Sukta 101

Mantra 1

उद्बुध्यध्वं समनसः सखायः समग्निमिन्ध्वं बहवः सनीळाः । दधिक्रामग्निमुषसं च देवीमिन्द्रावतोऽवसे नि ह्वये वः ॥

ਹੇ ਇਕ-ਮਨ ਸਖਿਓ, ਜਾਗੋ; ਇਕੱਠੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰੋ—ਬਹੁਤੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਕੋ ਨੀੜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ। ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ, ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਉਸ਼ਾ—ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ—ਤੁਹਾਡੇ ਅਵਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਸਤੇ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 2

मन्द्रा कृणुध्वं धिय आ तनुध्वं नावमरित्रपरणीं कृणुध्वम् । इष्कृणुध्वमायुधारं कृणुध्वं प्राञ्चं यज्ञं प्र णयता सखायः ॥

ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਦਰ (ਆਨੰਦਮਈ) ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿਓ; ਅਰਿਤ੍ਰ (ਚੱਪੂ) ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਨੌਕਾ ਬਣਾਓ। ਇਸ਼ੁ (ਤੀਰ) ਤਿਆਰ ਕਰੋ; ਆਯੁਧ-ਧਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਜਾਓ। ਹੇ ਸਖਿਓ, ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚ—ਸਿੱਧਾ ਅੱਗੇ—ਚਲਾਓ, ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਓ।

Mantra 3

युनक्त सीरा वि युगा तनुध्वं कृते योनौ वपतेह बीजम् । गिरा च श्रुष्टिः सभरा असन्नो नेदीय इत्सृण्यः पक्वमेयात् ॥

ਸੀਰਾਂ (ਹਲਾਂ) ਨੂੰ ਜੋੜੋ; ਜੂਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਫੈਲਾਓ। ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਬੀਜ ਬੀਜੋ। ਭਾਰ-ਵਹਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਗਿਰਾ (ਵਾਣੀ-ਆਹਵਾਨ) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਸ਼ਟੀ (ਤਤਪਰ ਆਗਿਆਪਾਲਨਾ) ਰਹੇ; ਤਾਂ ਪੱਕਾ ਲਾਭ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ, ਛੇਤੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Mantra 4

सीरा युञ्जन्ति कवयो युगा वि तन्वते पृथक् । धीरा देवेषु सुम्नया ॥

ਕਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀਰ (ਹਲ) ਜੋੜਦੇ ਹਨ; ਜੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੀਰ ਹੋ ਕੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਸੁਮਨ—ਸਦਭਾਵ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ—ਦੁਆਰਾ (ਕਰਮ) ਸਿਧ ਕਰਦੇ ਹਨ॥

Mantra 5

निराहावान्कृणोतन सं वरत्रा दधातन । सिञ्चामहा अवतमुद्रिणं वयं सुषेकमनुपक्षितम् ॥

ਆਹਵਾਨ ਦੀ ਨਾਲੀ (ਆਹਾਵਾਨ) ਨੂੰ ਨਿਰਾਹਾ—ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਵਰਤਰਾ (ਰੱਸੀਆਂ/ਡੋਰਾਂ) ਨੂੰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜੋ। ਅਸੀਂ ਉਦ੍ਰਿਣ—ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ ਕੂਏਂ/ਸਰੋਤ—ਨੂੰ ਸਿੰਚੀਏ: ਸੁਸ਼ੇਕ, ਅਨੁਪਕਸ਼ਿਤ—ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੰਜਿਆ, ਅਖੁੱਟ—ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਦਰਲਾ ਕਰਮ-ਖੇਤਰ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ॥

Mantra 6

इष्कृताहावमवतं सुवरत्रं सुषेचनम् । उद्रिणं सिञ्चे अक्षितम् ॥

ਜਦੋਂ ਆਹਵਾਨ-ਨਾਲੀ (ਆਹਾਵਾਨ) ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੜੀ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਅਵਤ—ਕੂਆਂ—ਸੁਵਰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੇਚਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਦ੍ਰਿਣ—ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ ਸਰੋਤ—ਨੂੰ ਸਿੰਚੋ: ਅਕਸ਼ਿਤ—ਅਖੁੱਟ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ—ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਡੋਲ ਰਹੇ॥

