HomeRig VedaMandala 1Sukta 94Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; hymn largely Triṣṭubh)

तत्ते भद्रं यत्समिद्धः स्वे दमे सोमाहुतो जरसे मृळयत्तमः । दधासि रत्नं द्रविणं च दाशुषेऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥

तत्ते॑ भ॒द्रं यत्समि॑द्ध॒: स्वे दमे॒ सोमा॑हुतो॒ जर॑से मृळ॒यत्त॑मः । दधा॑सि॒ रत्नं॒ द्रवि॑णं च दा॒शुषेऽग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑ ॥

tát te bhadráṃ yát samíddhaḥ své damé sómāhuto járase mṛḷayát-tamaḥ | dádhāsi rátnáṃ dráviṇaṃ ca dāśúṣe 'gne sakhyé mā́ riṣāmā vayáṃ táva ||

ਇਹ ਤੇਰਾ ਭਦ੍ਰ ਕਲਿਆਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਮ-ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਰਪਾਲੂ ਬਣਦਾ ਹੈਂ। ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਤੂੰ ਰਤਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਵਿਣ—ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਥਾਪਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੀ ਸਖ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ—ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ—ਕਦੇ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਾਈਏ।

तत् । ते॒ । भ॒द्रम् । यत् । सम्ऽइ॑द्धः । स्वे । दमे॑ । सोम॑ऽआहुतः । जर॑से । मृ॒ळ॒यत्ऽत॑मः । दधा॑सि । रत्न॑म् । द्रवि॑णम् । च॒ । दा॒शुषे॑ । अग्ने॑ । स॒ख्ये । मा । रि॒षा॒म॒ । व॒यम् । तव॑ ॥तत् । ते । भद्रम् । यत् । सम्इद्धः । स्वे । दमे । सोमआहुतः । जरसे । मृळयत्तमः । दधासि । रत्नम् । द्रविणम् । च । दाशुषे । अग्ने । सख्ये । मा । रिषाम । वयम् । तव ॥tat | te | bhadram | yat | sam-iddhaḥ | sve | dame | soma-āhutaḥ | jarase | mṛḷayat-tamaḥ | dadhāsi | ratnam | draviṇam | ca | dāśuṣe | agne | sakhye | mā | riṣāma | vayam | tava

तत्that (this boon/that good)
तत्:
Karma (वस्तु/फल-निर्देश) / (वाक्य-प्रस्ताव)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you / of you
ते:
सम्बन्ध (Genitive: ‘of/for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भद्रम्good, благ (a good thing/boon)
भद्रम्:
Karma (तत्-विशेषण/फल)
TypeNoun/Adjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
Karma (यद्-सम्बन्ध: ‘which’)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समिद्धःkindled, fully lit
समिद्धः:
Kartā-विशेषण (अग्नेः)
TypeAdjective/Participle
Rootसम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
स्वेin (your) own
स्वे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
दमेhouse, home
दमे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
सोमाहुतःoffered Soma (as oblation), Soma-invoked
सोमाहुतः:
Kartā-विशेषण (अग्नेः)
TypeAdjective/Participle (compound)
Rootसोम (प्रातिपदिक) + आहुत (कृदन्त) < आ-हु (धातु)
जरसेfor old age; for lasting life
जरसे:
Sampradāna (उद्देश्य/हित)
TypeNoun
Rootजरस् (प्रातिपदिक)
मृळयत्तमःmost gracious, most merciful
मृळयत्तमः:
Kartā-विशेषण (अग्नेः)
TypeAdjective (superlative)
Rootमृळ्/मृड् (धातु ‘to be gracious, to pity’) → मृळयत् (वर्त. कृदन्त/प्रत्ययान्त) + तम (तमप्)
दधासिyou place, you bestow
दधासि:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
रत्नम्treasure, precious gift
रत्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth, substance
द्रविणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
दाशुषेto the worshipper/giver (the sacrificer)
दाशुषे:
Sampradāna
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वांस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; perf. part. from √दा/√दाश् ‘to give, worship’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सख्येin friendship
सख्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
रिषामmay we be harmed / may we suffer
रिषाम:
Kriyā (प्रार्थना/आशीः)
TypeVerb
Rootरिष् (धातु ‘to be harmed, to suffer loss’)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)