
Sukta 10.70
Traditionally attributed to Vādhryaśva (continuation into RV 10.70 opening Agni-invocation)
Agni (with Ila as associated power of inspired offering)
Triṣṭubh
ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਭਜਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਆਹੂਤੀ ਨੂੰ ਇਲਾ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਹੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਇਹ ਇੱਕ ਦਹਲੀਜ਼-ਲਿਤੁਰਜਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ—ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ‘ਗਰਭ’ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਸੰਮੋਨਕ ਬਣ ਕੇ ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਆਸਨ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
Mantra 1
इमां मे अग्ने समिधं जुषस्वेळस्पदे प्रति हर्या घृताचीम् । वर्ष्मन्पृथिव्याः सुदिनत्वे अह्नामूर्ध्वो भव सुक्रतो देवयज्या ॥
ਹੇ ਅਗਨੇ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਸਮਿਧਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਇਲਾ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਘ੍ਰਿਤ-ਦੀਪਤ ਅਰਪਣ ਵਿੱਚ ਰਸ ਲੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸੁ-ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ, ਉੱਪਰ ਉਠ—ਹੇ ਸੁਕ੍ਰਤੁ (ਸੁਚੱਜੀ ਬੁੱਧੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ), ਦੇਵਯਜ੍ਯਾ ਵੱਲ, ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵੱਲ।
Mantra 2
आ देवानामग्रयावेह यातु नराशंसो विश्वरूपेभिरश्वैः । ऋतस्य पथा नमसा मियेधो देवेभ्यो देवतमः सुषूदत् ॥
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨੇਤਾ ਨਰਾਸ਼ੰਸ ਇੱਥੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਆਵੇ। ਤ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ, ਦੀਕਸ਼ਿਤ—ਦੇਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਦਿਵ੍ਯ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਸਥਿਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਿਠਾਵੇ।
Mantra 3
शश्वत्तममीळते दूत्याय हविष्मन्तो मनुष्यासो अग्निम् । वहिष्ठैरश्वैः सुवृता रथेना देवान्वक्षि नि षदेह होता ॥
ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦੂਤ-ਕਰਮ ਲਈ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਦਾ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਵ੍ਰਤ ਰਥ ਨਾਲ, ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆ; ਹੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਇੱਥੇ ਬੈਠ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣ ਕੇ।
Mantra 4
वि प्रथतां देवजुष्टं तिरश्चा दीर्घं द्राघ्मा सुरभि भूत्वस्मे । अहेळता मनसा देव बर्हिरिन्द्रज्येष्ठाँ उशतो यक्षि देवान् ॥
ਦੇਵ-ਜੁਸ਼ਟ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਵਿਸਤਰੇ—ਆੜੇ ਵੀ—ਦੀਰਘ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਬਣੇ। ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਬਰ੍ਹਿਸ, ਅਹੇਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਭੇਟ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕਰ।
Mantra 5
दिवो वा सानु स्पृशता वरीयः पृथिव्या वा मात्रया वि श्रयध्वम् । उशतीर्द्वारो महिना महद्भिर्देवं रथं रथयुर्धारयध्वम् ॥
ਦਿਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਿਖਰ ਨੂੰ ਛੂਹੋ; ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੈਲਾਓ। ਹੇ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਛਿਤ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓ, ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਯਜ੍ਞ-ਯਾਤਰਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਥਯੁਜ ਲਈ ਦੇਵ-ਰਥ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੋ।
Mantra 6
देवी दिवो दुहितरा सुशिल्पे उषासानक्ता सदतां नि योनौ । आ वां देवास उशती उशन्त उरौ सीदन्तु सुभगे उपस्थे ॥
ਹੇ ਦਿਵ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀ ਧੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਘੜੀਆਂ—ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਕਤਾ (ਰਾਤ)—ਆਪਣੇ ਹੀ ਤ ਦੇ ਯੋਨਿ ਵਿੱਚ ਬੈਠੋ। ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵ, ਹਵਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਪਸਥ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਠਣ।
Mantra 7
ऊर्ध्वो ग्रावा बृहदग्निः समिद्धः प्रिया धामान्यदितेरुपस्थे । पुरोहितावृत्विजा यज्ञे अस्मिन्विदुष्टरा द्रविणमा यजेथाम् ॥
ਉੱਪਰ ਉਠਿਆ ਹੈ ਗ੍ਰਾਵਾ (ਪੇੜਨ-ਪੱਥਰ); ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੈ; ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਉਪਸਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਹੇ ਪੁਰੋਹਿਤੋ, ਹੇ ਤ੍ਵਿਜੌ—ਇਸ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ—ਇੱਥੇ ਯਜਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਦ੍ਰਵਿਣ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ।
Mantra 8
तिस्रो देवीर्बर्हिरिदं वरीय आ सीदत चकृमा वः स्योनम् । मनुष्वद्यज्ञं सुधिता हवींषीळा देवी घृतपदी जुषन्त ॥
ਹੇ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵਿਓ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜਨ-ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠੋ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੁਖਦ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਾਏ ਹਵਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘ੍ਰਿਤਪਦੀ ਦੇਵੀ ਇਲਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰੇ।
Mantra 9
देव त्वष्टर्यद्ध चारुत्वमानड्यदङ्गिरसामभवः सचाभूः । स देवानां पाथ उप प्र विद्वाँ उशन्यक्षि द्रविणोदः सुरत्नः ॥
ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟ੍ਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਸੁੰਦਰ ਘੜਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ—ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕਰ। ਹੇ ਦ੍ਰਵਿਣੋਦਾ, ਸੱਚੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਸਾਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਬਖ਼ਸ਼।
Mantra 10
वनस्पते रशनया नियूया देवानां पाथ उप वक्षि विद्वान् । स्वदाति देवः कृणवद्धवींष्यवतां द्यावापृथिवी हवं मे ॥
ਹੇ ਵਨਸਪਤੀ, ਰਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲ। ਦੇਵ ਹਵਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਦੁ (ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ) ਬਣਾਵੇ; ਅਤੇ ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਮੇਰੀ ਪੁਕਾਰ/ਹਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Mantra 11
आग्ने वह वरुणमिष्टये न इन्द्रं दिवो मरुतो अन्तरिक्षात् । सीदन्तु बर्हिर्विश्व आ यजत्राः स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੀ ਇਸ਼ਟੀ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ; ਦ੍ਯੌਲੋਕ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ। ਸਭ ਯਜ੍ਯ, ਪੂਜਨੀਯ ਦੇਵ ਬਰ੍ਹਿ (ਯਜ੍ਞ-ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠਣ; ਸ੍ਵਾਹਾ—ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਾਡੇ ਅਰਪਣ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ।
Its purpose is to kindle Agni correctly, place the ghee-offering in the inspired seat of Ilā, and have Agni summon the gods so the rite becomes fruitful and auspicious.
Dawn and Night mark the daily thresholds of time; invoking them stabilizes the ritual order (ṛta) so the gods can “sit” in the rite in a harmonious, well-timed way.
It means Agni is the power of right intelligence and effective will—both the ritual priestly skill that makes offerings reach the gods and the inner clarity that lifts the worshipper upward.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.