Sukta 77
Sukta 1.77
Gautama
Agni
Triṣṭubh
ਗੌਤਮਾਂ ਦਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਸੂਕਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਯੋਗ, ਦੇਵ-ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਬਚਨ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਤ੍ਰ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮੁਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤਾਵਾ (ਤ—ਵਿਸ਼ਵ-ਕ੍ਰਮ—ਦਾ ਧਾਰਕ) ਵਜੋਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਲਈ ਕੀਰਤੀ, ਬਲ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
कथा दाशेमाग्नये कास्मै देवजुष्टोच्यते भामिने गीः । यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा होता यजिष्ठ इत्कृणोति देवान् ॥
ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੀਏ? ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਕਿਹੜਾ ਬਚਨ ਤੇਜਸਵੀ ਭਾਮਿਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ? ਜੋ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਯਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਤ੍ਰ ਹੈ—ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਘੜ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
यो अध्वरेषु शंतम ऋतावा होता तमू नमोभिरा कृणुध्वम् । अग्निर्यद्वेर्मर्ताय देवान्त्स चा बोधाति मनसा यजाति ॥
ਯੱਗ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਦਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਵਾਨ ਹੋਤ੍ਰ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ-ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਬਣਾਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਅਗਨੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਰਤ੍ਯ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ (ਜਿੱਤ ਕੇ) ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
स हि क्रतुः स मर्यः स साधुर्मित्रो न भूदद्भुतस्य रथीः । तं मेधेषु प्रथमं देवयन्तीर्विश उप ब्रुवते दस्ममारीः ॥
ਉਹੀ ਕ੍ਰਤੁ (ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀ) ਹੈ; ਉਹੀ ਮਰ੍ਯ (ਵੀਰ-ਬਲ) ਹੈ; ਉਹੀ ਸਾਧੁ—ਸਿੱਧਾ, ਸ਼ੁਭ ਸਹਾਇਕ—ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਅਦਭੁਤ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਰਥੀ ਵੀ ਉਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੇਧਾ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵ-ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੱਖਣ (ਦਸ੍ਮ) ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 4
स नो नृणां नृतमो रिशादा अग्निर्गिरोऽवसा वेतु धीतिम् । तना च ये मघवानः शविष्ठा वाजप्रसूता इषयन्त मन्म ॥
ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਰਤਮ ਅਗਨੀ—ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ) ਨੂੰ ਸਿਧੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਵਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਵਿਸ਼ਠ ਬਲ—ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ—ਸਾਡੇ ਮਨਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਣ।
Mantra 5
एवाग्निर्गोतमेभिॠतावा विप्रेभिरस्तोष्ट जातवेदाः । स एषु द्युम्नं पीपयत्स वाजं स पुष्टिं याति जोषमा चिकित्वान् ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਜਾਤਵੇਦਾ ਅਗਨੀ ਗੌਤਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਪ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦ੍ਯੁਮਨ—ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਿਮਾ—ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਾਜ—ਬਲ ਅਤੇ ਜਿੱਤ—ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਚੇਤਨ ਜਾਣਕਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It teaches that Agni is the key mediator of worship: the right, God-pleasing praise and offering through Agni makes the Gods present and brings strength, glory, and nourishment.
Fire appears in human homes and rituals, yet its divine power is treated as deathless and cosmic—an immortal presence working within mortal life.
It means “a hymn/word accepted by the Gods”—speech that is not just poetic, but ritually true and effective when offered through Agni.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.