Sukta 33

Mantra 1

एतायामोप गव्यन्त इन्द्रमस्माकं सु प्रमतिं वावृधाति । अनामृणः कुविदादस्य रायो गवां केतं परमावर्जते नः ॥

ਇਸ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗਵ੍ਯੰਤ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਗਵਾਂ (ਗੋਵਾਂ/ਕਿਰਨਾਂ) ਦੇ ਖੋਜੀ—ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਸੁ-ਪ੍ਰਮਤੀ, ਠੀਕ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਜ਼-ਰਹਿਤ ਉਹ ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਰਾਯਃ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚੋਂ—ਗਵਾਂ ਦਾ ਕੇਤ, ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜਾ ਦੇਵੇ; ਅੰਦਰਲੇ ਧਨ ਦੀ ਪਰਮ ਦਿਸ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Mantra 2

उपेदहं धनदामप्रतीतं जुष्टां न श्येनो वसतिं पतामि । इन्द्रं नमस्यन्नुपमेभिरर्कैर्यः स्तोतृभ्यो हव्यो अस्ति यामन् ॥

ਮੈਂ ਉਸ ਅਪਰਤੀਤ ਧਨਦਾਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਯੇਨ (ਬਾਜ਼) ਪਿਆਰੀ ਵਸਤੀ ਵੱਲ ਉੱਡਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਅਰਕਾਂ (ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤਾਂ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਹਵ੍ਯ (ਆਹੁਤੀ) ਹੈ—ਉਹੀ ਸੱਦੇ ਦਾ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

नि सर्वसेन इषुधीँरसक्त समर्यो गा अजति यस्य वष्टि । चोष्कूयमाण इन्द्र भूरि वामं मा पणिर्भूरस्मदधि प्रवृद्ध ॥

ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਇਸ਼ੁਧੀ (ਤੀਰ-ਤੂਣ) ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਸਮਰ ਦਾ ਆਰਯ (ਵੀਰ) ਬਲ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾ (ਕਿਰਣਾਂ/ਗਾਂਵਾਂ) ਨੂੰ ਹੰਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਇੰਦਰ—ਭੂਰੀ ਵਾਮ (ਅਪਾਰ ਮੰਗਲ) ਵਾਲੇ—ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਪਣੀ (ਕੰਜੂਸ) ਨਾ ਬਣ; ਹੇ ਵ੍ਰਿੱਧ (ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹੋਏ), ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਾਨ ਰੋਕ ਕੇ ਨਾ ਰੱਖ।

Mantra 4

वधीर्हि दस्युं धनिनं घनेनँ एकश्चरन्नुपशाकेभिरिन्द्र । धनोरधि विषुणक्ते व्यायन्नयज्वानः सनकाः प्रेतिमीयुः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਧਨਿਨ ਦਸ੍ਯੁ ਨੂੰ ਘਨ (ਪ੍ਰਹਾਰਕ ਹਥਿਆਰ) ਨਾਲ ਵਧ ਕੀਤਾ; ਇਕੱਲਾ ਚਲਦਿਆਂ ਵੀ ਉਪਸ਼ਾਕਾਂ (ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ। ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਥੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਯਜ੍ਵਾਨ (ਯਜ੍ਞ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਪੁਰਾਤਨ—ਸਨਕਾਃ—ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਜਦੋਂ ਅਸੱਤ ਨੇ ਯਜ੍ਞ-ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਉਹ ਸੱਚੇ ਬਲ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ।

Mantra 5

परा चिच्छीर्षा ववृजुस्त इन्द्रायज्वानो यज्वभिः स्पर्धमानाः । प्र यद्दिवो हरिवः स्थातरुग्र निरव्रताँ अधमो रोदस्योः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਜਦੋਂ ਅਯਜਵਾਨ (ਅਦੀਖ਼ਿਤ) ਯਜਵਾਨਾਂ (ਦੀਖ਼ਿਤਾਂ) ਨਾਲ ਸਪರ್ಧਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੀ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਹਰਿਵਃ (ਹਰਿਤ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ) ਉਗ੍ਰ! ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦ੍ਯੌ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਅਵ੍ਰਤ (ਵ੍ਰਤ-ਰਹਿਤ, ਨਿਯਮ-ਭੰਗੀ) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ—ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ—ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਋ਤ (ਕੌਸਮਿਕ ਕ੍ਰਮ/ਸੱਚ) ਦਾ ਮਾਰਗ ਜਿੱਤ ਸਕੇ।

Mantra 6

अयुयुत्सन्ननवद्यस्य सेनामयातयन्त क्षितयो नवग्वाः । वृषायुधो न वध्रयो निरष्टाः प्रवद्भिरिन्द्राच्चितयन्त आयन् ॥

ਉਹ ਅਨਵਦ੍ਯ (ਨਿਰਦੋਸ਼) ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੈਨਾ ਅੱਗੇ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕੇ; ਖ਼ਿਤਯੋ (ਥਿਰ ਵਸੇ ਹੋਏ ਲੋਕ)—ਨਵਗ੍ਵਾਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੰਢਾ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਯੁਧ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ) ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਖ਼ਸੀ ਕੀਤੇ ਹੋਇਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਸ਼ਟ (ਬਾਹਰ ਸੁੱਟੇ) ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਢਲਾਨਾਂ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ—ਇੰਦਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹੋਏ।

Mantra 7

त्वमेतान्रुदतो जक्षतश्चायोधयो रजस इन्द्र पारे । अवादहो दिव आ दस्युमुच्चा प्र सुन्वतः स्तुवतः शंसमावः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਰੋਂਦੇ ਤੇ ਚੀਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਰਜਸ (ਮੱਧ-ਆਕਾਸ਼) ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਹੰਢਾ ਦਿੱਤਾ। ਤੂੰ ਦ੍ਯੌ ਤੋਂ ਦਸ੍ਯੂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਹੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ—ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਕੇ। ਅਤੇ ਸੁਨ੍ਵਤ (ਸੋਮ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਤੇ ਸ੍ਤੁਵਤ (ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਦੇ ਸ਼ੰਸ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਚਨ/ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ) ਨੂੰ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਇਆ—ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 8

चक्राणासः परीणहं पृथिव्या हिरण्येन मणिना शुम्भमानाः । न हिन्वानासस्तितिरुस्त इन्द्रं परि स्पशो अदधात्सूर्येण ॥

ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਾਲਾ ਕਟਿਬੰਧ (ਪਰਿਣਹ) ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਏ। ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਤੀਬਰ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਨਾ ਸਕੇ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਘੇਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ—ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੇ।

Mantra 9

परि यदिन्द्र रोदसी उभे अबुभोजीर्महिना विश्वतः सीम् । अमन्यमानाँ अभि मन्यमानैर्निर्ब्रह्मभिरधमो दस्युमिन्द्र ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ—ਰੋਦਸੀ (ਦਿਉ ਅਤੇ ਧਰਤੀ)—ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਤਦ ਵਾਕ/ਬ੍ਰਹਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਅਧਮ ਦਸ੍ਯੂ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਬਲ ਨਿਰਦਾਅਵਾ ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਥੋਪ ਰਹੇ ਸਨ।

Mantra 10

न ये दिवः पृथिव्या अन्तमापुर्न मायाभिर्धनदां पर्यभूवन् । युजं वज्रं वृषभश्चक्र इन्द्रो निर्ज्योतिषा तमसो गा अदुक्षत् ॥

ਉਹ ਨ ਤਾਂ ਦਿਉ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ, ਨ ਹੀ ਮਾਇਆਵਾਂ ਨਾਲ ਧਨਦਾਤਾ (ਧਨਦਾ) ਨੂੰ ਘੇਰ ਸਕੇ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਜੋਤ ਦਿੱਤਾ; ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਕੱਢ ਲਿਆ—ਤਮਸ ਵਿਚੋਂ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਿਰਣ।

Mantra 11

अनु स्वधामक्षरन्नापो अस्यावर्धत मध्य आ नाव्यानाम् । सध्रीचीनेन मनसा तमिन्द्र ओजिष्ठेन हन्मनाहन्नभि द्यून् ॥

ਫਿਰ ਪਾਣੀਆਂ ਆਪਣੀ ਸ੍ਵਧਾ (ਸੁਭਾਉ-ਨਿਯਮ) ਅਨੁਸਾਰ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ; ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਵੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਧਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸਿੱਧੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਹਨੁ (ਜਬੜੇ) ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਚਮਕਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ—ਜੋ ਬੰਧਨ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 12

न्याविध्यदिलीबिशस्य दृळ्हा वि शृङ्गिणमभिनच्छुष्णमिन्द्रः । यावत्तरो मघवन्यावदोजो वज्रेण शत्रुमवधीः पृतन्युम् ॥

ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਲੀਬਿਸ਼ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ; ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਸ਼ਣ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਜਿੰਨਾ ਤੇਰਾ ਜਿੱਤੂ ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਜਿੰਨੀ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ—ਉਤਨਾ ਹੀ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਲੜਾਕੂ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 13

अभि सिध्मो अजिगादस्य शत्रून्वि तिग्मेन वृषभेणा पुरोऽभेत् । सं वज्रेणासृजद्वृत्रमिन्द्रः प्र स्वां मतिमतिरच्छाशदानः ॥

ਪ੍ਰੇਰਕ ਵੇਗ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਪਿਆ; ਤਿੱਖੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਤਿ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ—ਸਦਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ—ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਜੈ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

Mantra 14

आवः कुत्समिन्द्र यस्मिञ्चाकन्प्रावो युध्यन्तं वृषभं दशद्युम् । शफच्युतो रेणुर्नक्षत द्यामुच्छ्वैत्रेयो नृषाह्याय तस्थौ ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਤੂੰ ਕੁਤਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਦਸ਼ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ (ਦਸਗੁਣਾ ਤੇਜ ਵਾਲੇ) ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਖੁਰ ਤੋਂ ਉੱਡੀ ਧੂੜ ਦਿਆਉਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ; ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਸਾਹ੍ਯ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ) ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਸ਼ਵੈਤ੍ਰੇਯ ਖੜਾ ਹੋਇਆ—ਦੇਵ ਦੀ ਵਿਜੈ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਾਥੀ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 15

आवः शमं वृषभं तुग्र्यासु क्षेत्रजेषे मघवञ्छ्वित्र्यं गाम् । ज्योक्चिदत्र तस्थिवांसो अक्रञ्छत्रूयतामधरा वेदनाकः ॥

ਹੇ ਮਘਵਨ! ਤੂੰ ਤੁਗ੍ਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਸ਼ਮ ਨੂੰ ਖੇਤਰ-ਜੈ (ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ) ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਸ਼ਵਿਤ੍ਰ੍ਯ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਰ (ਹੇਠਲਾ) ਗਿਆਨ ਚਖਾਇਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉ ਦਬਦਬਾ ਕਾਇਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।