Sukta 49

Mantra 1

अहं दां गृणते पूर्व्यं वस्वहं ब्रह्म कृणवं मह्यं वर्धनम् । अहं भुवं यजमानस्य चोदितायज्वनः साक्षि विश्वस्मिन्भरे ॥

ਮੈਂ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਸੁ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ (ਪਵਿੱਤਰ ਵਚਨ/ਬਲ) ਨੂੰ ਵਾਧੇ ਵਜੋਂ ਰਚਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਣਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਅਯਜ੍ਵਨ (ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ) ਦਾ ਵੀ, ਹਰ ਭਾਰ-ਵਹਨ ਵਿੱਚ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 2

मां धुरिन्द्रं नाम देवता दिवश्च ग्मश्चापां च जन्तवः । अहं हरी वृषणा विव्रता रघू अहं वज्रं शवसे धृष्ण्वा ददे ॥

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ‘ਇੰਦਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਠਹਿਰਾਇਆ—ਆਕਾਸ਼ ਦੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਤੇ ਅਪਾਂ (ਜਲਾਂ) ਦੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੰਤੂ। ਮੈਂ ਦੋ ਹਰੀ (ਪੀਤਲੇ) ਅਸ਼ਵ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ—ਦੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਦੌੜ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੇ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੂ ਸਾਹਸ ਦੇ ਬਲ ਲਈ ਮੈਂ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 3

अहमत्कं कवये शिश्नथं हथैरहं कुत्समावमाभिरूतिभिः । अहं शुष्णस्य श्नथिता वधर्यमं न यो रर आर्यं नाम दस्यवे ॥

ਮੈਂ ਕਵੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਟਕ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕੀਤਾ; ਆਪਣੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੁਤਸ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਮੈਂ ਸ਼ੁਸ਼ਣ ਦਾ ਭੇਦਕ ਬਣਿਆ—ਉਸ ਲਈ ਯਮ ਵਰਗੀ ਮੌਤ, ਜੋ ਆਰਯ ਨਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਯੂ ਨੂੰ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੇ।

Mantra 4

अहं पितेव वेतसूँरभिष्टये तुग्रं कुत्साय स्मदिभं च रन्धयम् । अहं भुवं यजमानस्य राजनि प्र यद्भरे तुजये न प्रियाधृषे ॥

ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਵੇਤਸੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ; ਕੁਤਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਗ੍ਰ ਅਤੇ ਸਮਦਿਭ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ ਯੁੱਧ ਦਾ ਭਾਰ ਅੱਗੇ ਧਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਿਯ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ।

Mantra 5

अहं रन्धयं मृगयं श्रुतर्वणे यन्माजिहीत वयुना चनानुषक् । अहं वेशं नम्रमायवेऽकरमहं सव्याय पड्गृभिमरन्धयम् ॥

ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੁਤਰਵਣ ਲਈ ਮ੍ਰਿਗਯ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਆਯਵ ਲਈ ਕੁਲ-ਵਸਤੀ ਨੂੰ ਨਿਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਸਵ੍ਯ ਲਈ ਪਟਗ੍ਰਭੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਬਾ ਕੇ ਵੱਸ ਕੀਤਾ।

Mantra 6

अहं स यो नववास्त्वं बृहद्रथं सं वृत्रेव दासं वृत्रहारुजम् । यद्वर्धयन्तं प्रथयन्तमानुषग्दूरे पारे रजसो रोचनाकरम् ॥

ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ ਜੋ ਆਵਰਨ-ਹੰਤਾ ਵਜੋਂ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ—ਉਸ ਵੈਰੀ ਦਾਸ ਅਵਰੋਧਕ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਵਸਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਲ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਧੁੰਦਲੇ ਮੱਧ-ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੂਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਚਮਕਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 7

अहं सूर्यस्य परि याम्याशुभिः प्रैतशेभिर्वहमान ओजसा । यन्मा सावो मनुष आह निर्णिज ऋधक्कृषे दासं कृत्व्यं हथैः ॥

ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਚਮਕਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਲ ਨਾਲ ਵਹਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇਜ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੈਰੀ ਅੰਧਕਾਰ-ਬਲ ਨੂੰ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ—ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 8

अहं सप्तहा नहुषो नहुष्टरः प्राश्रावयं शवसा तुर्वशं यदुम् । अहं न्यन्यं सहसा सहस्करं नव व्राधतो नवतिं च वक्षयम् ॥

ਮੈਂ ਸੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹਾਂ; ਨਹੁਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਬਲਵਾਨ—ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ-ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਰਵਸ਼ ਅਤੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਿਆ। ਮੈਂ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਪਦ੍ਰਵ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਂ ਅਤੇ ਨਿਨਾਨਵੇਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 9

अहं सप्त स्रवतो धारयं वृषा द्रवित्न्वः पृथिव्यां सीरा अधि । अहमर्णांसि वि तिरामि सुक्रतुर्युधा विदं मनवे गातुमिष्टये ॥

ਮੈਂ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਬਲ—ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਥਾਮਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਰਵਿਤ੍ਨ੍ਵਃ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਲ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਟਿਕਾਈਆਂ। ਮੈਂ, ਸ਼ੁਭਕ੍ਰਤੁ (ਸ਼ੁਭ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲਾ), ਅਰ੍ਣਾਂਸਿ—ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦੇ ਸੈਲਾਬ—ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਯੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਸ਼ਟੀ (ਇੱਛਿਤ ਯਜ੍ਞ/ਸਾਧਨਾ) ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵਾਸਤੇ ਰਾਹ ਲੱਭ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 10

अहं तदासु धारयं यदासु न देवश्चन त्वष्टाधारयद्रुशत् । स्पार्हं गवामूधस्सु वक्षणास्वा मधोर्मधु श्वात्र्यं सोममाशिरम् ॥

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਾਰਿਆ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ—ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਧਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ: ਚਮਕਦੀ, ਲੋਭਣੀ ਮਿਠਾਸ। ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਥਣਾਂ ਅਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ—ਮੈਂ ਮਧੁ ਦਾ ਮਧੁ, ਸੋਮ-ਆਸ਼ਿਰ (ਸੋਮ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ) ਭਰਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਨੰਦ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦੋਹਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

Mantra 11

एवा देवाँ इन्द्रो विव्ये नॄन्प्र च्यौत्नेन मघवा सत्यराधाः । विश्वेत्ता ते हरिवः शचीवोऽभि तुरासः स्वयशो गृणन्ति ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਲਿਆ; ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਦਾਨਵੀਰ, ਸਤ੍ਯਸਾਧਕ, ਸਤ੍ਯ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰੀਵਃ (ਹਰੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ), ਸ਼ਚੀਵਃ (ਸ਼ਚੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ), ਸਭ ਤੁਰਾਸਃ (ਬਲਵਾਨ) ਤੈਨੂੰ—ਸਵਯੰਯਸ਼ਸਵੀ, ਸਵ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹਿਮਾਵਾਨ—ਗਾਂਦੇ ਹਨ।