Sukta 85
Sukta 1.85
Gotama Rāhūgaṇa (traditional for RV 1.85)
Maruts (Rudra’s sons)
Triṣṭubh (common for Marut hymns; verse-level confirmation may vary)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨ-ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਯੁੱਧ-ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼, ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਚਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਅਤੇ ਯਾਗ-ਆਸਨ ਤੱਕ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰੰਗ ਆਮਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ “ਆਸਰੇ” ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।
Mantras
Mantra 1
प्र ये शुम्भन्ते जनयो न सप्तयो यामन्रुद्रस्य सूनवः सुदंससः । रोदसी हि मरुतश्चक्रिरे वृधे मदन्ति वीरा विदथेषु घृष्वयः ॥
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਚਮਕਦਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ—ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਦੰਸਸ ਮਰੁਤ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਵਾਧੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਦਸੀ—ਦੋ ਲੋਕ—ਘੜੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਉਗਰਤਾ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਵਿਦਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Mantra 2
त उक्षितासो महिमानमाशत दिवि रुद्रासो अधि चक्रिरे सदः । अर्चन्तो अर्कं जनयन्त इन्द्रियमधि श्रियो दधिरे पृश्निमातरः ॥
ਉਹ ਉਕ੍ਸ਼ਿਤ (ਬਲਵਾਨ) ਜਨ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ; ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੇ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਦಃ (ਆਸਨ) ਟਿਕਾਇਆ। ਅਰਕ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਜ੍ਵਲੰਤ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਅਧਿਪਤ੍ਯ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪૃਸ਼્નਿਮਾਤਰ (ਪૃਸ਼્નੀ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ) ਉੱਤੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ (ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ-ਤੇਜ) ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 3
गोमातरो यच्छुभयन्ते अञ्जिभिस्तनूषु शुभ्रा दधिरे विरुक्मतः । बाधन्ते विश्वमभिमातिनमप वर्त्मान्येषामनु रीयते घृतम् ॥
ਗੋਮਾਤਰ (ਗੌ-ਮਾਤਾ ਪૃਸ਼્નੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ) ਜਦੋਂ ਅੰਜਿਭਿਃ (ਚਮਕਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ) ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤਨੂਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਜਲਾ ਹਿਰਣ੍ਯ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਹਰ ਅਭਿਮਾਤਿਨ (ਹਮਲਾਵਰ ਵੈਰ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਧੱਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਘ੍ਰਿਤ (ਸ਼ੁੱਧ ਤੇਜ-ਰਸ) ਵਗਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਨ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਧਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
Mantra 4
वि ये भ्राजन्ते सुमखास ऋष्टिभिः प्रच्यावयन्तो अच्युता चिदोजसा । मनोजुवो यन्मरुतो रथेष्वा वृषव्रातासः पृषतीरयुग्ध्वम् ॥
ਸੁਮੁਖ (ਮਰੁਤ-ਗਣ) ਆਪਣੇ ਸ਼ਟੀ (ਭਾਲਿਆਂ) ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਅਚਲ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਜਦੋਂ ਮਨੋਜਵ (ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ) ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪૃਸ਼ਤੀ (ਚਿਤਰੇ) ਅਸ਼ਵ ਜੋਤੇ, ਤਦ ਅਜਿੱਤ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਵ੍ਰਾਤ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮਾਨ ਗਣ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਏ।
Mantra 5
प्र यद्रथेषु पृषतीरयुग्ध्वं वाजे अद्रिं मरुतो रंहयन्तः । उतारुषस्य वि ष्यन्ति धाराश्चर्मेवोदभिर्व्युन्दन्ति भूम ॥
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪૃਸ਼ਤੀ (ਚਿਤਰੇ) ਅਸ਼ਵ ਜੋਤੇ ਅਤੇ ਵਾਜ (ਬਲ/ਵਿਜੈ) ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿ (ਪੱਥਰ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਾਏ, ਹੇ ਮਰੁਤੋ—ਤਦ ਅਰੁਸ਼ (ਲਾਲੀ-ਵਰਣ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਚਮੜੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗੇ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਿੱਜਾ ਕੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 6
आ वो वहन्तु सप्तयो रघुष्यदो रघुपत्वानः प्र जिगात बाहुभिः । सीदता बर्हिरुरु वः सदस्कृतं मादयध्वं मरुतो मध्वो अन्धसः ॥
ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਤੇਜ਼ ਅਸ਼ਵ ਲਿਆਉਣ—ਚੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਫੁਰਤੀਲੇ, ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ; ਆਪਣੇ ਬਾਹੁਬਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਰ੍ਹਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਹ) ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੋ; ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਮਧੁ ਦੇ ਅੰਧਸ (ਮਿੱਠਾ ਰਸ/ਸੋਮ-ਸਾਰ) ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਮਦਮਸਤ ਹੋਵੋ।