Mantra 7

प्रीणीताश्वान्हितं जयाथ स्वस्तिवाहं रथमित्कृणुध्वम् । द्रोणाहावमवतमश्मचक्रमंसत्रकोशं सिञ्चता नृपाणम् ॥

ਹੇ (ਯਜਮਾਨੋ), ਅਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੋ; ਜੋ ਹਿਤ ਰੂਪ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ। ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਵਾਹਕ ਰਥ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਘੜੋ। ਆਹਵਾਨ ਦੇ ਦ੍ਰੋਣੇ ਵਿੱਚ, ਪੱਥਰ-ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜੇ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ—ਸਾਡੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ‘ਨ੍ਰਿਪਾਣ’ ਪੇਯ ਨੂੰ ਸਿੰਚੋ, ਭਰਪੂਰ ਕਰੋ।

Mantra 8

व्रजं कृणुध्वं स हि वो नृपाणो वर्म सीव्यध्वं बहुला पृथूनि । पुरः कृणुध्वमायसीरधृष्टा मा वः सुस्रोच्चमसो दृंहता तम् ॥

ਵ੍ਰਜ (ਘੇਰਾ/ਬਾੜ) ਬਣਾਓ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨ੍ਰਿਪਾਣ (ਪੋਸ਼ਕ ਪੇਯ) ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਵਚਾਂ ਨੂੰ ਸੀਓ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ (ਅਯਸੀ) ਪੁਰਾਂ—ਅਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਅਜਿੱਤ—ਖੜੀਆਂ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਮਸ (ਪਿਆਲਾ/ਪਾਤਰ) ਰਿਸ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰੋ।

Mantra 9

आ वो धियं यज्ञियां वर्त ऊतये देवा देवीं यजतां यज्ञियामिह । सा नो दुहीयद्यवसेव गत्वी सहस्रधारा पयसा मही गौः ॥

ਹੇ ਦੇਵੋ, ਯਜ्ञ-ਯੋਗ ਧੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਬੁੱਧੀ/ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੋੜੋ—ਇੱਥੇ ਯਜ्ञੀਆ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਦੇਵੀ ਧੀ ਆਵੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਗੌ, ਚਰਾਗਾਹ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ-ਧਾਰਾ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੋਹੇ।

Mantra 10

आ तू षिञ्च हरिमीं द्रोरुपस्थे वाशीभिस्तक्षताश्मन्मयीभिः । परि ष्वजध्वं दश कक्ष्याभिरुभे धुरौ प्रति वह्निं युनक्त ॥

ਆਓ; ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਹਰਿਤ (ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗੀ) ਬਲ ਨੂੰ ਢਾਲੋ; ਪੱਥਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅਜ਼ੀਆਂ/ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੜੋ। ਦਸ ਕਕਸ਼ਿਆਂ (ਪੱਟਿਆਂ) ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਲਪੇਟ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੋ; ਦੋਹਾਂ ਧੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗ-ਵਾਹਕ ਨੂੰ ਜੋੜੋ—ਉਸ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੱਛਾ-ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਯੁਕਤ ਕਰੋ।

Mantra 11

उभे धुरौ वह्निरापिब्दमानोऽन्तर्योनेव चरति द्विजानिः । वनस्पतिं वन आस्थापयध्वं नि षू दधिध्वमखनन्त उत्सम् ॥

ਦੋਹਾਂ ਧੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਹ્નਿ (ਅੱਗ-ਵਾਹਕ) ਪੀਂਦਾ-ਪੀਂਦਾ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਗਰਭ ਅੰਦਰ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ (ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਨਸਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਟਿਕਾਓ—ਉਤਸ (ਚਸ਼ਮਾ) ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ।

Mantra 12

कपृन्नरः कपृथमुद्दधातन चोदयत खुदत वाजसातये । निष्टिग्र्यः पुत्रमा च्यावयोतय इन्द्रं सबाध इह सोमपीतये ॥

ਹੇ ਕਰਮੀਆਂ, ਕੰਮ ਨੂੰ ਚੁੱਕੋ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਓ; ਹੰਕਾਰੋ, ਖੋਦੋ—ਵਾਜਸਾਤਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਵਿਜੈ) ਲਈ। ਹੇ ਨਿਸ਼੍ਟਿਗ੍ਰ੍ਯ, ਮਦਦ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਗਾ—ਸਬਾਧ (ਸਾਥੀਆਂ) ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਲਿਆ।