
Sukta 1.79
Gotama (traditional attribution for RV 1.79 to Gotama Rāhūgaṇa in many indices)
Agni (depicted with dawn-like and wind-like dynamics)
Triṣṭubh (11-syllable quarters; hymn style shifts from gāyatrī of 1.78)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਉਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਚਲਾਇਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਕੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਨੀ ਰੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ, ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਤੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Mantra 1
हिरण्यकेशो रजसो विसारेऽहिर्धुनिर्वात इव ध्रजीमान् । शुचिभ्राजा उषसो नवेदा यशस्वतीरपस्युवो न सत्याः ॥
ਹਿਰਣ੍ਯਕੇਸ਼—ਸੁਵਰਨ-ਕੇਸ਼ ਵਾਲਾ—ਰਜਸ (ਮੱਧ-ਲੋਕ) ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਉੱਠਦਾ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੀਬਰ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਧ੍ਰਜੀਮਾਨ ਹੈ। ਸ਼ੁਚਿ-ਭ੍ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸਦਾ ਨਵੀਂ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ—ਯਸ਼ਸਵੀ, ਸੱਚਾ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ; ਜਾਗਰਣ ਦੀ ਅੱਗ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਚਲਦੀ ਹੈ।
Mantra 2
आ ते सुपर्णा अमिनन्तँ एवैः कृष्णो नोनाव वृषभो यदीदम् । शिवाभिर्न स्मयमानाभिरागात्पतन्ति मिहः स्तनयन्त्यभ्रा ॥
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸੁਪਰਨ—ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰੇਰਣਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦ ਇਹ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਗੱਜਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਧੁੰਦਾਂ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਗਰਜਦੇ ਹਨ—ਅੰਦਰਲੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਬਲ ਦੇ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
यदीमृतस्य पयसा पियानो नयन्नृतस्य पथिभी रजिष्ठैः । अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा त्वचं पृञ्चन्त्युपरस्य योनौ ॥
ਜਦ ਉਹ ਰਿਤ ਦੇ ਪਯਸ (ਦੁੱਧ/ਰਸ) ਨਾਲ ਪਲ ਕੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਰਾਹਾਂ ਨਾਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਆਰਯਮਨ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ—ਚੌਫੇਰੇ ਪਰਿਭ੍ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਉੱਪਰਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਵਚਾ ਨੂੰ ਅਭਿਸਿੰਚਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦਿਪਤ ਰੂਪ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 4
अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो । अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਗੋਮਤ ਵਾਜ ਦਾ ਈਸ਼ਾਨ, ਸਹਸ ਦਾ ਯਹੋ (ਬਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ), ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ—ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਰਵਃ ਧਾਰ ਦੇ; ਸੱਚ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਰਤੀ।
Mantra 5
स इधानो वसुष्कविरग्निरीळेन्यो गिरा । रेवदस्मभ्यं पुर्वणीक दीदिहि ॥
ਉਹ ਇਧਾਨ ਹੋ ਕੇ—ਵਸੁ, ਕਵੀ—ਗਿਰਾ ਨਾਲ ਈਲੇਨ੍ਯ ਅਗਨੀ; ਹੇ ਪੂਰਵਣੀਕ (ਅਨੇਕ-ਮੁਖੇ), ਸਾਡੇ ਲਈ ਰੇਵਤ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ) ਦੀਦਿਹਿ; ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ, ਭਾਵ-ਰਚਨਾ ਦਾ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਕਰਦਾ।
Mantra 6
क्षपो राजन्नुत त्मनाग्ने वस्तोरुतोषसः । स तिग्मजम्भ रक्षसो दह प्रति ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵਸਤੀ ਅਤੇ ਉਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ: ਹੇ ਤਿਗਮਜੰਭ (ਤੀਖੇ ਜਬੜਿਆਂ ਵਾਲੇ), ਸਾਡੇ ਭਵ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲੇ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਦਹ—ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਕੇ ਸਾੜ।
Mantra 7
अवा नो अग्न ऊतिभिर्गायत्रस्य प्रभर्मणि । विश्वासु धीषु वन्द्य ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਊਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਤਰ ਆ; ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਰਮਣਿ—ਅੱਗੇ ਵਹਾਉਂਦੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ্তুਤੀ ਵਿੱਚ—ਤੂੰ ਸਭ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਦਨੀਯ ਹੋਵੇਂ।
Mantra 8
आ नो अग्ने रयिं भर सत्रासाहं वरेण्यम् । विश्वासु पृत्सु दुष्टरम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਰਯਿ ਲਿਆ—ਨਿਰੰਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ, ਵਰੇਣ੍ਯ (ਚੁਣਨ ਯੋਗ), ਸਭ ਪૃત્સੁ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼੍ਟਰ (ਅਜਿੱਤ) ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ।
Mantra 9
आ नो अग्ने सुचेतुना रयिं विश्वायुपोषसम् । मार्डीकं धेहि जीवसे ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਆਪਣੀ ਸੁਚੇਤੁ (ਸਪਸ਼ਟ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਰਯਿ ਲਿਆ ਜੋ ਸਭ ਆਯੁ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ੇ; ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮਾੜੀਕ—ਚੰਗਿਆਈ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਮਿਠਾਸ—ਧਰ ਦੇ।
Mantra 10
प्र पूतास्तिग्मशोचिषे वाचो गोतमाग्नये । भरस्व सुम्नयुर्गिरः ॥
ਗੋਤਮਾਂ ਦੇ ਅਗਨੀ ਵੱਲ—ਤੀਖੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਵਾਲੇ ਵੱਲ—ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸੂਮ੍ਨ (ਦਿਵ੍ਯ ਅਨੁਗ੍ਰਹ/ਸੁਹਿਰਦਤਾ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਡੀਆਂ ਗਿਰਃ (ਸਤੁਤੀ-ਬਚਨ) ਤੂੰ ਵਹਨ ਕਰ।
Mantra 11
यो नो अग्नेऽभिदासत्यन्ति दूरे पदीष्ट सः । अस्माकमिद्वृधे भव ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੇ—ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੂਰ, ਪੈਰ ਜਮਾ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ—ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਸਾਡੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ ਹੀ ਹੋ।
Mantra 12
सहस्राक्षो विचर्षणिरग्नी रक्षांसि सेधति । होता गृणीत उक्थ्यः ॥
ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਦਰਸ਼ੀ ਅਗਨੀ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸੀ (ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈ। ਉਕ੍ਥ੍ਯ (ਸਤੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ) ਹੋਤਾ ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਨ ਕਰ ਕੇ ਸੁਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Agni is praised—both as the physical sacrificial fire and as the divine power that carries offerings, awakens inspiration, and protects the rite.
Dawn imagery highlights Agni’s renewing, ever-fresh radiance, while wind imagery emphasizes his swift, penetrating movement through the midspace and through our awareness.
It asks Agni to repel harmful or obstructing forces—ritually, anything that disrupts the sacrifice; inwardly, confusion, fear, and negative impulses that block clear thought and right action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.