Mantra 7
तेऽवर्धन्त स्वतवसो महित्वना नाकं तस्थुरुरु चक्रिरे सदः । विष्णुर्यद्धावद्वृषणं मदच्युतं वयो न सीदन्नधि बर्हिषि प्रिये ॥
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ੍ਵਤਵਸ੍ (ਸ੍ਵ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਏ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਦਸ੍ (ਆਸਨ/ਨਿਵਾਸ) ਚੌੜਾ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਤਾਵਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਦੌੜਾਇਆ—ਮਦ ਵਿੱਚ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਅਡੋਲ) ਉਹ—ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਿਯ ਬਰ੍ਹਿਸਿ (ਯਜ੍ਞ-ਘਾਹ) ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠੇ।
Mantra 8
शूरा इवेद्युयुधयो न जग्मयः श्रवस्यवो न पृतनासु येतिरे । भयन्ते विश्वा भुवना मरुद्भ्यो राजान इव त्वेषसंदृशो नरः ॥
ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ; ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਵਸ੍ (ਕੀਰਤੀ) ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਸ਼੍ਰਵਸ੍ਯਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਮਰੁਤਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨ ਕੰਬਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ—ਤੀਖੀ ਤੇ ਦਹਕਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਨਰਾਂ ਤੋਂ।
Mantra 9
त्वष्टा यद्वज्रं सुकृतं हिरण्ययं सहस्रभृष्टिं स्वपा अवर्तयत् । धत्त इन्द्रो नर्यपांसि कर्तवेऽहन्वृत्रं निरपामौब्जदर्णवम् ॥
ਜਦੋਂ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟਾ ਨੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ (ਸੁਸ਼ਿਲਪਿਤ) ਹਿਰਣ੍ਯਮਯ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ—ਸਹਸ੍ਰ-ਭ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿ (ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ), ਆਪਣੀ ਸ੍ਵਪਾ (ਕੁਸ਼ਲ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ—ਚਲਾਇਆ; ਤਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰ੍ਯਪਾਂਸਿ (ਦਿਵ੍ਯ-ਮਾਨਵੀ ਕਰਤੱਬ) ਕਰਨ ਲਈ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ; ਅਰ੍ਣਵ (ਸਮੁੰਦਰ) ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 10
ऊर्ध्वं नुनुद्रेऽवतं त ओजसा दादृहाणं चिद्बिभिदुर्वि पर्वतम् । धमन्तो वाणं मरुतः सुदानवो मदे सोमस्य रण्यानि चक्रिरे ॥
ਆਪਣੇ ਓਜ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ; ਪੱਕੇ ਟਿਕੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਦਾਤਾਰ ਮਰੁਤ ਆਪਣੀ ਧੁਨ ਫੂਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਮ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ, ਰਣਯ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ—ਧਰਮੀ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਉਛਲਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਘੜ ਗਏ।
Mantra 11
जिह्मं नुनुद्रेऽवतं तया दिशासिञ्चन्नुत्सं गोतमाय तृष्णजे । आ गच्छन्तीमवसा चित्रभानवः कामं विप्रस्य तर्पयन्त धामभिः ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟੇਢਾਪਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੰਕਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਲੇ ਗੋਤਮ ਲਈ ਚਸ਼ਮਾ ਵਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ (ਚਮਕਦੀਆਂ ਜਵਾਲਾਵਾਲੇ) ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਪ੍ਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 12
या वः शर्म शशमानाय सन्ति त्रिधातूनि दाशुषे यच्छताधि । अस्मभ्यं तानि मरुतो वि यन्त रयिं नो धत्त वृषणः सुवीरम् ॥
ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ—ਜਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ—ਅਤੇ ਜੋ ਤ੍ਰਿਧਾਤੂ ਆਧਾਰ ਤੁਸੀਂ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ, ਹੇ ਮਰੁਤੋ। ਹੇ ਵೃಷਣੋ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁਵੀਰ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਯਿ ਟਿਕਾਓ।
Frequently Asked Questions
The Maruts are a youthful host of storm and wind deities, called the sons of Rudra. They are praised as radiant, swift, and powerful, bringing energy, rain, protection, and strength to the worshippers.
After praising their might, the hymn asks the Maruts to bring their “shelters” (śarma) and “triple foundations” (tridhātu) to the sacrificers, and to grant wealth (rayi) filled with heroic power (suvīra).
Barhis is the ritual seat laid out for the gods. The hymn emphasizes that the Maruts not only roar in the sky but also come close and “sit” in the offering space, making their blessings accessible in the sacrifice.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.