
Sukta 10.154
Soma (and implicitly the Fathers/blessed as recipients)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ/ਪਿਤਰ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਛੁੜੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਧਨਿਆ ਸੰਗਤ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ ਮਿਠਾਸ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਘੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਵਿਸ/ਅਰਪਣ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਸੁ-ਗਤ’ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਏ) ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਗਿਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦੁਰ, ਸਵੈ-ਤਿਆਗੀ, ਮਹਾਦਾਨੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦਰਸ਼ੀ—ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
सोम एकेभ्यः पवते घृतमेक उपासते । येभ्यो मधु प्रधावति ताँश्चिदेवापि गच्छतात् ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੋਮ ਵਗਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਲਈ ਘ੍ਰਿਤ-ਰੂਪ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਉਪਾਸਨਾ ਯੋਗ ਅਰਪਣ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮਧੁ (ਮਾਧੁਰ੍ਯ) ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚੇ।
Mantra 2
तपसा ये अनाधृष्यास्तपसा ये स्वर्ययुः । तपो ये चक्रिरे महस्ताँश्चिदेवापि गच्छतात् ॥
ਤਪਸ ਨਾਲ ਜੋ ਅਨਾਧ੍ਰਿਸ਼੍ਯ (ਅਜੈ) ਹਨ, ਤਪਸ ਨਾਲ ਜੋ ਸ੍ਵਰ੍-ਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ, ਤਪਸ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਤ (ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ) ਰਚੀ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚੇ।
Mantra 3
ये युध्यन्ते प्रधनेषु शूरासो ये तनूत्यजः । ये वा सहस्रदक्षिणास्ताँश्चिदेवापि गच्छतात् ॥
ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਸਹਸ੍ਰ-ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ (ਹਜ਼ਾਰਗੁਣਾ ਦਾਨ-ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ) ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜਾਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
Mantra 4
ये चित्पूर्व ऋतसाप ऋतावान ऋतावृधः । पितॄन्तपस्वतो यम ताँश्चिदेवापि गच्छतात् ॥
ਹੇ ਯਮ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਤ-ਸਾਪ (ਤ ਦੇ ਸਾਥੀ), ਤਵਾਨ (ਤ ਦੇ ਧਾਰਕ), ਅਤੇ ਤ-ਵ੍ਰਿਧ (ਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਸਨ—ਤਪਸਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਕੋਲ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜਾਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
Mantra 5
सहस्रणीथाः कवयो ये गोपायन्ति सूर्यम् । ऋषीन्तपस्वतो यम तपोजाँ अपि गच्छतात् ॥
ਹੇ ਯਮ, ਸਹਸ੍ਰ-ਣੀਥਾ (ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ) ਕਵੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤਪਸਵੀ, ਤਪੋਜਾ (ਤਪਸ ਤੋਂ ਜਨਮੇ) ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਵੀ ਉਹ ਜਾਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
It is a prayer that the departed person may reach the blessed realm—those worthy recipients for whom Soma flows as sweetness and radiant offering, under Yama’s guardianship.
The hymn lists examples of merit recognized in Vedic thought—valor in battle, self-sacrifice, and great generosity—as signs of those who have attained a fortunate post-death destination.
It points to ṛṣis/kavis who protect and uphold the light of truth (symbolized by the Sun). The hymn asks that the departed join this luminous, tapas-born company.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.