
Sukta 10.39
Aśvins (Nāsatyā)
Jagati (probable for many Aśvin hymns; exact metrical confirmation needed)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ (ਨਾਸਤਿਆ) ਦੇ ਤੇਜ਼, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਰਥ ਨੂੰ ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ ਆਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਉਣ ਵਰਗੀ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਵਾਲੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਯੌਵਨ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਕਰਨਾ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਗਤੀ ਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਮੁੜ ਬਖ਼ਸ਼ਣਾ—ਅਤੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੜੀ ਹੋਈ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆਵੇ।
Mantra 1
यो वां परिज्मा सुवृदश्विना रथो दोषामुषासो हव्यो हविष्मता । शश्वत्तमासस्तमु वामिदं वयं पितुर्न नाम सुहवं हवामहे ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਥਾਂ ਦੌੜਦਾ, ਸੁਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜਨ ਵਾਲਾ ਰਥ—ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ ਯਜਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਹਵਾਨਯੋਗ—ਉਸ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਗਤੀ ਵੱਲ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਸੁਹਾਵੇ ਆਹਵਾਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਵਾਮਹੇ।
Mantra 2
चोदयतं सूनृताः पिन्वतं धिय उत्पुरंधीरीरयतं तदुश्मसि । यशसं भागं कृणुतं नो अश्विना सोमं न चारुं मघवत्सु नस्कृतम् ॥
ਸੂਨ੍ਰਤਾ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸੱਚੀ ਵਾਣੀ) ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਓ; ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਾਲੋ; ਪੁਰੰਧੀ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ ਦੀਆਂ ਪਰਿਪੂਰਨ ਦਾਤਾਂ—ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕਰੋ—ਇਹੀ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਬਣਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁੰਦਰ ਸੋਮ (ਸੋਮਰਸ) ਹੋਵੇ।
Mantra 3
अमाजुरश्चिद्भवथो युवं भगोऽनाशोश्चिदवितारापमस्य चित् । अन्धस्य चिन्नासत्या कृशस्य चिद्युवामिदाहुर्भिषजा रुतस्य चित् ॥
ਬੇਤਾਕਤ ਲਈ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਭਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਬੇਸਾਮਾਨ ਲਈ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਤੇ ਉਧਾਰਕ ਹੋ, ਤਿਰਸਕਾਰਿਤ ਲਈ ਵੀ। ਹੇ ਨਾਸਤਿਆਓ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਲਈ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ (ਕਮਜ਼ੋਰ-ਖ਼ਸਤਾਹਾਲ) ਲਈ ਵੀ—ਹਾਂ, ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਦੀ ਰੁਤ (ਵੇਦਨਾਮਈ ਚੀਖ) ਲਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਿਸਜ (ਵੈਦ) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
युवं च्यवानं सनयं यथा रथं पुनर्युवानं चरथाय तक्षथुः । निष्टौग्र्यमूहथुरद्भ्यस्परि विश्वेत्ता वां सवनेषु प्रवाच्या ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਚ੍ਯਵਾਨ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਇਉਂ ਮੁੜ ਘੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਜਵਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਤੁਗ੍ਰ੍ਯ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਜਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ; ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਕਰਤੱਬ ਸਭ ਸਵਨਾਂ (ਸੋਮ-ਪੀੜਨਾਂ) ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਣਯੋਗ ਹਨ।
Mantra 5
पुराणा वां वीर्या प्र ब्रवा जनेऽथो हासथुर्भिषजा मयोभुवा । ता वां नु नव्याववसे करामहेऽयं नासत्या श्रदरिर्यथा दधत् ॥
ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੀਰ-ਕਰਤੱਬਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਘੋਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਭਿਸਜ (ਚਿਕਿਤਸਕ) ਹੋ। ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਸਦਾ ਨਵੀਆਂ—ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜੋਂ ਘੜਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ, ਹੇ ਨਾਸਤ੍ਯੋ, ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯਜ੍ਞ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਰਧਾ ਧਰੋ।
Mantra 6
इयं वामह्वे शृणुतं मे अश्विना पुत्रायेव पितरा मह्यं शिक्षतम् । अनापिरज्ञा असजात्यामतिः पुरा तस्या अभिशस्तेरव स्पृतम् ॥
ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੁਕਾਰ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ; ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਓ ਤੇ ਪਾਲੋ। ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਅਗਿਆਨ, ਅਣਉਚਿਤ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਭਟਕਣਾ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਵੈਰੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ।
Mantra 7
युवं रथेन विमदाय शुन्ध्युवं न्यूहथुः पुरुमित्रस्य योषणाम् । युवं हवं वध्रिमत्या अगच्छतं युवं सुषुतिं चक्रथुः पुरंधये ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਰਥ ਨਾਲ ਵਿਮਦਾਏ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਕੁਆਰੀ—ਪੁਰੁਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਯੋਸ਼ਣਾ—ਨੂੰ ਲਿਆਏ। ਤੁਸੀਂ ਵਧ੍ਰ੍ਯਸ਼ਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹਵਨ/ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਪੁਰੰਧੀ ਲਈ ਸੁਸ਼ੁਤੀ (ਸੁਜਨਮ) ਤੁਸੀਂ ਰਚੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Mantra 8
