रिये मर्यासो अञ्जीँरकृण्वत सुमारुतं न पूर्वीरति क्षपः । दिवस्पुत्रास एता न येतिर आदित्यासस्ते अक्रा न वावृधुः ॥
ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਮਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਜੀ (ਅਲੰਕਾਰ) ਬਣਾਏ; ਸੁਮਾਰੁਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਵਸਪੁਤਰ—ਇਸ ਪਥ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ; ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਕ੍ਰਾ (ਅਡੋਲ) ਅਤੇ ਅਖੰਡ, ਉਹ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹਨ।
Mantra 3
प्र ये दिवः पृथिव्या न बर्हणा त्मना रिरिच्रे अभ्रान्न सूर्यः । पाजस्वन्तो न वीराः पनस्यवो रिशादसो न मर्या अभिद्यवः ॥
ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਭਰੇ ਹੋਏ ਸੈਲਾਬ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਫੈਲਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਰਜ ਨਿਕਲ ਆਵੇ। ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ, ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਲਾਲਸੂ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਜੋਤ ਵੱਲ ਧੱਕਾ ਮਾਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।
Mantra 4
युष्माकं बुध्ने अपां न यामनि विथुर्यति न मही श्रथर्यति । विश्वप्सुर्यज्ञो अर्वागयं सु वः प्रयस्वन्तो न सत्राच आ गत ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਗਹਿਰੇ ਵਿੱਚ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ—ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਨਾ ਡੋਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਢਿੱਲੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਇੱਥੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਕੱਠੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਉਤਸੁਕ ਯਤਨੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੋ।
Mantra 5
यूयं धूर्षु प्रयुजो न रश्मिभिर्ज्योतिष्मन्तो न भासा व्युष्टिषु । श्येनासो न स्वयशसो रिशादसः प्रवासो न प्रसितासः परिप्रुषः ॥
ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਤੇ ਹੋਏ ਹੋ—ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ; ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਿਮਾਨ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਪਦੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਯੇਨ ਵਾਂਗ, ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਭੱਖਣ ਵਾਲੇ; ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ—ਤੁਸੀਂ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਛਿੜਕਦੇ ਹੋ।
Mantra 6
प्र यद्वहध्वे मरुतः पराकाद्यूयं महः संवरणस्य वस्वः । विदानासो वसवो राध्यस्याराच्चिद्द्वेषः सनुतर्युयोत ॥
ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦੂਰੋਂ ਅੱਗੇ ਵਹਾ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਸੰਵਰਨ ਦੀਆਂ ਵਸੂ-ਧਨ-ਸੰਪਤੀਆਂ ਹੋ। ਹੇ ਵਸੂਓ, ਯੋਗ ਲਾਭ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਵੈਰ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਹੰਢਾ ਦਿਓ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਪਰੇ ਧੱਕ ਦਿਓ।
Mantra 7
य उदृचि यज्ञे अध्वरेष्ठा मरुद्भ्यो न मानुषो ददाशत् । रेवत्स वयो दधते सुवीरं स देवानामपि गोपीथे अस्तु ॥
ਜੋ ਕੋਈ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ, ਅਗਲੇ ਅਧਵਰ ਵਿੱਚ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੁਵੀਰ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੋਪੀਥ (ਰੱਖਿਆ-ਆਸਰਾ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
Mantra 8
ते हि यज्ञेषु यज्ञियास ऊमा आदित्येन नाम्ना शम्भविष्ठाः । ते नोऽवन्तु रथतूर्मनीषां महश्च यामन्नध्वरे चकानाः ॥
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਜ्ञਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਜ੍ਞਿਯ—ਸਭ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਅਰ੍ਹ—ਹਨ; ਉਮਾ ਰੂਪ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭਕਾਰੀ। ਗਤੀ ਅਤੇ ਅਧਵਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਰਥ-ਵੇਗ ਵਾਲੀ ਮਨੀਸ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੋਚ) ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
They are a many-membered storm-host—radiant, swift, and powerful—praised for bringing rain, driving away harm, and strengthening the sacrifice through their energy.
The comparisons highlight speed, brilliance, and purposeful movement: like rays they illumine the dawn, and like falcons they strike down dangers and range far, scattering showers.
The hymn asks them to protect the sacrificer’s inspired thought (manīṣā) that moves like a chariot, and to safeguard the greatness and success of the flawless offering (adhvara).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.