Sukta 144
Sukta 10.144
Soma (Indu) offered to an 'immortal' recipient (likely Indra or a general deva addressed as amartya); verse foregrounds Soma’s force
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ (ਇੰਦੂ) ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ, ਦੌੜਦੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ “ਅਮਰ” ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੰਦਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਸੋਮ ਨਾਲ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜੇਤੂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਜੀਵਨ-ਪੋਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ (ਦਕਸ਼) ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੁਪਰਨ/ਸ਼੍ਯੇਨ ਮੋਟੀਫ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਰਲੇ ਪਰਲੇ ਪਾਰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੋਮ ਨੂੰ ਉਹ ਬਲ ਮੰਨ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਕਰਤੁ (ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ/ਸੰਕਲਪ) ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
अयं हि ते अमर्त्य इन्दुरत्यो न पत्यते । दक्षो विश्वायुर्वेधसे ॥
ਹੇ ਅਮਰ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ: ਸੋਮ ਦਾ ਇੰਦੁ—ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ—ਅੱਗੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਵੇਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰਿਸ਼ਿ-ਕਰਮੀ (ਵੇਧਸ) ਲਈ।
Mantra 2
अयमस्मासु काव्य ऋभुर्वज्रो दास्वते । अयं बिभर्त्यूर्ध्वकृशनं मदमृभुर्न कृत्व्यं मदम् ॥
ਇਹ ਕਾਵ੍ਯ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਭੁ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ—ਦਾਤੇ ਲਈ ਵਜ੍ਰ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਉਨਮਾਦ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਰਿਭੁ ਦਾ ਆਨੰਦ; ਘੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਣਾਇਆ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ।
Mantra 3
घृषुः श्येनाय कृत्वन आसु स्वासु वंसगः । अव दीधेदहीशुवः ॥
ਤਪਤ ਉਤਸਾਹੀ ਉਹ, ਕਰਮ ਲਈ ਸ਼੍ਯੇਨ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ—ਸਰਪ-ਤੀਰਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਧੱਕਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
यं सुपर्णः परावतः श्येनस्य पुत्र आभरत् । शतचक्रं योऽह्यो वर्तनिः ॥
ਜੋ ਸੁਪਰਨ ਨੇ ਪਰਾਵਤ ਤੋਂ—ਸ਼੍ਯੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ—ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਸ਼ਤਚਕ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਹ ਮਾਰਗ, ਜੋ ਅਹਿ-ਬਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
यं ते श्येनश्चारुमवृकं पदाभरदरुणं मानमन्धसः । एना वयो वि तार्यायुर्जीवस एना जागार बन्धुता ॥
ਜੋ ਸ਼੍ਯੇਨ (ਬਾਜ਼) ਆਪਣੇ ਕਦਮ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆਇਆ—ਸੁੰਦਰ, ਅਵ੍ਰਕ (ਭੇੜੀਏ-ਰਹਿਤ), ਅਰੁਣ, ਅੰਧਸ (ਪਿਸਿਆ ਸੋਮ) ਦਾ ਮਾਪ—ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦਿਆਂ ਦਾ ਆਯੁ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਬੰਧੁਤਾ (ਕਿਨਾਰਾ/ਰਿਸ਼ਤਾ) ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 6
एवा तदिन्द्र इन्दुना देवेषु चिद्धारयाते महि त्यजः । क्रत्वा वयो वि तार्यायुः सुक्रतो क्रत्वायमस्मदा सुतः ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਸੋਮ-ਇੰਦੂ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੇਤੂ ਤੇਜ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਤੁ (ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੁ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਸੁਕ੍ਰਤੁ! ਕ੍ਰਤੁ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪਿਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
The hymn centers on Soma (Indu) as the divine offering-power, and it culminates by naming Indra as the one who is strengthened and made victorious by Soma.
It refers to a Vedic mythic motif where a bird-like power (Suparṇa/Śyena) fetches Soma from a distant realm, highlighting Soma’s heavenly origin and extraordinary potency.
Soma is not just a drink—it is a sacred force that brings clarity and vitality, strengthens Indra’s power, and helps expand the worshipper’s life-energy through focused will (kratu).
Ask anything about Sukta 144 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.