युवं विप्रस्य जरणामुपेयुषः पुनः कलेरकृणुतं युवद्वयः । युवं वन्दनमृश्यदादुदूपथुर्युवं सद्यो विश्पलामेतवे कृथः ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਜੋ ਵਿਪ੍ਰ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਜਵਾਨੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਰ ਨੌਜਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਵੰਦਨ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਿਕ (ਭੇੜੀਆ) ਦੇ ਗ੍ਰਾਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ; ਵਿਸ਼ਪਲਾ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚੱਲਣ-ਜੋਗ ਬਣਾਇਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋ।
Mantra 9
युवं ह रेभं वृषणा गुहा हितमुदैरयतं ममृवांसमश्विना । युवमृबीसमुत तप्तमत्रय ओमन्वन्तं चक्रथुः सप्तवध्रये ॥
ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਗੁਹਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਰੇਭ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਅਤ੍ਰੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਬੀਸ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਤਪਤ (ਦਗਧ) ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ—ਓਮਨਵੰਤ (ਰੱਖਿਆਤ, ਅਖੰਡ) ਬਣਾਇਆ; ਸਪਤਵਧ੍ਰ੍ਯ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮ੍ਯਕ ਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
Mantra 10
युवं श्वेतं पेदवेऽश्विनाश्वं नवभिर्वाजैर्नवती च वाजिनम् । चर्कृत्यं ददथुर्द्रावयत्सखं भगं न नृभ्यो हव्यं मयोभुवम् ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਪੇਦੂ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਘੋੜਾ ਦਿੱਤਾ—ਨੌਂ ਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੇਤੂ, ਨੱਬੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੇਤੂ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਵਾਜਿਨ। ਤੁਸੀਂ ਚਰਕ੍ਰਿਤ੍ਯ (ਤੇਜ਼ ਦੌੜਣ ਵਾਲਾ) ਸਹਾਇਕ, ਅੱਗੇ ਧੱਕਣ ਵਾਲਾ ਸਖਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ—ਭਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਂਗ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹਵ੍ਯ, ਜੋ ਮਯੋਭੁਵ (ਆਨੰਦਦਾਇਕ) ਬਣਦਾ ਹੈ।
Mantra 11
न तं राजानावदिते कुतश्चन नांहो अश्नोति दुरितं नकिर्भयम् । यमश्विना सुहवा रुद्रवर्तनी पुरोरथं कृणुथः पत्न्या सह ॥
ਹੇ ਰਾਜਸੀ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਆਂਹਸ (ਸੰਕਟ) ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ; ਨਾ ਦੁਰਿਤ (ਟੇਢਾ ਦੁર્ભਾਗ), ਨਾ ਕੋਈ ਭਯ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ, ਸੁਹਵ (ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ), ਰੁਦ੍ਰਵਰਤਨੀ (ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ) ਹੋ ਕੇ, ਪਤਨ੍ਯਾ (ਦੇਵੀ-ਸ਼ਕਤੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁਰੋਰਥ (ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਥ) ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ।
Mantra 12
आ तेन यातं मनसो जवीयसा रथं यं वामृभवश्चक्रुरश्विना । यस्य योगे दुहिता जायते दिव उभे अहनी सुदिने विवस्वतः ॥
ਉਸ ਰਥ ਨਾਲ ਆਓ—ਮਨ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼—ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ; ਉਹ ਰਥ ਰਿਭੂਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦਿਵ ਦੀ ਦੁਹਿਤਾ (ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਧੀ) ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਸੁਧਿਨ (ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਉਭੇ ਅਹਨੀ (ਦੋ ਦਿਨ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 13
ता वर्तिर्यातं जयुषा वि पर्वतमपिन्वतं शयवे धेनुमश्विना । वृकस्य चिद्वर्तिकामन्तरास्याद्युवं शचीभिर्ग्रसिताममुञ्चतम् ॥
ਉਸ ਜੈ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਸ਼ਯੁ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਧੇਨੂ ਨੂੰ ਫੁਲਾਇਆ। ਭੇੜੀਏ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ—ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਚੀਆਂ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਨਿਗਲੀ ਹੋਈ ਬਟੇਰ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 14
एतं वां स्तोममश्विनावकर्मातक्षाम भृगवो न रथम् । न्यमृक्षाम योषणां न मर्ये नित्यं न सूनुं तनयं दधानाः ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਅਸੀਂ ਘੜਿਆ ਹੈ—ਭ੍ਰਿਗੂ ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾ ਕੇ ਚਮਕਾਇਆ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ—ਪਿਆਰੇ ਤਨਯ ਨੂੰ—ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
The Aśvins (Nāsatyā) are divine twin horsemen in the Rig Veda, famous for arriving quickly in their chariot at dawn and for healing, rescuing, and restoring strength to devotees.
The hymn asks the Aśvins to come promptly at the night–dawn transition and to grant renewal—health, youthfulness, safe deliverance from danger, and the power to move forward in life.
These are poetic metaphors for composing the hymn itself: the poets ‘build’ and ‘polish’ their praise as a perfected offering, meant to attract the Aśvins as surely as a fine chariot or beautiful adornment draws attention.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.